Từ cửa khẩu trung chuyển đến tham vọng trung tâm logistics thông minh
Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo là đề xuất đầu tư của Viettel Post nhằm xây dựng một hạ tầng logistics tích hợp công nghệ tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, sử dụng khoảng 21,87 ha đất để điều phối hàng hóa, phương tiện, kết nối cảng cạn và mạng lưới vận tải xuyên biên giới, qua đó giảm ùn tắc, nâng cao năng lực thông quan và từng bước hình thành hệ sinh thái dịch vụ thương mại biên giới gắn với vận tải, kho bãi và thủ tục hải quan. Điểm đáng nói là dự án không chỉ bổ sung thêm hạ tầng logistics Quảng Trị, mà thể hiện một tư duy mới: xem cửa khẩu Lao Bảo như hạt nhân của chuỗi giá trị thương mại khu vực, thay vì một trạm dừng để xe tải xếp hàng chờ làm thủ tục. Khi Viettel Post đầu tư, câu chuyện chuyển đổi số trong logistics ở một cửa khẩu vùng biên vốn quen với cảnh chờ đợi, giấy tờ, bắt đầu có hình hài cụ thể. Chiều 18/9/2026, tại Cửa khẩu quốc tế Lao Bảo, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Lê Đức Tiến đã chủ trì buổi làm việc với các sở, ngành và nhà đầu tư để nghe báo cáo đề xuất dự án Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo cùng tình hình triển khai Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị. Đó là thời điểm địa phương chính thức đặt câu hỏi: Lao Bảo sẽ chỉ là điểm trung chuyển, hay là trung tâm thương mại logistics trên Hành lang kinh tế Đông – Tây?
Quy hoạch 49,2 ha: Lao Bảo bước vào cuộc chơi hạ tầng logistics
Muốn biến cửa khẩu Lao Bảo thành trung tâm thương mại logistics, Quảng Trị phải bắt đầu từ bản đồ quy hoạch. Ban Quản lý Khu kinh tế tỉnh đang lập điều chỉnh tổng thể quy hoạch chi tiết khu vực cửa khẩu với quy mô 49,2 ha, trong đó 30 ha đã có quy hoạch chi tiết, 8,58 ha dành cho Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị và phần còn lại hơn 10 ha sẽ là không gian phát triển mới. Ở lớp hạ tầng hiện hữu, Khu cảng cạn Vsico Quảng Trị được định hướng với các chức năng bốc xếp hàng hóa xuất nhập khẩu và container, kho bãi, dịch vụ hỗ trợ đường thủy, đường sắt, đường bộ, cùng sửa chữa container. Công suất thiết kế khoảng 50.000 – 150.000 TEUs/năm, trong đó năng lực thông quan dự kiến tương đương khoảng 3,5 triệu tấn hàng hóa mỗi năm với khoảng 100.000 TEU container. Theo báo cáo, dự án cảng cạn đã hoàn thành khoảng 80% khối lượng san nền, các bước kiểm kê tài sản, tuyên truyền bồi thường, hỗ trợ, tái định cư cho giai đoạn 2 cũng đang được triển khai. Đây là nền móng vật lý để trung tâm logistics thông minh Lao Bảo nếu được chấp thuận đầu tư, có chỗ để cắm rễ và kết nối thành chuỗi.
Viettel Post vào cuộc: Hạ tầng đi cùng công nghệ
Trên nền quy hoạch đó, Viettel Post đề xuất tham gia Viettel Post đầu tư Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo như một bước nâng cấp cách thức vận hành cửa khẩu. Theo đề xuất, trung tâm được phát triển trên nguyên tắc “hạ tầng đi cùng công nghệ, công nghệ đi cùng vận hành”, nghĩa là không chỉ xây nhà kho, bãi xe, mà phải gắn với công nghệ quản lý real-time. Dự án dự kiến đưa vào các giải pháp Smart Gate, camera AI, hệ thống quản lý phương tiện, quản lý bãi, trung tâm điều hành và các giải pháp tự động hóa phù hợp. Mục tiêu trực diện là xử lý những điểm nghẽn lâu nay: diện tích bãi chờ hạn chế, điều phối phương tiện kém tối ưu, nhiều khâu xử lý còn thủ công, năng lực thông quan chưa được tối đa hóa bằng công nghệ. Nếu những công nghệ này được triển khai đúng ý tưởng, tài xế sẽ bớt cảnh xếp hàng dài dưới nắng, doanh nghiệp xuất nhập khẩu giảm thời gian chết vì chờ thông quan, và nhà quản lý có dữ liệu để điều tiết lưu lượng thay vì dựa vào kinh nghiệm cá nhân. Đây là cách Viettel Post biến khái niệm trung tâm logistics thông minh thành dịch vụ chạm đến người dùng cuối trong thương mại biên giới.
Kết nối ICD Vsico – mạng vận tải xuyên biên giới: Lao Bảo thành mắt xích của chuỗi
Điểm nhấn chiến lược trong đề xuất không nằm ở một nhà kho hay một cổng thông minh, mà ở cách Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo được thiết kế như trạm điều phối phía sau cửa khẩu. Theo phương án, trung tâm sẽ tiếp nhận lưu lượng hàng hóa và phương tiện sau khi qua kiểm soát, kết nối trực tiếp với ICD Vsico và mạng vận tải xuyên biên giới. Sau khi hoàn thành đầu tư, liên danh Viettel Post (nhà đầu tư trung tâm logistics thông minh) và VSICO (nhà đầu tư cảng cạn Vsico Quảng Trị) được định hướng vận hành, quản lý đồng bộ toàn hệ thống, kết nối hai trung tâm hạ tầng logistics gồm Lao Bảo ICD và Viettel Post ICD, hình thành chuỗi liên hoàn: Cửa khẩu – ICD – vận tải xuyên biên giới – cảng biển. Hành lang kinh tế Đông – Tây vốn đã là tuyến vận tải quan trọng nối miền Trung với Lào, Thái Lan và tiểu vùng Mekong, thông qua Quốc lộ 9 đưa hàng từ phía tây về hệ thống cảng biển miền Trung. Nếu chuỗi Cửa khẩu – Logistics – ICD được vận hành đúng ý tưởng, Lao Bảo không chỉ là một chốt kiểm soát, mà là điểm hẹn của luồng hàng khu vực, nơi doanh nghiệp có thể chủ động thiết kế hành trình hàng hóa thay vì bị động theo năng lực bãi và trạm hiện hữu.
Quyết định mang tính cạnh tranh khu vực và sức ép hoàn thiện dự án
Quy mô dự án và cách tổ chức chuỗi logistics cho thấy Quảng Trị không coi đây là một hạng mục nhỏ, mà là bước đột phá trong cạnh tranh logistics khu vực. UBND tỉnh khẳng định Trung tâm logistics thông minh Lao Bảo sẽ tạo đột phá hiện đại hóa hạ tầng, nâng cao năng lực thông quan, giảm chi phí logistics, giải quyết ùn tắc và điểm nghẽn trên Hành lang kinh tế Đông – Tây, góp phần hiện thực hóa định hướng “Vươn ra Đông – Mở rộng Tây”. Tỉnh đánh giá cao việc Viettel Post khảo sát, nghiên cứu và đề xuất ý tưởng đầu tư, đồng thời đồng ý về chủ trương cho doanh nghiệp nghiên cứu, xây dựng hồ sơ đề xuất dự án tại khu vực cửa khẩu quốc tế Lao Bảo như cơ sở để hình thành mô hình cửa khẩu thông minh giữa Lao Bảo và Đensavanh. Áp lực tiến độ là rõ ràng: Viettel Post được yêu cầu phối hợp với Ban Quản lý Khu kinh tế và các sở, ngành, địa phương để hoàn thiện hồ sơ, làm rõ quy mô, vị trí, đất đai, nguồn vốn, công nghệ, tiến độ, phương án khai thác vận hành và hiệu quả kinh tế – xã hội, nộp trước ngày 15/10 để thẩm định. Cùng lúc, tỉnh giao Ban Quản lý Khu kinh tế rà soát quy hoạch, đất đai, thủ tục, phấn đấu hoàn thành thủ tục chấp thuận chủ trương đầu tư vào khoảng tháng 10/2026. Nếu các mốc này được giữ vững, Lao Bảo đứng trước cơ hội chuyển mình từ cửa khẩu trung chuyển sang trung tâm thương mại logistics thông minh, nơi quyết định về luồng hàng khu vực không chỉ nằm ở các siêu cảng biển, mà còn ở điểm biên giới nhỏ trên bản đồ hạ tầng Việt Nam.
