Tăng trưởng 6,2%/năm: tham vọng dẫn đầu ASEAN-6 và ý nghĩa thực sự
Tăng trưởng kinh tế Việt Nam 6,2% mỗi năm trong giai đoạn 2026-2035 là mức tăng trưởng dự báo cao nhất trong nhóm sáu nền kinh tế lớn Đông Nam Á, phản ánh kỳ vọng Việt Nam sẽ duy trì đà công nghiệp hóa, mở rộng xuất khẩu sản xuất, tận dụng đầu tư nước ngoài ASEAN và chuyển dịch lên các chuỗi giá trị cao hơn, đồng thời từng bước nâng quy mô GDP sức mua tương đương để tiệm cận các nền kinh tế lớn hơn trong khu vực và trên thế giới. Điểm quan trọng không phải là con số 6,2%/năm tự thân, mà là việc Việt Nam được đặt ở vị trí dẫn đầu trong dự báo ASEAN-6, với mức tăng trưởng chung của cả nhóm chỉ khoảng 4,8% mỗi năm. Điều đó cho thấy thị trường đang kỳ vọng Việt Nam không còn là “công xưởng giá rẻ”, mà là tâm điểm của làn sóng tái định hình chuỗi cung ứng và dịch chuyển vốn đầu tư trong khu vực. Vấn đề là chúng ta có biến kỳ vọng thành năng lực thực tế hay không. Theo báo cáo do Bain & Company, DBS Bank và Vriens & Partners công bố, Việt Nam được dự báo tăng trưởng bình quân 6,2%/năm, cao hơn 1,4 điểm phần trăm so với mức bình quân của nhóm ASEAN-6. Đây là một nhận định mang tính "trao cơ hội", nhưng cũng ngầm đặt ra yêu cầu cải cách mạnh mẽ trong thập kỷ tới.
Công nghiệp hóa, xuất khẩu sản xuất và FDI: bộ ba động lực
Nếu bỏ qua câu chuyện công nghiệp hóa và xuất khẩu sản xuất, tăng trưởng 6,2%/năm chỉ là ảo tưởng. Thập kỷ tới, động lực chính của Việt Nam sẽ tiếp tục đến từ việc mở rộng năng lực sản xuất, tham gia sâu hơn vào mạng lưới xuất khẩu hàng hóa sản xuất và hút dòng đầu tư nước ngoài ASEAN để xây dựng các trung tâm công nghiệp mới. Trong các năm gần đây, Việt Nam cùng Malaysia và Singapore đã tăng trưởng vượt kỳ vọng, phần lớn nhờ nhu cầu chip bán dẫn liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI), xuất khẩu sản xuất và đà tăng đầu tư. Điều này cho thấy mô hình tăng trưởng dựa trên sản xuất hướng xuất khẩu vẫn còn dư địa nếu chúng ta kịp thời nâng cấp chất lượng lao động, hạ tầng logistics và khung pháp lý để đón các nhà đầu tư đang tái phân bổ khỏi những thị trường kém ổn định hơn. Đáng chú ý, Singapore hiện thu hút hơn 60% tổng vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài vào khu vực và là nguồn FDI lớn nhất vào Indonesia, Malaysia, Thái Lan và Việt Nam. Nghĩa là phần lớn dòng vốn chiến lược bước chân vào Việt Nam đang đi qua “cửa ngõ” Singapore – một lợi thế nhưng cũng là lời nhắc nhở rằng chúng ta cần xây dựng được năng lực thu hút vốn trực tiếp, thay vì mãi ở vị thế phụ thuộc vào trung tâm vốn khu vực.
| Nền kinh tế ASEAN-6 | Tăng trưởng dự báo bình quân | Vị thế so với Việt Nam |
|---|---|---|
| Việt Nam | 6,2%/năm | Cao nhất nhóm, dẫn đầu ASEAN-6 |
| Philippines | 5,8%/năm | Sát phía sau, nhưng vẫn thấp hơn Việt Nam |
| Indonesia | 5,4%/năm | Quy mô lớn nhất ASEAN nhưng tăng trưởng chậm hơn |
| Malaysia | 4,3%/năm | Động lực chip và sản xuất nhưng dự báo thấp hơn đáng kể |
| Singapore | 2,7%/năm | Trung tâm vốn khu vực, tăng trưởng chậm nhưng chất lượng cao |
| Thái Lan | 2,2%/năm | Tăng trưởng thấp nhất, đối mặt nguy cơ tụt lại |
GDP sức mua tương đương: Việt Nam bứt tốc vượt Thái Lan và tiệm cận Top 22 thế giới
Tăng trưởng nhanh chỉ có ý nghĩa khi chuyển hóa thành quy mô kinh tế đủ lớn để tạo ảnh hưởng. Ở đây, GDP sức mua tương đương (GDP PPP) là thước đo cho thấy Việt Nam đang bứt tốc rõ rệt. GDP (PPP) là tổng sản phẩm quốc nội tính theo sức mua tương đương, đo giá trị toàn bộ hàng hóa và dịch vụ sản xuất trong một quốc gia, được điều chỉnh theo sự khác biệt về mức giá và tỷ giá, qua đó phản ánh chính xác hơn mức sống và sức mua thực tế. Theo số liệu và dự báo, Việt Nam đang tiến rất gần tới Thái Lan về quy mô GDP (PPP) và được kỳ vọng sẽ vượt lên, vươn lên vị trí thứ hai Đông Nam Á sau Indonesia, đồng thời từng bước thu hẹp khoảng cách với nhiều nền kinh tế lớn trên thế giới. Điều gây tranh luận không phải là thứ hạng, mà là câu hỏi: liệu Việt Nam có biến quy mô đó thành chất lượng – tức là có chuyển phần tăng trưởng thành năng suất, công nghệ và thu nhập bình quân cao hơn hay không. Cũng cần nhấn mạnh rằng GDP (PPP) phản ánh tổng quy mô nền kinh tế chứ không phải thu nhập bình quân đầu người. Việc Việt Nam vượt một số quốc gia phát triển về chỉ tiêu này không đồng nghĩa mức sống người dân đã tương đương. Đó là lý do chúng ta phải nhìn tốc độ bứt phá trong bảng xếp hạng như một "cơ hội để đòi hỏi nhiều hơn" về cải cách, chứ không phải lý do để tự mãn.
Bán dẫn, hạ tầng số và vai trò của mạng lưới khu vực
Yếu tố có thể thực sự phân biệt Việt Nam với các nước ASEAN-6 trong thập kỷ tới là khả năng gắn tăng trưởng với công nghệ bán dẫn, hạ tầng số và các mạng lưới khu vực mới. Báo cáo cho thấy trong các năm gần đây, Việt Nam cùng Malaysia và Singapore được hưởng lợi từ nhu cầu chip bán dẫn liên quan đến AI, xuất khẩu hàng hóa sản xuất và đà tăng đầu tư. Nếu Việt Nam khẳng định được vai trò nút trung chuyển trong chuỗi giá trị bán dẫn toàn cầu, câu chuyện tăng trưởng 6,2%/năm sẽ có nền tảng công nghệ vững hơn, thay vì chỉ dựa trên lao động giá thấp. Song song, hạ tầng số và hạ tầng năng lượng khu vực – như sáng kiến Lưới điện ASEAN dự kiến hiện thực hóa vào năm 2045 – sẽ quyết định Việt Nam hội nhập ở tầng nông hay sâu. Một nền kinh tế muốn giữ vị thế dẫn đầu không thể chỉ xuất khẩu hàng hóa vật chất, mà phải xuất khẩu cả dịch vụ số, dữ liệu và tham gia vào các mạng lưới điện, dữ liệu khu vực một cách chủ động. Nếu chậm chân trong cuộc chơi này, Việt Nam rất dễ bị "kẹp" giữa các trung tâm vốn như Singapore và các công xưởng cỡ lớn như Indonesia.
Kết luận: Tăng trưởng cao là đặc quyền, không phải quyền mặc định
Việt Nam được đặt ở vị thế dẫn đầu tăng trưởng ASEAN-6 với mức 6,2%/năm là một đặc quyền – vì nó phản ánh niềm tin của nhà đầu tư, đối tác và các tổ chức phân tích rằng chúng ta có khả năng duy trì đà công nghiệp hóa, mở rộng xuất khẩu sản xuất, tận dụng đầu tư nước ngoài ASEAN và nâng cấp cấu trúc kinh tế. Nhưng đặc quyền này không tự nhiên tồn tại; nó có thể mất đi rất nhanh nếu chúng ta dừng cải cách hoặc không kịp thích ứng với biến động bên ngoài. Nhìn vào bức tranh dự báo ASEAN-6, có thể thấy những nền kinh tế không cải cách đủ nhanh đang bị tụt lại với mức tăng trưởng chỉ 2-3%/năm. Đó là lời cảnh báo rõ ràng cho Việt Nam: hoặc tận dụng cơ hội để chuyển từ tăng trưởng theo chiều rộng sang chiều sâu, hoặc chấp nhận sẽ bị nhóm phía sau bắt kịp khi chu kỳ thuận lợi của FDI và xuất khẩu thay đổi. Trong thập kỷ tới, câu hỏi quan trọng không phải là Việt Nam có giữ được vị thế dẫn đầu tăng trưởng hay không, mà là chúng ta dùng vị thế dẫn đầu đó để tái thiết mô hình phát triển như thế nào. Nếu trả lời được câu hỏi đó bằng những cải cách cụ thể trong công nghiệp hóa, hạ tầng số và năng lượng khu vực, con số 6,2%/năm sẽ không chỉ là một dự báo, mà là nền tảng cho một bước nhảy chất lượng trong lịch sử phát triển kinh tế Việt Nam.
