FDI từ Mỹ: cơ hội thế hệ mới và yêu cầu cao hơn
Thu hút FDI từ Mỹ là quá trình các địa phương chủ động chuẩn bị hạ tầng, nhân lực kỹ năng cao, danh mục dự án sẵn sàng và môi trường chính sách ổn định, nhằm đáp ứng yêu cầu khắt khe của doanh nghiệp Mỹ về công nghệ, quản trị và chuỗi cung ứng, thay vì chỉ cạnh tranh bằng ưu đãi thuế hoặc chi phí lao động thấp. Quan hệ Việt – Mỹ đã được nâng lên Đối tác chiến lược toàn diện, mở ra cơ hội hợp tác kinh tế, đầu tư và công nghệ chưa từng có. Đây không phải là dòng vốn FDI truyền thống mà là FDI thế hệ mới, gắn với trung tâm R&D, thiết kế, dữ liệu và chuỗi cung ứng công nghệ cao, tạo việc làm chất lượng cao và thúc đẩy chuyển giao công nghệ trực tiếp cho nền kinh tế. Nếu địa phương không thay đổi tư duy, cơ hội sẽ trôi qua.
Doanh nghiệp Mỹ không còn chỉ nhìn vào ưu đãi thuế
Thông điệp quan trọng từ Đại sứ Việt Nam tại Mỹ là: ưu đãi thuế chỉ còn là một phần nhỏ trong quyết định của nhà đầu tư Mỹ. Thay vào đó, họ soi rất kỹ chất lượng nhân lực, tính ổn định và minh bạch chính sách, khả năng cung ứng điện, logistics, hạ tầng số, tốc độ giải quyết thủ tục và mức độ đồng hành của chính quyền suốt vòng đời dự án. Điều này đặt ra thách thức trực diện cho các địa phương đang coi ưu đãi thuế là "vũ khí" chính trong cạnh tranh FDI từ Mỹ. Nếu bộ máy hành chính vẫn rườm rà, quy hoạch đất đai thiếu rõ ràng, điện – nước – internet chập chờn, mọi chính sách ưu đãi sẽ mất ý nghĩa. Ngược lại, địa phương có hạ tầng cho FDI tốt, quy trình cấp phép nhanh, chính sách dự đoán được, sẽ có vị thế vượt trội trong cuộc đua đầu tư nước ngoài Việt Nam.
Hạ tầng, nhân lực kỹ năng cao và dự án "trên kệ"
Đại sứ Nguyễn Quốc Dũng nhấn mạnh địa phương không thể chờ doanh nghiệp Mỹ đến khảo sát rồi mới chạy đi chuẩn bị. Muốn hút FDI từ Mỹ, phải chủ động xác định "điểm rơi" của dòng vốn vào các lĩnh vực như công nghệ số, bán dẫn, AI, trung tâm dữ liệu, năng lượng sạch, logistics, công nghiệp hỗ trợ, y sinh và đào tạo nhân lực chất lượng cao. Hạ tầng cho FDI phải được hoàn thiện trước: quỹ đất sạch, hạ tầng số, điện – nước – logistics rõ thông số, cơ chế cấp phép, thời gian xử lý thủ tục được cam kết. Đồng thời, nhân lực kỹ năng cao là yếu tố sống còn. Doanh nghiệp Mỹ xem chất lượng lao động là yếu tố quyết định khi lựa chọn địa điểm đầu tư, nên địa phương phải gắn xúc tiến FDI với đào tạo nghề, liên kết đại học – doanh nghiệp và xây dựng trung tâm đổi mới sáng tạo.
Chuyển đổi số nông nghiệp: cánh cửa mới cho hợp tác Mỹ – Việt
Hợp tác Mỹ – Việt không chỉ dừng ở công nghệ cao mà đang mở rộng mạnh sang nông nghiệp hiện đại. Tổ chức IESC của Mỹ đã được cấp Giấy đăng ký lập Văn phòng Đại diện tại Việt Nam để triển khai Dự án ODA “Mở rộng Thương mại Nông nghiệp và An toàn thực phẩm Hoa Kỳ – Việt Nam” giai đoạn 2026-2031. Dự án tập trung vào thuận lợi hóa thương mại và chuyển đổi số trong quản lý, phát triển logistics chuỗi lạnh, tăng cường tiếp cận tài chính cho doanh nghiệp nông nghiệp. Đây là một dạng FDI chất lượng cao đặc biệt: không chỉ mang vốn mà còn mang theo tri thức, tiêu chuẩn an toàn thực phẩm, năng lực kiểm dịch, hệ thống dữ liệu kết nối giữa các bộ, ngành, giúp chuyển đổi số nông nghiệp đi vào thực chất. Nếu địa phương nông nghiệp biết chuẩn bị hạ tầng số và nhân lực, đây sẽ là cánh cửa nâng cấp chuỗi giá trị nông sản.
Từ dự án, hạ tầng đến người dân: bài kiểm tra năng lực địa phương
Điểm đáng chú ý trong hợp tác với IESC là cách tiếp cận đồng hành: cùng đối tác Việt Nam xác định nhu cầu, xây dựng giải pháp, huy động nguồn lực quốc tế hỗ trợ các mục tiêu phát triển. Phó Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị Việt Nam nhấn mạnh chuyển đổi số trong nông nghiệp phải đến tận người dân, không thể dừng ở cấp quản lý hoặc doanh nghiệp. Điều này đặt ra một bài kiểm tra năng lực cho chính quyền địa phương: liệu họ có thể thiết kế các chương trình FDI và ODA gắn với đào tạo người dân, doanh nghiệp nhỏ, hợp tác xã, để nâng chất toàn bộ hệ sinh thái? Nếu làm được, chúng ta không chỉ đón được vốn Mỹ mà còn đón được công nghệ, quản trị và chuỗi giá trị mới, qua đó nâng cao chất lượng tăng trưởng của địa phương và của cả nền kinh tế. Câu hỏi không còn là "có FDI hay không" mà là "FDI đó nâng cấp được gì cho địa phương".
