Hải Phòng logistics đa phương thức là gì và vì sao ga Vật Cách là bước ngoặt?
Hải Phòng logistics đa phương thức là hệ thống tổ chức vận chuyển hàng hóa kết nối đồng thời đường biển, đường sông, đường sắt, đường bộ và đường hàng không, kết hợp với mạng lưới kho bãi thông minh để tạo chuỗi dịch vụ liên vận trơn tru từ nhà máy tới cầu cảng và ngược lại, giảm thời gian, chi phí và rủi ro cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu. Bộ Xây dựng đã quyết định cho phép ga Vật Cách được tổ chức khai thác vận tải hàng hóa liên vận quốc tế, gồm giao nhận hàng vào, ra cảng Vật Cách qua hệ thống đường sắt hiện hữu. Đây không phải một chi tiết kỹ thuật khô khan, mà là mảnh ghép chiến lược: khôi phục mắt xích đường sắt – cảng biển trên tuyến Lào Cai – Yên Viên – Hải Phòng, giữ lại "mạch máu" hàng Việt – Trung và đặt nền cho một trung tâm logistics khu vực cạnh tranh được với các cảng lớn trong Đông Nam Á.
Hạ tầng cảng – kho bãi: nền móng để Hải Phòng vươn tầm trung tâm logistics khu vực
Nếu chỉ nhìn từng dự án riêng lẻ, khó thấy hết tham vọng của Hải Phòng. Quy hoạch cảng biển đến năm 2030 đặt mục tiêu lượng hàng hóa thông qua đạt 175,4–215,5 triệu tấn, trong đó hàng container 12,15–14,92 triệu TEU, chưa tính trung chuyển quốc tế. Toàn khu vực sẽ có 61–73 bến cảng, 98–111 cầu cảng với tổng chiều dài 20.196–23.446m. Song song, thành phố dành 2.200–2.500ha cho mạng lưới logistics, bố trí các trung tâm logistics quốc tế, cấp vùng tại Đình Vũ – Cát Hải và các trung tâm cấp thành phố gắn với đầu mối giao thương lớn. Đó là tỷ lệ đất, mật độ cầu cảng và công suất không thua các cảng cửa ngõ trong khu vực. Vấn đề không còn là "có đủ hạ tầng hay không", mà là Hải Phòng có biết biến hạ tầng thành lợi thế cạnh tranh thông qua vận tải đa phương thức và quản trị chuỗi cung ứng thông minh hay không.
Ga Vật Cách vận tải quốc tế: mối nối đường sắt – cảng biển mở rộng luồng hàng Việt – Trung
Quyết định cho phép ga Vật Cách khai thác vận tải hàng hóa liên vận quốc tế đi kèm trách nhiệm của Tập đoàn Đường sắt Quốc gia Việt Nam phải xây dựng quy trình khai thác, phối hợp với cơ quan chức năng để bảo đảm hoạt động đúng pháp luật. Ga nằm trên tuyến Hà Nội – Hải Phòng, có đường nhánh kết nối tuyến Hải Phòng – Yên Viên – Lào Cai khổ 1.000mm hiện hữu, gồm khu ga chính và khu đường sắt trong cảng Vật Cách. Sau cải tạo, ga có 8 đường, trong đó 5 đường phục vụ đón, gửi, lập tàu và tập kết toa; 3 đường chứa toa, cùng hệ thống bãi hàng hơn 23.600m² với chiếu sáng, camera giám sát. Đáng chú ý, trong cảng có 3 đường sắt chạy dọc cầu tàu, cho phép xếp dỡ, trung chuyển trực tiếp giữa đường sắt và đường thủy. Việc đưa ga Vật Cách vào liên vận quốc tế nhằm duy trì luồng hàng trên tuyến Lào Cai – Yên Viên – Hải Phòng sau khi nhánh đường sắt từ ga Hải Phòng xuống ga cảng Hải Phòng được bàn giao cho chính quyền thành phố. Đó là quyết định có tính "cứu tuyến" cho luồng hàng Việt – Trung, đồng thời mở thêm lựa chọn vận tải cho doanh nghiệp.
Liên kết nguồn cung, kho bãi thông minh và vận tải đa phương thức: giá trị thực cho doanh nghiệp
Hạ tầng hoành tráng không tự động biến Hải Phòng thành trung tâm logistics khu vực. Điểm khác biệt nằm ở cách thành phố liên kết nguồn cung, kho bãi và các phương thức vận tải đa phương thức. Việc liên kết chặt chẽ nguồn cung, kho bãi thông minh và vận tải đa phương thức được đánh giá là chìa khóa giúp doanh nghiệp tiết giảm chi phí, nâng cao năng lực cạnh tranh và vươn tầm chuỗi cung ứng toàn cầu. Khi nguyên liệu từ các khu công nghiệp nối liền với hệ thống kho ngoại quan, kho lạnh, trung tâm phân phối tại Đình Vũ, Nam Đình Vũ, thời gian chờ giảm, vòng quay vốn nhanh hơn. Các doanh nghiệp xuất nhập khẩu tích hợp quy trình quản lý chuỗi cung ứng vào hệ sinh thái logistics thông minh của thành phố có thể tiếp cận giải pháp vận chuyển xanh và tận dụng lợi thế cảng nước sâu Lạch Huyện. Nói thẳng, đây là lúc các nhà xuất khẩu phải điều chỉnh chiến lược: coi Hải Phòng không chỉ là điểm thông quan, mà là "bộ não" điều phối toàn dòng hàng miền Bắc.
Từ cửa ngõ miền Bắc tới trung tâm logistics khu vực: Hải Phòng có dám đi hết con đường?
Hải Phòng được định hướng trở thành thành phố có trình độ phát triển cao trong nhóm các thành phố hàng đầu châu Á và thế giới, ưu tiên phát triển chức năng cảng và dịch vụ cảng. Xa hơn, hệ thống cảng biển thành phố được định hướng tăng trưởng lượng hàng hóa 5–5,3% mỗi năm, hành khách 1,5–1,6% mỗi năm đến năm 2050. Ga Vật Cách sẽ tiếp tục khai thác luồng hàng trên tuyến Lào Cai – Hà Nội – Hải Phòng khổ 1.000mm sau khi tuyến mới khổ 1.435mm hoàn thành, duy trì và mở rộng luồng hàng quốc tế qua thành phố Cảng. Nếu các mắt xích đường sắt – cảng biển – đường sông – đường bộ – hàng không được vận hành như một mạng lưới multimodal thống nhất, Hải Phòng không chỉ giữ ngôi trung tâm logistics miền Bắc mà có cơ hội khẳng định vị thế trên bản đồ thương mại châu Á. Câu hỏi còn lại không thuộc về hạ tầng, mà về ý chí và năng lực tổ chức: Hải Phòng có dám thay đổi cách làm, buộc các bên liên quan – từ đường sắt đến doanh nghiệp logistics – cùng vận hành như một hệ sinh thái, thay vì những "ốc đảo" hạ tầng rời rạc?
