Ngất ở trẻ em không nên bị xem nhẹ
Ngất ở trẻ em là dấu hiệu cần được đánh giá y tế, nhất là khi xảy ra nhiều lần hoặc đi kèm tình trạng bất thường, bởi một số nguyên nhân có thể dẫn đến suy tuần hoàn và đe dọa tính mạng. Bé trai 10 tuổi ở TP.HCM từng ngất không rõ nguyên nhân hai lần, rồi đột ngột ngưng tim tại nhà trong tình trạng nguy kịch. Trường hợp này cho thấy việc trẻ hồi tỉnh sau một cơn ngất không đủ để kết luận rằng nguy cơ đã qua. Không thể xác định nguyên nhân qua mô tả triệu chứng ở nhà; ngất tái diễn cần được bác sĩ thăm khám và cân nhắc tầm soát. ThS.BS Trần Thị Bích Kim nhấn mạnh mỗi phút trong cấp cứu ngưng tim đều quý giá. Vì vậy, nếu trẻ bất tỉnh, không đáp ứng hoặc có dấu hiệu suy sụp, hãy gọi cấp cứu ngay, làm theo hướng dẫn của nhân viên cấp cứu và không trì hoãn để tự tìm nguyên nhân.

Khi nghi ngừng tim: gọi cấp cứu, không chờ trẻ tự tỉnh
Ngừng tim trẻ em là tình trạng khẩn cấp, không phải lúc để chờ xem triệu chứng có tự hết hay không. Trong ca bệnh nói trên, trẻ được chuyển viện khi sốc tim nặng, tuần hoàn suy giảm nhanh và không đáp ứng với những biện pháp hồi sức ban đầu. Tại bệnh viện, ê-kíp đã tiến hành hồi sức tim phổi ngoài cơ thể (ECPR) kết hợp VA-ECMO; sau khoảng 60 phút hồi sức, tuần hoàn được tái lập. Đây là kỹ thuật chuyên sâu dành cho những tình huống đặc biệt, không phải biện pháp gia đình có thể thực hiện. Khi trẻ đột ngột gục xuống, bất tỉnh hoặc không thở bình thường, hãy gọi cấp cứu và làm theo hướng dẫn của tổng đài; nếu được hướng dẫn và biết cách, bắt đầu hồi sức tim phổi trong khi chờ nhân viên y tế. Đừng đưa trẻ đi tự lái nếu điều đó làm chậm việc gọi hỗ trợ khẩn cấp.
Phân đen hoặc máu trong phân cũng là dấu hiệu báo động
Xuất huyết tiêu hóa ở trẻ có thể biểu hiện bằng phân đen, phân lẫn máu đỏ, nôn ra máu hoặc chất nôn giống bã cà phê; chóng mặt, xanh xao, mệt lả và tim đập nhanh có thể đi kèm khi trẻ mất máu. Bé trai 12 tuổi trong một trường hợp tại TP.HCM đi ngoài ra máu đỏ thẫm 4–5 lần, nôn ói, đau bụng âm ỉ, sau khi trước đó có lần đi phân đen. Nội soi phát hiện ổ loét hành tá tràng đang rỉ máu; bác sĩ kẹp cầm máu qua nội soi. Loét tá tràng trẻ em không phải chuyện chỉ gặp ở người lớn, và đau âm ỉ, ăn kém đôi khi dễ bị nhầm với rối loạn tiêu hóa thông thường. Cha mẹ nên đưa trẻ đến bệnh viện ngay khi thấy phân đen hoặc có máu, nôn ra máu, đau bụng dữ dội hay kéo dài, hoặc trẻ chóng mặt, tái nhợt, mệt lả. Đừng chờ đủ mọi triệu chứng mới đi cấp cứu.
Không tự chẩn đoán hay điều trị tại nhà
Hai ca bệnh khác nhau nhưng cùng nhắc một điều: triệu chứng nghiêm trọng cần được đánh giá khẩn cấp, không tự gán cho nguyên nhân lành tính. Ngất tái diễn cần được bác sĩ tìm nguyên nhân; máu trong phân hoặc chất nôn cần được đánh giá tại cơ sở y tế, không thể xác định mức độ mất máu chỉ bằng quan sát ở nhà. Với trẻ có loét, nguyên nhân có thể liên quan đến nhiễm vi khuẩn HP hoặc dùng thuốc giảm đau, kháng viêm không phù hợp; việc điều trị và theo dõi phải theo chỉ định. Bác sĩ khuyến cáo cha mẹ không tự cho trẻ dùng thuốc giảm đau, kháng viêm và không tự ngưng thuốc khi trẻ đỡ triệu chứng. Hãy ghi nhận thời điểm, số lần ngất hoặc đi ngoài, màu sắc phân và biểu hiện kèm theo để báo cho nhân viên y tế. Kết luận cần rõ ràng: khi trẻ bất tỉnh, ngất lặp lại hoặc có dấu hiệu xuất huyết tiêu hóa, ưu tiên cấp cứu và thăm khám chuyên môn thay vì chờ đợi hay tự chẩn đoán.






