Chuyến thăm mang tính biểu tượng của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan
Chuyến thăm chính thức của Chủ tịch Quốc hội kiêm Chủ tịch Hạ viện Thái Lan Sophon Zaram tới Việt Nam, với trọng tâm là hợp tác lập pháp Việt Thái, là dịp để hai bên củng cố lòng tin chính trị, điều chỉnh ưu tiên chiến lược và chuẩn hóa khuôn khổ pháp lý nhằm hỗ trợ tốt hơn cho quan hệ song phương Việt Nam trong giai đoạn mới. Việc Sophon Zaram thăm Việt Nam vào ngày 5/8 và hội đàm tại Nhà Quốc hội không nên được nhìn nhận như một nghi thức ngoại giao thông thường, mà là một tín hiệu chủ động của cả Bangkok và Hà Nội: kênh lập pháp sẽ đóng vai trò ngang hàng với kênh hành pháp trong định hình tương lai hợp tác. Nói cách khác, Quốc hội hai nước đang muốn trở thành người kiến tạo luật chơi, chứ không chỉ là cơ quan phê chuẩn thụ động.
Vì sao hợp tác lập pháp Việt Thái trở nên cấp thiết
Hợp tác lập pháp Việt Thái không chỉ là các chuyến thăm xã giao giữa lãnh đạo Quốc hội, mà phản ánh nhu cầu thực tế: hai nền kinh tế gắn kết ngày càng chặt, trong khi hệ thống luật pháp vẫn còn nhiều khác biệt. Khi quan hệ song phương Việt Nam chuyển từ “láng giềng thân thiện” sang “đối tác chiến lược sâu sắc hơn”, luật chơi chung phải theo kịp tốc độ của doanh nghiệp, nhà đầu tư và người dân hai nước. Nếu Quốc hội không đi trước, các cơ quan hành pháp sẽ phải xử lý những khoảng trống pháp lý bằng các quyết định mang tính tình huống. Đó là lý do các cuộc hội đàm tại Nhà Quốc hội, dù không ồn ào trên truyền thông, lại có sức nặng lâu dài: chúng tạo nền cho những hiệp định, thỏa thuận sẽ định hình trật tự hợp tác mới trong khu vực.
Ba ưu tiên hợp tác lập pháp mới giữa hai Quốc hội
Từ góc độ lợi ích song trùng, có thể thấy rõ ba hướng ưu tiên mà hai cơ quan lập pháp nên tập trung sau chuyến thăm của Chủ tịch Quốc hội Thái Lan. Thứ nhất, hài hòa hóa các quy định liên quan thương mại, logistics, du lịch và lao động qua biên giới, giúp thực thi hiệu quả hơn các thỏa thuận khu vực. Thứ hai, tăng cường trao đổi kinh nghiệm về xây dựng luật trong những lĩnh vực mới như kinh tế số, bảo vệ dữ liệu, chuyển đổi xanh, nơi cả hai bên đều đang vừa làm vừa học. Thứ ba, phát triển các cơ chế giám sát chung, thông qua ủy ban liên nghị viện hoặc nhóm nghị sĩ hữu nghị, để kịp thời xử lý vướng mắc trong quá trình thực thi hiệp định. Nếu ba hướng này được cụ thể hóa bằng chương trình hành động, hợp tác lập pháp Việt Thái sẽ chuyển từ “trao đổi hữu nghị” sang “hợp tác theo kết quả đo được”.
Ý nghĩa khu vực của kênh Quốc hội trong quan hệ Việt Thái
Trong bối cảnh ASEAN đối mặt nhiều thách thức chồng lấn, việc nâng tầm kênh Nghị viện trong quan hệ song phương Việt Nam – Thái Lan có ý nghĩa vượt ra ngoài phạm vi hai nước. Khi các Chủ tịch Quốc hội đối thoại trực tiếp, họ không chỉ bàn về nghị sự nội bộ, mà còn góp phần định hình cách hai nền dân chủ nghị viện trong khu vực hỗ trợ lẫn nhau. Theo Đài Tiếng nói Việt Nam, trụ sở tại 37 Bà Triệu, Hà Nội, cuộc hội đàm giữa lãnh đạo Quốc hội hai nước được tổ chức tại Nhà Quốc hội – một lựa chọn mang tính biểu tượng cho mong muốn gắn kết lâu dài. Điều quan trọng là từ sau chuyến thăm này, các chủ đề như bảo vệ người lao động di cư, ứng phó biến đổi khí hậu hay bảo đảm chuỗi cung ứng khu vực phải xuất hiện nhiều hơn trong chương trình nghị sự chung của hai Quốc hội, thay vì chỉ dừng ở những tuyên bố thiện chí.
Từ nghi thức ngoại giao đến chương trình hành động cụ thể
Nếu chỉ dừng ở các bài phát biểu hữu nghị, chuyến thăm của Sophon Zaram thăm Việt Nam sẽ nhanh chóng bị lãng quên trong dòng thời sự dày đặc. Giá trị thật sự nằm ở việc Quốc hội hai nước có dám tự ràng buộc bằng một chương trình hợp tác lập pháp rõ mục tiêu, có lộ trình và cơ chế đánh giá hay không. Tối thiểu, sau cuộc hội đàm tại Nhà Quốc hội, Hà Nội và Bangkok nên công bố các ưu tiên ngắn hạn – chẳng hạn xây dựng kênh trao đổi thường kỳ cấp ủy ban chuyên môn – để công chúng thấy kênh lập pháp đang vận động. Khi đó, mỗi chuyến thăm ở cấp Chủ tịch Quốc hội Thái Lan hay Việt Nam sẽ không còn là “sự kiện một lần”, mà trở thành mốc trên hành trình dài hạn hướng tới một cơ chế hợp tác lập pháp Việt Thái có chiều sâu, có trách nhiệm và có khả năng thích ứng với những biến động khu vực.
