Quy tập là hành trình tìm lại danh tính và sự tri ân
Quy tập hài cốt liệt sĩ là quá trình tìm kiếm, đưa hài cốt từ nơi an táng về nơi bảo quản, đồng thời thu thập thông tin và mẫu sinh phẩm để xác định danh tính, giúp gia đình và đất nước tưởng nhớ người đã hy sinh. Hai hoạt động tại Gia Lai và Huế cho thấy công việc ấy cần cả chiến dịch tổ chức quy mô lớn lẫn những manh mối cụ thể từ người dân. Sau gần một năm triển khai giai đoạn 1 Chiến dịch 500 ngày đêm, lực lượng chức năng Gia Lai quy tập 85 hài cốt: 57 trong nước và 28 tại Campuchia. Kết quả đáng ghi nhận, nhưng chặng đường chưa thể xem là khép lại khi nhiều phần mộ vẫn cần xác minh và không ít liệt sĩ chưa rõ danh tính. Tại Huế, một thông tin địa phương cung cấp đã mở ra điểm tìm kiếm mới, nhắc rằng ký ức của nhân chứng vẫn có giá trị thiết thực.
Gia Lai: kết quả lớn đi cùng nhiệm vụ xác minh
Con số 85 hài cốt phản ánh nỗ lực tìm kiếm trên cả địa bàn trong nước lẫn bên kia biên giới, nhưng quy tập mới là một phần của nhiệm vụ. Trong công tác xác định danh tính, lực lượng chức năng đã khảo sát, khai quật hơn 12.000 mộ tại 113 nghĩa trang liệt sĩ, thu gần 7.900 mẫu đủ điều kiện giám định ADN. Tỉnh cũng thu nhận gần 3.200 mẫu sinh phẩm thân nhân, đạt gần 95% kế hoạch, để phục vụ đối chiếu. Quy mô lấy mẫu cho thấy vì sao việc phối hợp giữa cơ quan chức năng, chính quyền cơ sở và gia đình cần được duy trì bền bỉ: hài cốt được tìm thấy chưa đồng nghĩa danh tính đã được làm rõ. Theo kế hoạch, bước sang năm 2027, Gia Lai tập trung nguồn lực triển khai giai đoạn 2, hướng tới hoàn thành chỉ tiêu quy tập do Quân khu 5 giao.
Tại Huế, tin báo của người dân dẫn đến hài cốt mới
Ở xã Lộc An, thành phố Huế, Đội 192 tìm thấy và quy tập một hài cốt tại khu vực Tằm Búng Binh, trong rừng tràm thuộc thôn An Hòa. Thông tin ban đầu do ông Phạm Ngọc Minh, sinh năm 1958, nhân viên bảo vệ rừng Công ty Nam Hòa và cư dân thôn An Hòa, cung cấp cho lực lượng chức năng. Khu vực này từng là nơi an táng liệt sĩ của các đơn vị chiến đấu ở Núi Bông, Núi Nghệ và điểm cao 303, thuộc huyện Phú Lộc trước đây; những đợt tìm kiếm sau ngày giải phóng vẫn chưa phát hiện hết các hài cốt. Di vật thu được gồm thắt lưng, dép cao su, tất, bàn chải, lược, 25 cúc áo, quần và tấm tăng bọc hài cốt. Danh tính liệt sĩ hiện chưa được xác định. Đội 192 Huế đã phối hợp địa phương lấy mẫu sinh phẩm để giám định ADN; hài cốt được đưa về bảo quản, hương khói tại Ban Chỉ huy Quân sự xã Lộc An.
Muốn tìm thêm, phải giữ mối liên hệ với nhân chứng
Hai địa phương cho thấy tìm kiếm hiệu quả không chỉ dựa vào lực lượng và phương tiện mà còn cần sự tham gia của cộng đồng. Gia Lai yêu cầu xã, phường tiếp tục rà soát địa bàn, khai thác thông tin từ nhân chứng và phát huy vai trò người dân; tại Lộc An, lời cung cấp của một người sống và làm việc ngay tại địa phương đã giúp xác định điểm cần tìm. Đây là hướng đi nên được duy trì: ghi nhận ký ức, kiểm chứng manh mối và mở rộng tìm kiếm có tổ chức. Đại tá Hà Văn Ái, Phó Chính ủy Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố Huế, đề nghị Đội 192 phối hợp với người dân mở rộng phạm vi tìm kiếm, huy động lực lượng và phương tiện. Trong khi chờ kết quả giám định ADN, điều cần thiết là tiếp tục kết nối thông tin từ nhân chứng với hoạt động chuyên môn, để mỗi hài cốt được tìm thấy có thêm cơ hội được gọi đúng tên.
