Phòng dại học đường bắt đầu từ kỹ năng thiết thực
Phòng dại học đường là hoạt động giáo dục giúp học sinh nhận biết nguy cơ từ động vật, tránh tiếp xúc không an toàn và biết tìm kiếm hỗ trợ y tế khi có khả năng phơi nhiễm. Đây không phải kiến thức xa vời: với trẻ, một phản ứng đúng lúc có thể quyết định việc các em có được người lớn đưa đi xử trí kịp thời hay không. Trong năm 2026, Boehringer Ingelheim Việt Nam tiếp tục triển khai sáng kiến “Đẩy lùi bệnh dại” (STOP Rabies) tại Tây Ninh và Đồng Tháp, dự kiến tiếp cận hơn 65.000 học sinh tiểu học, trung học cơ sở và đào tạo 240 giáo viên, nhân viên y tế trường học. Quy mô này đáng chú ý, nhưng giá trị của chương trình sẽ nằm ở việc kiến thức có được biến thành kỹ năng dễ nhớ, dễ thực hành hay không. Giáo dục phòng dại cần giúp trẻ biết cách ứng xử, chứ không chỉ ghi nhớ tên một căn bệnh.
Con số tử vong cho thấy không thể xem nhẹ nguy cơ
Lý do cần đẩy mạnh phòng bệnh dại từ sớm nằm ở thực tế đây vẫn là vấn đề sức khỏe cộng đồng. Trong giai đoạn 2022–2025, Việt Nam ghi nhận hơn 90.000 trường hợp bị chó, mèo cắn hoặc cào và 323 ca tử vong do bệnh dại; mức tử vong trung bình 80,75 ca mỗi năm, cao hơn 8,8% so với bình quân 74,2 ca/năm của giai đoạn 2017–2021. Riêng 9 tháng đầu năm 2026, cả nước ghi nhận 54 ca tử vong tại 21/34 tỉnh, thành phố. Những con số này khiến bệnh dại ở trẻ không thể chỉ được xem là chuyện riêng của gia đình có nuôi chó, mèo. Trẻ có thể gặp động vật khi đi học, vui chơi hoặc ở khu dân cư. Vì vậy, dạy cách giữ khoảng cách, không trêu chọc hay tự ý tiếp cận con vật lạ là một phần thiết yếu của giáo dục phòng ngừa, song không thay thế việc người lớn giám sát và chủ động đưa trẻ đi tìm tư vấn y tế khi có nguy cơ.
Giáo viên là cầu nối đưa bài học về tới gia đình
Chương trình chọn mô hình “Train-the-Trainer”: giáo viên và nhân viên y tế trường học được trang bị kiến thức nền tảng cùng kỹ năng truyền thông, rồi tiếp tục hướng dẫn học sinh nhận biết nguy cơ và thực hành biện pháp phòng bệnh. Tài liệu được thiết kế theo từng nhóm tuổi để nội dung gần gũi, dễ hiểu và có thể vận dụng hằng ngày. Đây là hướng đi có lý: một buổi truyền thông đơn lẻ khó tạo thói quen, còn người lớn quen thuộc ở trường có thể nhắc lại và củng cố bài học. Kế hoạch phân bổ 30.000 học sinh và 116 giáo viên, nhân viên y tế tại Tây Ninh; tại Đồng Tháp là 35.000 học sinh cùng 124 nhân sự. Nếu trẻ hiểu cách tránh tiếp xúc nguy hiểm, nhận ra tình huống phơi nhiễm và báo ngay cho người lớn để tìm hỗ trợ y tế, kiến thức từ trường có thể lan sang gia đình. Tuy vậy, hiệu quả cần được nhìn qua khả năng ghi nhớ và thực hành, không chỉ số người được tiếp cận.
Giáo dục phải đi cùng hành động của cộng đồng
Sáng kiến tiếp nối hoạt động tại Tây Ninh và mở rộng sang Đồng Tháp trong năm 2026. Việc huy động trường học giúp đưa thông tin đến trẻ sớm, nhưng một chiến dịch truyền thông không thể tự mình kiểm soát bệnh dại. Học sinh cần người lớn hỗ trợ khi xảy ra tình huống nguy cơ; gia đình và cộng đồng cũng phải chủ động phòng ngừa, trong đó có việc chăm sóc, quản lý vật nuôi và tìm hiểu các khuyến nghị tiêm phòng phù hợp. Điểm đáng kỳ vọng ở phòng dại học đường là tạo được một ngôn ngữ chung giữa nhà trường và gia đình: trẻ biết báo cáo thay vì giấu sự việc, người lớn biết không trì hoãn việc tìm tư vấn y tế. Khi kỹ năng ấy được nhắc lại và thực hành, giáo dục phòng dại mới trở thành một lớp bảo vệ thực chất. Hơn 65.000 học sinh là quy mô đầy hứa hẹn; thước đo cuối cùng vẫn là kiến thức có giúp các em và người thân hành động sớm, an toàn hơn hay không.
