Flycam bay trái phép: từ thú chơi công nghệ đến nguy cơ đe dọa an toàn bay
Flycam bay trái phép là việc sử dụng thiết bị bay không người lái như drone, UAV để quay phim, chụp ảnh hoặc giải trí mà không tuân thủ đầy đủ quy định về đăng ký, cấp phép và khu vực bay, đặc biệt khi bay gần sân bay, cảng hàng không hoặc vùng cấm, gây đe dọa trực tiếp đến an ninh, an toàn hàng không và trật tự xã hội. Thực tế, các thành phố lớn như Đà Nẵng, TP.HCM đang phải trả giá bằng những sự cố cụ thể: trong dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ, chỉ trong 8 ngày từ 17 đến 24/2, khu vực Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng đã ghi nhận 6 vụ UAV hoạt động trái phép gần đầu thềm đường cất, hạ cánh. Những vụ việc này khiến hơn 83 chuyến bay phải bay chờ, tạm dừng khai thác, đổi đường cất hạ cánh hoặc chuyển hướng đến sân bay dự bị. Nguy cơ từ thiết bị bay không người lái không còn là câu chuyện xa vời, mà là mối đe dọa đã thấy rõ bằng số liệu cụ thể.
Đà Nẵng siết chặt: khi flycam không còn là ‘đồ chơi vô hại’
Điểm khác biệt của Đà Nẵng trong quản lý drone Việt Nam là lựa chọn đi trước một bước, thay vì chờ thêm sự cố mới hành động. UBND thành phố đã ban hành công văn yêu cầu tăng cường quản lý, giám sát hoạt động của thiết bị bay không người lái (UAV/Drone/Flycam) và phương tiện bay khác trên địa bàn. Tại Công văn số 9731/UBND-BCHQS ngày 28/9, chỉ đạo này được gửi tới tất cả sở, ngành, địa phương, nhấn mạnh bối cảnh thiết bị bay không người lái phát triển nhanh và tiềm ẩn nguy cơ với an ninh, an toàn hàng không. Trọng tâm là khu vực lân cận Cảng hàng không quốc tế Đà Nẵng và Cảng hàng không Chu Lai – nơi từng bị UAV xâm nhập, buộc hàng chục chuyến bay phải thay đổi kế hoạch. Khi thành phố xác định rõ “flycam bay trái phép là mối nguy an ninh”, mọi quy định không còn mang tính hình thức mà trở thành hàng rào sống còn cho hoạt động hàng không đô thị.
Quân đội, công an, địa phương cùng vào cuộc: mô hình ‘lưới an ninh bầu trời’
Để chấm dứt cảnh flycam bay trái phép lượn sát đầu máy bay, Đà Nẵng xây dựng một “lưới an ninh bầu trời” với nhiều tầng lực lượng. Bộ Chỉ huy Quân sự thành phố được giao chủ trì quản lý, kiểm tra các cơ sở kinh doanh tàu bay không người lái, hướng dẫn tổ chức, cá nhân đăng ký phương tiện, kiểm tra hồ sơ người khai thác và cấp phép hoạt động bay trong thẩm quyền. Cơ quan quân sự đồng thời quản lý vùng trời, giám sát hoạt động bay, hiệp đồng với công an và các đơn vị đóng quân để bảo đảm an toàn, đặc biệt tại khu vực sân bay và hành lang cất hạ cánh. Công an thành phố chịu trách nhiệm điều tra, xử lý nghiêm hành vi sử dụng phương tiện bay trái phép, phối hợp ngăn chặn thiết bị bay xâm phạm khu vực trọng yếu, vùng cấm bay, sân bay, cảng hàng không. Ở cấp cơ sở, UBND xã phường phải rà soát các tổ chức, cá nhân tự ý sản xuất, kinh doanh, sở hữu, sử dụng phương tiện bay trái phép để xử lý theo quy định. Đáng chú ý, thành phố không “đóng cửa bầu trời” mà giao Sở Khoa học và Công nghệ hoàn thiện đề án thí điểm phát triển kinh tế không gian tầm thấp đến năm 2030, hướng tới làm chủ thiết kế hệ thống và công nghệ lõi liên quan phương tiện bay.
Khung pháp lý mới: chơi drone không đọc luật là… tự chuốc rủi ro
Nếu trước đây nhiều người xem flycam là đồ chơi, thì nay không hiểu quy định sử dụng UAV là sự mạo hiểm không cần thiết. Người sử dụng Flycam, Drone, UAV – từ cá nhân quay phim chụp ảnh đến doanh nghiệp quảng cáo, khảo sát, phun thuốc nông nghiệp – phải nắm rõ các văn bản pháp luật quản lý, khai thác, sử dụng phương tiện bay. Hệ thống pháp lý hiện gồm Luật Phòng không nhân dân số 49/2024/QH15, Nghị định 198/2025/NĐ-CP, Nghị định 288/2025/NĐ-CP về quản lý tàu bay không người lái và phương tiện bay khác, cùng Quyết định 18/2020/QĐ-TTg về khu vực cấm bay, hạn chế bay. Theo Nghị định 288/2025/NĐ-CP, bị nghiêm cấm tổ chức bay khi chưa được cấp phép hoặc bay vào khu vực cấm, khu vực hạn chế bay. Nghị định 282/2025/NĐ-CP quy định hành vi bay không phép trong khu vực cấm có thể bị xử phạt từ 30 đến 40 triệu đồng, đồng thời tịch thu phương tiện vi phạm. Khi mức xử phạt đã lên tới hàng chục triệu đồng, câu hỏi không còn là “bay được không?”, mà là “bay thế nào để không mất drone và mất tiền”.
Người chơi flycam cần làm gì để không trở thành ‘tội đồ bầu trời’?
Điểm đáng mừng là khung luật mới không nhằm triệt tiêu thú chơi flycam, mà buộc người dùng phải chuyên nghiệp hơn. Quy định sử dụng UAV hiện phân loại thiết bị theo trọng lượng cất cánh: dưới 0,25kg; 0,25–2kg; 2–25kg; 25–150kg; từ 150kg trở lên. Với UAV nhỏ hơn 250g dùng cho mục đích giải trí, không kinh doanh, không huấn luyện, người dùng không phải xin cấp phép bay từ Cục Tác chiến, nhưng bắt buộc phải thông báo cho Ban Chỉ huy quân sự cấp xã nơi bay, nêu rõ loại phương tiện, người điều khiển, thời gian, phạm vi và độ cao bay. Ngược lại, tất cả UAV từ 250g trở lên đều phải qua đào tạo và có Giấy phép điều khiển bay, tương tự giấy phép lái xe cơ giới. Dù nhẹ hay nặng, người điều khiển phải đủ 18 tuổi (trừ thiết bị dưới 0,25kg) và trong máu, hơi thở không có nồng độ cồn, ma túy hoặc chất bị cấm. Bất kỳ thiết bị nào cũng tuyệt đối không được bay vào vùng cấm, vùng hạn chế (vùng đỏ, vùng cam) hiển thị trên trang cambay.mod.gov.vn. Thêm một thực tế cần nhớ: hệ thống đăng ký phương tiện cho tàu bay không người lái hiện vẫn chưa hoàn thiện, người dân tạm thời chưa thể đăng ký, nên càng phải cập nhật hướng dẫn mới từ cơ quan công an, quân sự địa phương.
