TP.HCM – khi ẩm thực đường phố trở thành bản sắc đô thị
Ẩm thực đường phố TP.HCM là mạng lưới quán xá bình dân, xe đẩy, gánh hàng rong hiện diện khắp hẻm nhỏ và trục đường lớn, nơi người dân và du khách có thể ăn, trò chuyện, quan sát đời sống đô thị chỉ với những món ăn giản dị nhưng đậm bản sắc. Theo bảng xếp hạng mới, TP.HCM dẫn đầu Top 20 thành phố có ẩm thực đường phố hấp dẫn nhất thế giới do một tạp chí quốc tế công bố, với 63% cư dân đô thị toàn cầu đánh giá tích cực về chất lượng, giá cả và sức hút của đồ ăn đường phố tại đây. Hà Nội cũng góp mặt ở vị trí thứ 7 với 57% bình chọn, cho thấy Việt Nam đang nổi lên như một điểm đến của ẩm thực thế giới, chứ không chỉ là một dải đất du lịch cảnh quan. Việc TP.HCM vượt qua Kuala Lumpur, Jakarta hay Đài Bắc để đứng đầu không phải ngẫu nhiên; đó là kết quả của cả một văn hóa ăn uống bám chặt vào nhịp sống thường ngày.
Vì sao TP.HCM vượt Bangkok: sự đa dạng và tính mở của bàn ăn đường phố
Điểm khác biệt của ẩm thực đường phố TP.HCM không nằm ở độ cầu kỳ mà ở sự đa dạng và khả năng dung nạp mọi hương vị. Đây là nơi phở, bún bò, mì Quảng, bánh xèo miền Tây, món Hoa ở Chợ Lớn và cả các phong cách quốc tế cùng tồn tại, biến đổi và tìm được khách của mình. Ẩm thực không bị “nhốt” trong nhà hàng sang trọng mà hiện diện xuyên suốt ngày đêm: sáng là ổ bánh mì Sài Gòn, đĩa cơm tấm; trưa là quán cơm gia đình; tối là hàng ốc, xe đồ nướng, quán chè và cả những khu phố ăn uống náo nhiệt. Một câu nói đáng trích là: "Đứng đầu danh sách là TPHCM với 63% số người được hỏi lựa chọn". Con số này cho thấy người dân địa phương tin vào chính ẩm thực của mình – niềm tin mà không phải đô thị nào cũng có.
Bánh mì Sài Gòn, hủ tiếu, phá lấu: biểu tượng của sự hòa trộn
Nếu phải chọn một biểu tượng của ẩm thực đường phố TP.HCM, bánh mì Sài Gòn gần như là câu trả lời mặc định. Ổ bánh mì giòn rụm, nhân đầy đặn với pate, thịt, chả, đồ chua, rau thơm và nước sốt đã biến một món ăn có gốc phương Tây thành món ăn đường phố đặc trưng của thành phố. Cùng với đó là hủ tiếu – món ăn có nguồn gốc Hoa nhưng được tiếp nhận, biến tấu thành hủ tiếu Nam Vang, Triều Châu, Mỹ Tho… với nước dùng thanh, sợi dai mềm và topping phong phú. Phá lấu, nấu từ nội tạng bò hoặc heo cùng nước cốt dừa, quế, hồi, ngũ vị hương, lại là một câu chuyện khác về sự sáng tạo của người Sài Gòn. Những món này không chỉ là “món ăn” mà là bằng chứng cho khả năng lai ghép, mở rộng nhưng vẫn giữ được cá tính riêng của thành phố.
Bánh tráng nướng, cá viên chiên và sức hút từ những xe hàng nhỏ
Ẩm thực đường phố TP.HCM sẽ mất đi nửa sức hấp dẫn nếu thiếu những món ăn vặt bình dân như bánh tráng nướng, bánh tráng trộn, cá viên chiên. Bánh tráng được giới trẻ yêu thích với đủ biến tấu: trộn, cuốn, nướng hay chấm, tạo thành những “bữa ăn” linh hoạt phù hợp mọi khung giờ. Cá viên chiên, xuất hiện dày đặc trước cổng trường, khu dân cư, là ví dụ rõ nhất cho việc ẩm thực gắn với đời sống thường ngày của người thành phố. Theo một khảo sát toàn cầu với khoảng 24.000 cư dân đô thị, ẩm thực đường phố có lợi thế đặc biệt về khả năng tiếp cận: du khách không cần đặt bàn hay chi nhiều tiền, chỉ cần bước ra khỏi khách sạn, đi qua chợ hoặc rẽ vào hẻm là có thể bắt đầu hành trình khám phá bằng vị giác. Đây chính là lợi thế mà những “xe hàng nhỏ” mang lại.
Từ ngôi vương hiện tại đến tham vọng trở thành “bếp ăn của thế giới”
Việc TP.HCM đứng đầu bảng xếp hạng ẩm thực đường phố thế giới là một cột mốc, nhưng nếu dừng lại ở niềm tự hào thì sẽ lãng phí tiềm năng. Khi ẩm thực được bảo tồn, kể câu chuyện và tổ chức thành sản phẩm chuyên nghiệp, nó không chỉ là món ngon dành cho du khách mà còn là nguồn lực tạo việc làm, gia tăng doanh thu, phát triển kinh tế đêm và xây dựng thương hiệu điểm đến. Định hướng quốc gia hiện nay đặt mục tiêu lấy văn hóa ẩm thực làm hạt nhân trong chiến lược quảng bá hình ảnh từ nay đến giai đoạn 2026–2035. Cả Hà Nội và TP.HCM được khuyến nghị cần quy hoạch thêm không gian ẩm thực có bản sắc, đảm bảo hạ tầng, vệ sinh, an toàn và điều kiện kinh doanh cho người bán. Nếu coi danh hiệu số 1 ẩm thực thế giới là điểm xuất phát, thì bước tiếp theo phải là biến mạng lưới tiểu thương Sài Gòn thành những “đại sứ” chuyên nghiệp của ẩm thực đường phố.
