21 công trình, dự án: ưu tiên biến quy hoạch thành kết nối
Danh mục 21 công trình, dự án trọng điểm Lào Cai là kế hoạch khởi công và khánh thành trong những tháng cuối năm, tập trung mở rộng kết nối giao thông, năng lực công nghiệp và hạ tầng cửa khẩu để tạo động lực phát triển kinh tế - xã hội. Tỉnh dự kiến khánh thành 6 công trình, dự án và khởi công thêm 15 công trình, dự án.
Đây không chỉ là lịch tổ chức sự kiện. Kế hoạch hướng tới các mục tiêu đột phá về giao thông, công nghiệp, logistics và đô thị trong năm 2026 cũng như những năm tiếp theo. Tuy vậy, số lượng dự án chỉ là thước đo ban đầu; hiệu quả sẽ được quyết định bởi việc công trình có kết nối được với mạng lưới hiện hữu và sớm phục vụ người dân, doanh nghiệp hay không.
Thời điểm tổ chức khởi công, khánh thành cụ thể chưa được ấn định đồng loạt: tỉnh cho biết sẽ thông báo chương trình sau khi rà soát điều kiện thực tế của từng công trình. Cách làm này hợp lý, miễn là việc kiểm tra điều kiện không trở thành lý do kéo dài tiến độ.
Giao thông được ưu tiên để mở đường cho sản xuất
Trong 6 dự án dự kiến khánh thành, có 4 công trình giao thông và 2 dự án công nghiệp. Các tuyến kết nối Quốc lộ 70, Quốc lộ 32C, Quốc lộ 37 với cao tốc Nội Bài - Lào Cai, cùng những tuyến nối Quốc lộ 32 và Tỉnh lộ 163 vào cao tốc, có ý nghĩa thực tế: rút ngắn khoảng cách giữa địa phương, khu sản xuất và trục vận tải lớn.
Ở nhóm khởi công, các dự án cải tạo đường Yên Bái - Khe Sang, Yên Thế - Vĩnh Kiên, Khánh Hòa - Minh Xuân đi cùng những tuyến kết nối nút IC17 với Khu công nghiệp Tằng Loỏng và nút IC18 với Cụm công nghiệp Thống Nhất 1. Đây là lựa chọn đúng hướng: giao thông không nên là hạng mục đi sau, mà phải được chuẩn bị cùng nhịp với nơi sản xuất.
Với người dân, đường kết nối tốt hơn có thể cải thiện việc đi lại và tiếp cận dịch vụ; với doanh nghiệp, nó giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi hơn. Nhưng lợi ích ấy chỉ thành hình khi tuyến đường hoàn thành, kết nối liền mạch và không bị nghẽn bởi thiếu hạ tầng phụ trợ.
Công nghiệp và cửa khẩu cần hạ tầng đồng bộ
Nhóm công nghiệp gồm các dự án hoàn thiện hạ tầng, giải phóng mặt bằng tại các khu công nghiệp phía Nam, Âu Lâu, Minh Quân; đầu tư kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Cam Đường; cùng hạ tầng kỹ thuật các cụm Y Can, Minh Quân và Phú Thịnh 1. Hai dự án công nghiệp dự kiến khánh thành là Nhà máy tuyển quặng apatit nghèo ở phường Cam Đường và Nhà máy gạch men Granite Porcelain CRC Premier tại Khu công nghiệp Minh Quân.
Phần hạ tầng cửa khẩu gồm dự án cửa khẩu thông minh tại lối thông quan cầu đường bộ Kim Thành, công trình quốc môn và nhà kiểm soát liên ngành ở Bản Vược, cùng san gạt mặt bằng, đường giao thông và hạ tầng thiết yếu tại khu vực này. Đây là các hạng mục đáng chú ý, nhưng muốn tăng năng lực thông thương thì công trình kiểm soát, đường tiếp cận và mặt bằng phải vận hành ăn khớp.
Vì thế, khu công nghiệp Lào Cai không thể chỉ được đánh giá bằng diện tích hay số dự án thu hút. Tỉnh cần hoàn thiện cả đường kết nối, cấp nước và xử lý nước thải; riêng Khu công nghiệp Trấn Yên được yêu cầu đẩy nhanh hệ thống xử lý nước thải tập trung để đủ điều kiện tiếp nhận nhà đầu tư thứ cấp.
Mặt bằng và trách nhiệm thực thi sẽ quyết định tiến độ
Nút thắt lớn nhất không nằm ở danh sách dự án mà ở khâu triển khai. Tỉnh yêu cầu đẩy nhanh giải phóng mặt bằng, xử lý vướng mắc về tái định cư, thủ tục pháp lý và hạ tầng kỹ thuật tại các khu, cụm công nghiệp trọng điểm trên địa bàn 10 xã, phường; nhiệm vụ được phân công cho từng cơ quan, gắn tiến độ với trách nhiệm người đứng đầu.
Giải phóng mặt bằng phải đi cùng bảo đảm quyền lợi hợp pháp của người dân. Khu tái định cư cần có hạ tầng và điều kiện thiết yếu, với nơi ở mới bằng hoặc tốt hơn nơi ở cũ. Đây không phải thủ tục phụ: làm thiếu chuẩn sẽ gây thiệt thòi cho người dân và khiến dự án chậm thêm.
Tỉnh cũng yêu cầu chuẩn bị hạ tầng ngoài hàng rào đồng bộ với tiến độ bên trong khu, cụm công nghiệp, tránh công trình hoàn thành nhưng không thể kết nối để hoạt động. Các nhiệm vụ rà soát danh mục dự án trọng điểm và nhu cầu đầu tư hạ tầng được giao hoàn thành trước ngày 30/10/2026; phương án đầu tư cấp nước cần được báo cáo UBND tỉnh trước ngày 15/11/2026.
Kết luận, 21 công trình có thể tạo lực đẩy đáng kể cho giao thông, sản xuất và cửa khẩu, nhưng khởi công hay khánh thành mới là cột mốc, không phải kết quả cuối cùng. Lào Cai cần biến cam kết về mặt bằng, kết nối và hạ tầng thiết yếu thành tiến độ kiểm chứng được; khi đó danh mục dự án mới thực sự đem lại lợi ích cho cộng đồng và nền kinh tế địa phương.
