Khi lớp học nứt nẻ trở thành “bình thường mới” ở bản Vặn
Lớp học nứt nẻ là tình trạng phòng học xuất hiện nhiều vết rạn, tường nứt, nền nhà sụt lún, đe dọa an toàn trường học và làm suy giảm chất lượng dạy – học của học sinh miền núi trong bối cảnh thiên tai ngày càng cực đoan. Ở điểm trường bản Vặn, câu chuyện này không còn là cảnh báo xa xôi mà là đời sống hằng ngày của hơn 80 trẻ mầm non, chủ yếu là con em đồng bào Thái, phải học tập trong những phòng học tường nứt, nền sụt sau bão số 5 năm 2025. Đây không chỉ là sự cố kỹ thuật, mà là bài kiểm tra về trách nhiệm của hệ thống đối với cơ sở vật chất trường ở vùng khó, nơi mọi sai sót có thể phải trả giá bằng sinh mạng nhỏ bé.
Bão số 5 và những dấu nứt bị bỏ quên
Theo hiệu trưởng Lê Thị Phượng, dãy nhà 3 phòng học tại điểm trường bản Vặn được đưa vào sử dụng từ đầu năm học 2017–2018. Sau bão số 5 năm 2025, công trình bắt đầu xuất hiện nền nhà sụt lún, tường nứt, thậm chí sụt móng. Đây là dấu hiệu kinh điển của một kết cấu bị tổn thương nhưng lại bị đối xử như vài vết xước bề mặt. Báo cáo của xã ghi nhận điểm trường có 86 học sinh và đề nghị bố trí kinh phí để xử lý, xây dựng lại nhằm ổn định việc học. Câu chữ rất đúng, rất đủ, nhưng nhiều tháng sau, những vết nứt vẫn chằng chịt trên tường, còn trẻ thì tiếp tục ngồi học ngay dưới trần nhà có nguy cơ mất an toàn. Khi một khu vực từng phải công bố tình huống khẩn cấp về sạt lở bờ tả suối Vặn chỉ cách trường 600m, sự chậm trễ này khó thể chấp nhận.
Nỗi lo sập lớp trong mỗi cơn mưa của phụ huynh và giáo viên
Những vết nứt không còn là khái niệm trừu tượng mà là các đường rạn chạy dọc, ngang trên tường, len vào cả không gian vui chơi, sinh hoạt của trẻ. Ngay trong khu vực học tập, nhiều vết nứt dài hiện rõ, phần tường sát móng cũng có dấu hiệu nứt, sụt. Đó là lý do giáo viên, phụ huynh thấp thỏm mỗi khi mùa mưa bão về, đến mức những hôm mưa bão, nhà trường phải cho học sinh nghỉ học để tránh rủi ro. Một phụ huynh nói thẳng: từ những vết nứt chằng chịt trên tường, họ “nơm nớp lo sợ trường sập”. Khi trẻ mầm non – lứa tuổi chưa thể tự xử lý khi có sự cố – buộc phải học trong môi trường như vậy, mỗi tiết học trở thành một cuộc đánh cược với may rủi hơn là một hoạt động giáo dục bình thường.
Cơ sở vật chất trường xuống cấp và cái giá âm thầm của học sinh miền núi
Điểm trường bản Vặn là một trong 5 điểm trường của Trường Mầm non Yên Thắng, nơi học tập của hơn 80 học sinh miền núi, chủ yếu là đồng bào Thái. Nhưng cơ sở vật chất trường ở đây đang “già trước tuổi”: dãy 3 phòng nứt tường, dãy 2 phòng dùng lâu năm, nền bị sụt lún phải lát lại, vẫn còn thấm nước. Nền nhà ẩm ướt, tường rạn không chỉ làm xấu lớp học mà còn bào mòn sức khỏe và tinh thần của trẻ. Việc đưa con đến trường trong những ngày mưa lớn trở thành nỗi lo thường trực của phụ huynh. Học sinh phải nghỉ học bất chợt khi thời tiết xấu, nhịp học tập bị đứt quãng, trong khi khoảng cách tiếp cận dịch vụ giáo dục chất lượng giữa miền núi và vùng thuận lợi lại càng bị kéo giãn. Một lớp học nứt nẻ là thông điệp thẳng thừng rằng quyền được học trong môi trường an toàn của trẻ đang bị đặt ở hàng thứ yếu.
Phản ứng của chính quyền và yêu cầu về một lộ trình minh bạch
Chính quyền xã khẳng định đã nhiều lần kiểm tra, ngày 4/9 trực tiếp rà soát hiện trạng nứt tường, xuống cấp tại điểm trường bản Vặn, và đến 15/9 đã có báo cáo gửi cấp tỉnh đề nghị xem xét, xử lý. Trước mắt, phương án được đưa ra là tạm thời chuyển học sinh sang các phòng học của Trường Tiểu học Yên Thắng khi có mưa lớn để bảo đảm an toàn. Đây là bước đi cần thiết, nhưng chỉ là giải pháp ứng phó, không phải lời giải. Khi cơ quan chuyên môn chưa đưa ra kết luận về nguyên nhân, mức độ ảnh hưởng đến kết cấu công trình, mọi quyết định vẫn bị treo. Điều cần lúc này là một lộ trình cụ thể: thời hạn đánh giá kỹ thuật, kế hoạch gia cố hoặc xây mới, cùng cam kết không để học sinh miền núi tiếp tục học trong lớp học nứt nẻ qua thêm một mùa mưa. Trì hoãn thêm đồng nghĩa với chấp nhận rủi ro có thể lường trước.
