Biến quy định thành kỹ năng ứng xử
Giáo dục pháp luật trong trường học là việc giúp học sinh hiểu quy định và biết vận dụng chúng để nhận diện rủi ro, tự bảo vệ mình, đồng thời ứng xử có trách nhiệm trong lớp học, ngoài đời và trên không gian mạng. Cách làm hiệu quả không dừng ở việc đọc điều luật: học sinh cần được đặt trước những tình huống quen thuộc để cân nhắc hậu quả và lựa chọn hành động phù hợp. Ngày 23/10/2026, Khoa Cảnh sát hình sự thuộc Học viện Cảnh sát nhân dân tổ chức chương trình tuyên truyền, tập huấn cho gần 1.200 học sinh Trường THCS Kiều Phú tại hai phân hiệu Liệp Tuyết và Ngọc Liệp. Cùng sáng hôm đó, khoa phối hợp với Trường THCS Trần Duy Hưng tổ chức hoạt động dành cho cán bộ, giáo viên và học sinh. Quy mô và cách tiếp cận này cho thấy pháp luật học đường cần được dạy như năng lực sống, chứ không phải nội dung chỉ học để ghi nhớ.
Các buổi tuyên truyền cũng hướng tới Ngày Pháp luật Việt Nam năm 2026. Nhưng ý nghĩa của hoạt động không nằm ở một dịp kỷ niệm: mục tiêu thiết thực hơn là nâng cao nhận thức, ý thức chấp hành pháp luật của học sinh và góp phần tạo môi trường giáo dục an toàn, lành mạnh.
Từ hỏi đáp đến xử lý tình huống thật gần
Điểm đáng chú ý trong chương trình tại Kiều Phú là hình thức trực quan, sinh động, kết hợp hỏi đáp và thực hành xử lý tình huống giả định sát thực tế. Giảng viên phân tích các dạng bạo lực học đường, nguyên nhân xung đột và cách phòng tránh; học sinh được nêu quan điểm, cân nhắc phương án giải quyết dưới sự hướng dẫn của báo cáo viên. Cách học này hữu ích hơn lời nhắc chung chung vì buộc các em tập kiểm soát cảm xúc, chọn đối thoại thay vì nóng giận hoặc dùng bạo lực. Khi gặp vụ việc có nguy cơ, học sinh được hướng dẫn không cổ vũ, tham gia hay kích động, không phát tán hình ảnh gây tổn thương; thay vào đó giữ khoảng cách an toàn và tìm sự hỗ trợ từ thầy cô, gia đình. Đây là kiểu tuyên truyền pháp luật cần được duy trì: đưa kỹ năng vào đúng hoàn cảnh học sinh có thể gặp.
Nội dung trên không gian mạng cũng gắn trực tiếp với rủi ro hằng ngày. Học sinh được hướng dẫn nhận diện lừa đảo qua mạng xã hội, bảo vệ thông tin cá nhân, kiểm chứng thông tin trước khi tin hoặc chia sẻ, không cung cấp mật khẩu và mã xác thực, đồng thời báo người lớn khi thấy dấu hiệu bất thường. Tại Trường THCS Trần Duy Hưng, nội dung còn đề cập thủ đoạn chiếm đoạt tài sản, bắt cóc trực tuyến và trách nhiệm của nhà trường, giáo viên trong phòng ngừa. Những lời khuyên cụ thể ấy biến kiến thức pháp luật thành thao tác có thể nhớ và làm theo.
Nhiều hình thức, một mục tiêu: học sinh biết tự phòng ngừa
Các trường không chỉ tổ chức buổi chuyên đề. Tại Trường THCS Minh Khai, giáo viên lồng ghép nội dung phòng, chống ma túy và chất gây nghiện vào tiết Khoa học tự nhiên, giải thích đặc điểm, nguồn gốc và tác hại để học sinh hiểu nguy cơ thay vì chỉ nghe cảnh báo. Chào cờ và hoạt động ngoại khóa cũng được phối hợp với lực lượng công an để phổ biến kiến thức. Ở Trung tâm Giáo dục nghề nghiệp - Giáo dục thường xuyên Hoằng Hóa, công an và nhà trường kết hợp tuyên truyền với kiểm tra, hướng dẫn chấp hành quy định về phương tiện, trật tự an toàn giao thông, vật nguy hiểm và chất cấm. Còn tại Trường THPT Triệu Sơn 1, học sinh thực hành cách kiềm chế cảm xúc, giải quyết mâu thuẫn, nhận diện nguy cơ và ứng xử trên mạng; nhà trường cũng tổ chức ký cam kết chấp hành pháp luật. Sự đa dạng này giúp pháp luật hiện diện trong bài học lẫn nếp sinh hoạt.
Điều quyết định không phải số lượng buổi tuyên truyền mà là mức độ phù hợp với lứa tuổi và khả năng áp dụng sau buổi học. Khi học sinh hiểu vì sao không nên phát tán video bạo lực, biết báo người có trách nhiệm hoặc nhận ra dấu hiệu lừa đảo, các em có thêm cách tự bảo vệ và tránh bị lôi kéo vi phạm. Muốn học sinh chấp hành luật, nhà trường cần duy trì giáo dục pháp luật thường xuyên, gắn kiến thức với tình huống cụ thể và phối hợp với gia đình, lực lượng chuyên môn. Đó là hướng đi thuyết phục hơn việc chỉ nhắc nội quy sau khi sự việc đã xảy ra.
