Bay drone trái phép: từ thú vui công nghệ đến nguy cơ án tù
Bay drone trái phép là việc sử dụng flycam, drone, UAV hoặc các thiết bị bay không người lái trong vùng cấm bay hoặc khi chưa xin phép bay drone từ cơ quan có thẩm quyền, bao gồm hoạt động quay phim, chụp ảnh trên không, thả vật thể bay và sử dụng thiết bị chiếu sáng gây ảnh hưởng đến an toàn hàng không, dễ dẫn đến xử phạt hành chính hoặc truy cứu trách nhiệm hình sự nếu gây nguy hiểm cho hoạt động bay. Trong bối cảnh thiết bị bay siêu nhẹ ngày càng phổ biến, nhiều người vẫn coi đây là thú chơi vô hại, phục vụ sáng tạo nội dung và giải trí. Quan điểm này không còn phù hợp. Cơ quan công an đã thẳng thắn xem bay drone trái phép là hành vi vi phạm pháp luật nghiêm trọng khi chưa được Cục Tác chiến - Bộ Tổng Tham mưu cấp phép. Nếu tiếp tục coi thường quy định, người điều khiển đang chủ động đặt mình vào ranh giới giữa thú vui công nghệ và án tù.
Vùng cấm bay drone quanh sân bay: "vùng đỏ" tuyệt đối không xâm phạm
Điểm mấu chốt của luật bay drone Việt Nam là nhận diện đúng vùng cấm bay drone, đặc biệt quanh các cảng hàng không. Cơ quan công an khẳng định khu vực sân bay Tân Sơn Nhất và hành lang an toàn hàng không lân cận thuộc danh mục vùng cấm bay tuyệt đối, mọi hành vi tự ý đưa flycam hay UAV vào hoạt động đều là vi phạm pháp luật nghiêm trọng. Tại các phường, xã giáp sân bay như Đông Hưng Thuận, toàn bộ địa bàn được xác định là khu vực cấm mọi vật thể bay để bảo đảm an toàn tuyệt đối cho hoạt động bay. Tương tự, xã Tân Vĩnh Lộc được thông tin là toàn bộ nằm trong vùng cấm bay. Thực tế, đây không chỉ là chuyện "đừng bay gần sân bay" mà là chế độ cấm tuyệt đối, nơi cả flycam phục vụ thương mại lẫn drone giải trí đều phải có phép nếu muốn hoạt động hợp pháp.
Các hành vi vi phạm phổ biến: không chỉ drone mà cả diều và tia laser
Nhiều người tưởng luật bay drone Việt Nam chỉ nhằm vào thiết bị bay hiện đại, thực tế các hành vi tưởng vô hại cũng có thể khiến bạn đối mặt phạt drone vi phạm. Cơ quan công an cảnh báo người dân không được tự ý điều khiển flycam, drone, UAV; thả diều; sử dụng đèn công suất lớn, tia laser có khả năng ảnh hưởng đến hoạt động bay tại vùng cấm. Một số trường hợp đã bị lập hồ sơ xử lý vì sử dụng thiết bị bay để quay phim, chụp ảnh khi chưa được cấp phép. Đáng lo hơn, đã có bị can bị khởi tố, bắt tạm giam về tội "Cản trở giao thông đường không" chỉ vì thả diều trong khu vực cấm bay gần sân bay Tân Sơn Nhất vào tối 13.8. Thông điệp ở đây rất rõ: từ chiếc drone vài triệu đến con diều giấy, nếu xuất hiện sai chỗ, sai thời điểm, đều có thể là chứng cứ trong một vụ án hình sự.
Mức phạt tiền nặng và nguy cơ bị truy cứu trách nhiệm hình sự
Về xử phạt hành chính, hệ thống chế tài với người bay drone trái phép không hề nhẹ. Hành vi quay phim, chụp ảnh từ trên không bằng thiết bị bay không người lái khi chưa được cơ quan có thẩm quyền cho phép có thể bị phạt từ 8–9 triệu đồng. Nếu thực hiện hoạt động bay khi chưa có phép bay do cơ quan có thẩm quyền cấp, mức phạt tăng lên từ 20–30 triệu đồng. Người sử dụng flycam gây cản trở hoặc ảnh hưởng đến an toàn hoạt động bay có thể bị phạt từ 30–40 triệu đồng, kèm khả năng bị tịch thu tang vật, phương tiện. Ở khung rộng hơn, hành vi bay không có giấy phép hoặc bay vào khu vực cấm bị phạt từ 10–40 triệu đồng, đi kèm tịch thu vĩnh viễn phương tiện. Đáng chú ý, nếu gây ảnh hưởng an toàn bay hoặc gây thiệt hại nghiêm trọng, người điều khiển sẽ bị truy cứu trách nhiệm hình sự theo Bộ luật Hình sự.
Làm sao xin phép bay drone và tự bảo vệ mình khỏi án hình sự?
Thực chất, xin phép bay drone không phải để làm khó người chơi, mà để bảo vệ tính mạng hành khách và chính bạn khỏi trách nhiệm hình sự. Mọi hoạt động đưa flycam, UAV vào sử dụng đều phải được Cục Tác chiến – Bộ Tổng Tham mưu cấp phép, nếu không sẽ bị xem là vi phạm nghiêm trọng. Tại các địa bàn giáp sân bay như Tân Bình, Gò Vấp, Phú Nhuận, Bình Thạnh, lực lượng công an cửa khẩu yêu cầu các cá nhân, tổ chức kinh doanh, quay phim, sáng tạo nội dung phải chấp hành nghiêm quy định về an toàn hàng không. Công an nhiều phường, xã liên tục phát cảnh báo, tăng cường tuyên truyền về quản lý và sử dụng thiết bị bay không người lái, khuyến cáo người dân, cơ quan, tổ chức cần tìm hiểu kỹ quy định trước khi sử dụng flycam, drone, UAV hoặc thả diều. Cách tránh rủi ro rất đơn giản: không bay trong vùng cấm, luôn xin phép bay drone trước khi hoạt động, và chủ động báo lực lượng chức năng khi phát hiện vật thể bay bất thường.
