Trường học là mắt xích thiết thực trong phòng bệnh dại
Truyền thông học đường về bệnh dại là hoạt động trang bị kiến thức và kỹ năng phòng tránh cho học sinh thông qua bài học, sinh hoạt tập thể và các hình thức tương tác phù hợp lứa tuổi. Cách làm này đáng được xem là một phần thiết yếu của phòng bệnh dại: học sinh không chỉ tiếp nhận thông tin mà còn có thể mang thông điệp về gia đình, nơi hiểu biết về nguy cơ và cách xử trí sau khi bị động vật cắn có ý nghĩa trực tiếp.
Tại Đồng Tháp, sáng 25-10, Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo, Trường Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh cùng các đơn vị liên quan tổ chức tập huấn kỹ năng truyền thông phòng, chống bệnh dại qua học đường. Chương trình hướng đến cán bộ y tế, cán bộ phụ trách Đội và giáo viên có khả năng tuyên truyền tại các trường trung học cơ sở. Đây là hướng đi đúng: muốn kiến thức đến được với học sinh, người truyền đạt cần được chuẩn bị cả nội dung chuyên môn lẫn cách nói phù hợp.
Số liệu dịch bệnh cho thấy nhu cầu không thể xem nhẹ
Tập huấn phòng dại không nên dừng ở một buổi cập nhật kiến thức, bởi nguy cơ vẫn hiện diện trong cộng đồng. Từ đầu năm, Đồng Tháp ghi nhận 13 ổ bệnh dại trên chó tại 10 xã, phường và đã tiêu hủy 13 con chó mắc bệnh. Toàn tỉnh có 94.472 chó, mèo; tỷ lệ tiêm phòng còn miễn dịch được ghi nhận ở mức 77,5%. Những con số ấy nhấn mạnh rằng tuyên truyền tại trường học cần đi cùng quản lý vật nuôi và tiêm phòng.
Theo Thạc sĩ Lê Thị Hồng Nhớ, Trưởng phòng Dịch tễ Thú y thuộc Chi cục Chăn nuôi và Thú y tỉnh Đồng Tháp, trong năm 2026 địa phương ghi nhận hai người tử vong do bệnh dại; cả hai trường hợp đều không tiêm vắc-xin kịp thời sau khi tiếp xúc với nguy cơ. Nguồn tin cũng nêu tình trạng chó, mèo thả rông, việc khai báo và quản lý đàn còn hạn chế. Tỉnh có chính sách tiêm vắc-xin dại miễn phí cho chó, mèo nuôi, ngoại trừ đàn của doanh nghiệp. Thông tin này cần được truyền đạt rõ để người dân biết phòng ngừa không chỉ là việc của nhà trường.
Từ tập huấn đến hoạt động học đường dễ nhớ
Chương trình tại Đồng Tháp trang bị kiến thức cơ bản về bệnh dại trên động vật và người, cập nhật tình hình dịch bệnh, đồng thời hướng dẫn kỹ năng truyền thông phù hợp với học sinh trung học cơ sở. Tại chương trình được phản ánh trong nguồn thứ hai, 114 học viên là cán bộ y tế, phụ trách Đội và giáo viên của 38 trường trung học cơ sở tham gia. Các chuyên gia từ Trường Đại học Nông lâm TP. Hồ Chí Minh, Đại học Y Dược TP. Hồ Chí Minh và đơn vị chuyên môn trao đổi về bệnh dại, biện pháp phòng chống và cách truyền thông.
Điểm đáng giá là nội dung không chỉ nằm trên tài liệu. Học viên xem tiểu phẩm, thảo luận, xây dựng kịch bản và trình bày sản phẩm truyền thông. Sau tập huấn, kiến thức dự kiến được đưa đến học sinh qua sinh hoạt dưới cờ, diễn kịch, trò chơi, hình ảnh trực quan và hoạt động tương tác; tranh vẽ của học sinh cũng là cách chia sẻ kết quả. Những hình thức này có khả năng biến kiến thức bệnh dại thành thông điệp gần gũi, dễ nhớ hơn một buổi phổ biến một chiều.
Muốn lan tỏa, cần duy trì và kết nối với hành động
Vai trò của truyền thông học đường không phải thay thế ngành y tế, thú y hay trách nhiệm của người nuôi; đó là tạo thêm một kênh nhắc nhớ và khuyến khích hành vi an toàn. Học sinh có thể trở thành những “tuyên truyền viên nhỏ tuổi”, nhưng thông điệp chỉ có giá trị khi đi kèm hướng dẫn rõ ràng về phòng tránh và tìm hỗ trợ sau phơi nhiễm. Vì vậy, trường học nên phối hợp với gia đình và cơ quan chuyên môn để thông tin đến học sinh không bị tách rời khỏi thực tế.
Ở Đồng Tháp, kế hoạch còn gồm tuyên truyền phòng bệnh dại tại địa phương, truyền thông cho học sinh trung học cơ sở và tổng kết hoạt động qua tranh cổ động. Đó là bước tiếp nối cần thiết: đánh giá sản phẩm và phản hồi của học sinh sẽ giúp nhà trường biết nội dung nào dễ hiểu, chỗ nào cần nhắc lại. Các nguồn được cung cấp xác nhận hoạt động tập huấn tại Đồng Tháp và một chương trình với 114 học viên từ 38 trường, nhưng không cung cấp thông tin kiểm chứng về một chương trình tương tự ở Tây Ninh; vì thế không thể khẳng định địa phương này đã tổ chức tập huấn.
Kết luận, trường học có thể đưa kiến thức phòng bệnh dại đến gần hơn với học sinh và gia đình, miễn là tập huấn được nối tiếp bằng hoạt động đều đặn, sinh động và phối hợp với biện pháp chuyên môn. Đây không phải giải pháp duy nhất, nhưng là một cách thiết thực để biến thông tin thành nhận thức và hành động trong cộng đồng.
