Cúm A ở trẻ: hiếm khi biến chứng nặng nhưng không thể xem thường
Cúm A ở trẻ là bệnh nhiễm virus đường hô hấp thường khởi phát đột ngột với sốt, ho, sổ mũi và mệt mỏi, nhưng trong một số trường hợp có thể tiến triển thành biến chứng đe dọa tính mạng như viêm phổi hoặc viêm cơ tim. Ca bệnh được Bệnh viện Nhi Đồng 1 điều trị cho thấy lý do phụ huynh không nên chỉ nhìn vào những triệu chứng ban đầu để đánh giá mức độ nguy hiểm.
Ngày 28/10, PGS.TS.BS Phạm Văn Quang, Trưởng khoa Hồi sức tích cực chống độc tại bệnh viện, cho biết một bé trai 7 tuổi ở Cần Thơ được chuyển viện lúc 17 giờ ngày 12/10 trong tình trạng nguy kịch. Trẻ mắc cúm A nặng, bị sốc tim, phù phổi cấp và viêm cơ tim tối cấp. Đây là diễn biến của một bệnh nhi cụ thể, không có nghĩa mọi trẻ mắc cúm A đều sẽ gặp biến chứng như vậy. Tuy nhiên, ca bệnh nhắc rằng cúm có thể chuyển nặng, gây suy hô hấp, suy tuần hoàn và tổn thương cơ quan nếu không được phát hiện, điều trị kịp thời.

ECMO và hồi sức tích cực đã giúp cứu sống bệnh nhi
Khi đến bệnh viện, bệnh nhi hôn mê, môi tím tái, trụy tim mạch và suy giảm nghiêm trọng chức năng co bóp của tim. Các biện pháp hồi sức ban đầu không đủ cải thiện tình trạng, khiến trẻ có nguy cơ ngừng tim. Bệnh viện kích hoạt báo động đỏ và triển khai ECMO ở trẻ: hệ thống tim phổi nhân tạo hỗ trợ tuần hoàn và hô hấp khi tim, phổi suy yếu nghiêm trọng.
Song song với ECMO, các bác sĩ lọc máu liên tục để ổn định chức năng cơ quan, hạ thân nhiệt nhằm bảo vệ não và điều trị cơn bão cytokine. Trẻ được dùng thuốc kháng virus sau khi xét nghiệm xác định nhiễm cúm A nặng. Sau gần 12 ngày chạy ECMO, tình trạng hô hấp, tim mạch và chức năng các cơ quan dần cải thiện; bệnh nhi được cai ECMO sáng 23/10 rồi tiếp tục cai máy thở. ECMO là can thiệp hồi sức chuyên sâu tại bệnh viện, không phải dấu hiệu cho thấy gia đình có thể tự xử trí hay trì hoãn đưa trẻ đi khám.
Dấu hiệu cúm nặng cần đưa trẻ đến bệnh viện ngay
Phần lớn người mắc cúm mùa có thể tự hồi phục; trẻ thường sốt khoảng 3–5 ngày, trong khi ho có thể kéo dài hơn. Nhưng phụ huynh không nên chờ đủ số ngày này nếu trẻ trở nặng. Theo khuyến cáo của bác sĩ, khó thở, thở nhanh hoặc gắng sức, đau ngực, tím tái và rối loạn tri giác là những dấu hiệu cần đến bệnh viện ngay.
- Trẻ khó thở, thở nhanh, thở gắng sức hoặc có biểu hiện đau ngực.
- Môi hay da tím tái, trẻ lơ mơ, khó đánh thức hoặc có rối loạn tri giác.
- Tay chân lạnh, da nổi bông, mạch nhanh nhưng yếu — những biểu hiện có thể gợi ý trụy tim mạch.
- Sốt cao kéo dài, mệt nhiều hoặc xuất hiện biểu hiện bất thường sau khi khởi phát triệu chứng cúm.
Các dấu hiệu trên là khuyến cáo cần lưu ý rộng rãi, không phải bằng chứng rằng trẻ nào mắc cúm cũng đang bị viêm cơ tim. Khi có biểu hiện cảnh báo, cần đưa trẻ đi cấp cứu thay vì đợi bệnh tự khỏi hoặc chỉ dựa vào đáp ứng với thuốc hạ sốt.
Không tự ý dùng thuốc khi trẻ mắc cúm
Cúm A và B là những tác nhân cúm mùa thường gặp; bệnh có thể khởi phát với sốt, ớn lạnh, đau đầu, đau cơ, mệt mỏi, ho, đau họng, nghẹt mũi hoặc chảy nước mũi. Trẻ cũng có thể buồn nôn, nôn hay tiêu chảy. Dù đa số trường hợp không tiến triển nặng, cúm đôi khi gây viêm phổi nặng, viêm cơ tim cấp, trụy tim mạch hoặc tổn thương gan, thận. Sự chuyển biến nặng có thể đe dọa tính mạng, nên nhận biết dấu hiệu và tìm chăm sóc y tế đúng lúc quan trọng hơn việc tự đoán biến chứng.
Phụ huynh không nên tự mua thuốc kháng virus hoặc kháng sinh cho trẻ. Việc dùng thuốc cần theo chỉ định của bác sĩ, căn cứ vào tình trạng lâm sàng và đánh giá chuyên môn; dùng không đúng có thể gây tác dụng phụ và góp phần làm tăng kháng kháng sinh. Kết luận cần nhớ từ ca bệnh này không phải là mọi trẻ mắc cúm A đều cần ECMO, mà là cúm có thể chuyển nặng và các dấu hiệu như khó thở, tím tái, đau ngực hay rối loạn tri giác cần được xử trí khẩn cấp.






