Đợt tăng tốc hạ tầng giao thông quý IV và thông điệp của TPHCM
Đợt tăng tốc hạ tầng giao thông quý IV tại TP.HCM là kế hoạch khởi công 9 dự án giao thông trọng điểm, đồng thời hoàn thành 10 công trình lớn nhằm giảm ùn tắc giao thông TP.HCM, tăng năng lực kết nối tại các cửa ngõ và đặt nền tảng cho chuỗi dự án giao thông TPHCM quy mô hơn trong những năm tiếp theo. Đây không phải là những công trình rời rạc, mà là một đợt “tái cấu trúc” mạng lưới hạ tầng giao thông cửa ngõ, gắn kết khu vực trung tâm với các trục vành đai, vùng ven và cả các địa bàn cũ từng thuộc Bà Rịa - Vũng Tàu. Điểm đáng chú ý là thành phố không chờ đợi thêm mà chọn quý IV làm thời điểm tăng tốc, sau khi đã khởi công 22 công trình trọng điểm trong 9 tháng đầu năm với tổng mức đầu tư hàng trăm nghìn tỷ đồng. Điều này cho thấy TP.HCM muốn chuyển từ trạng thái “vá víu kẹt xe” sang chủ động mở thêm không gian giao thông mới, thay vì chỉ cải tạo từng nút nhỏ lẻ.
Cầu Thủ Thiêm 4, cầu Cần Giờ và nhóm dự án mở lối cho các hướng phát triển mới
Trong 9 công trình dự kiến khởi công, cầu Thủ Thiêm 4, cầu Cần Giờ TPHCM và cầu Phú Mỹ 2 là ba điểm nhấn thể hiện rõ tham vọng mở rộng không gian đô thị và kinh tế. Cầu Thủ Thiêm 4 bắc qua sông Sài Gòn không chỉ là một tuyến nối mới, mà là chìa khóa tạo thêm hướng tiếp cận khu đô thị Thủ Thiêm từ phía Nam, chia tải áp lực cho cầu Phú Mỹ và các tuyến hiện hữu. Cầu Cần Giờ, nếu được triển khai đúng tiến độ, sẽ chấm dứt tình trạng phụ thuộc vào phà, mở đường cho du lịch và dịch vụ ven biển, cũng như tăng tính kết nối của trục Nam thành phố. Danh mục khởi công còn có cầu Phú Mỹ 2 và tuyến đường liên cảng Cát Lái – Phú Hữu đến Vành đai 3, cho thấy trọng tâm rõ ràng: nâng cấp năng lực vận tải hàng hóa, tối ưu luồng xe container ra vào cảng thay vì để chúng chen chúc trên các tuyến đô thị. Nếu các dự án này đi đúng quỹ đạo, khu vực cảng phía Đông sẽ bước sang giai đoạn sử dụng hạ tầng giao thông hợp lý hơn, thay vì “phình to” phương tiện trên một vài trục cũ.
Những công trình hoàn thành quý IV và tác động trực tiếp đến ùn tắc giao thông TP.HCM
Song song với khởi công mới, việc hoàn thành 10 dự án trong quý IV là yếu tố quyết định xem người dân có cảm nhận rõ rệt sự thay đổi về ùn tắc giao thông TP.HCM hay không. Vành đai 3 TP.HCM dự kiến thông xe toàn tuyến cuối năm được xem là bước ngoặt: nếu giao thông liên vùng chuyển bớt lên tuyến này, áp lực lên các đường xuyên tâm vào trung tâm sẽ giảm đáng kể. Cùng với đó, Quốc lộ 50 và tuyến nối cao tốc TP.HCM – Long Thành – Dầu Giây (đoạn An Phú đến Vành đai 2) khi mở rộng, sẽ giải tỏa phần nào cảnh xe nối đuôi ở cửa ngõ phía Đông và phía Nam. Ở khu vực từng thuộc Bà Rịa – Vũng Tàu, việc nâng cấp các đoạn từ vòng xoay Nhà Lớn đến Quốc lộ 51, xây mới cầu Cửa Lấp 2 và mở rộng tuyến từ ngã ba Lò Vôi đến khu du lịch Thùy Dương không chỉ phục vụ du lịch mà còn cải thiện dòng xe qua vùng giáp ranh, nơi thường xuyên xảy ra ùn ứ vào cuối tuần và mùa cao điểm. Đây là những tác động rất cụ thể, dễ nhận thấy hơn là các tuyên bố chung chung về nâng cao năng lực hạ tầng.
Chuỗi 12 dự án nhóm A: từ chữa cháy ùn tắc đến tái thiết mạng lưới đô thị
Điểm cho thấy TP.HCM đang nghĩ xa hơn quý IV là việc Sở Xây dựng dự kiến tham mưu UBND trình HĐND thông qua chủ trương đầu tư 12 dự án nhóm A sau giai đoạn này. Nếu đợt khởi công và hoàn thành trong quý IV là bước “mở khóa cửa ngõ”, thì 12 dự án mới là phần “chỉnh sửa bên trong”, tập trung vào các tuyến từng gây bức xúc vì kẹt xe triền miên. Quốc lộ 50B, tuyến mới phía Tây Bắc từ Vành đai 2 đến ranh Tây Ninh, nâng cấp Bùi Công Trừng, mở rộng Ung Văn Khiêm, đường song hành Phan Văn Hớn, cùng loạt dự án mở rộng Lê Văn Lương, Nguyễn Bình, Phan Anh – An Dương Vương tạo thành mạng lưới phân phối lại lưu lượng xe trong khu vực đô thị. Đáng chú ý, Ung Văn Khiêm dự kiến mở rộng lên 30 m để giảm kẹt xe – một ví dụ rõ ràng cho việc không né tránh những điểm nóng ùn tắc lâu năm. Tuy nhiên, nếu chỉ mở rộng mặt đường mà không kiểm soát quy hoạch hai bên, nguy cơ tái kẹt xe là rất lớn. Chìa khóa nằm ở việc kết hợp nâng cấp hạ tầng với chính sách phát triển đô thị theo hướng đa trung tâm, tránh dồn mọi nhu cầu vào vài trục chính.
Kỳ vọng kinh tế và điều kiện để 98 dự án trọng điểm không trở thành danh mục trên giấy
Danh mục 98 công trình, dự án giao thông, hạ tầng kỹ thuật trọng điểm với tổng vốn đầu tư khoảng 1.479.855 tỷ đồng cho thấy TP.HCM đã vạch ra một khung chương trình hạ tầng dài hơi, thay vì xử lý từng điểm nhỏ. Trong đó có 54 dự án đầu tư công và 44 dự án PPP, phản ánh nỗ lực huy động đa dạng nguồn lực để không phụ thuộc vào ngân sách. Nếu triển khai hiệu quả, lợi ích kinh tế sẽ không chỉ nằm ở giảm chi phí vận tải, mà còn ở giá trị đất tăng lên quanh các dự án giao thông, thu hút doanh nghiệp dịch chuyển cơ sở sản xuất ra ngoài khu trung tâm. Tuy vậy, người dân chỉ tin vào lợi ích khi thấy các cây cầu, tuyến đường thật sự hoàn thành và lưu thông tốt, chứ không phải những bản danh mục dài hàng chục trang. Điều kiện then chốt là kỷ luật tiến độ, sự phối hợp giữa các cơ quan và minh bạch trong lựa chọn nhà đầu tư. Nếu TP.HCM biến loạt dự án giao thông TPHCM này thành những công trình hoàn thành đúng hẹn, quý IV sẽ được nhớ như thời điểm thành phố bước sang một chu kỳ hạ tầng mới – ít phụ thuộc vào “giải pháp tạm” và nhiều quyết định tái thiết căn cơ hơn.
