Logistics xanh Hải Phòng: chiến lược cạnh tranh chứ không phải khẩu hiệu
Logistics xanh Hải Phòng là chiến lược xây dựng hệ thống hạ tầng cảng biển nước sâu, kho bãi và vận tải đa phương thức theo hướng giảm chi phí, giảm phát thải, tăng kết nối đường thủy – đường bộ – cảng biển, qua đó nâng sức cạnh tranh hàng hóa xuất nhập khẩu của miền Bắc trên bản đồ cảng khu vực. Việc Hải Phòng đặt mục tiêu trở thành trung tâm hàng hải và logistics tầm cỡ quốc tế là lựa chọn mang tính tất yếu, bởi nếu không chuyển sang mô hình logistics thân thiện môi trường gắn với tối ưu đa phương thức, các cảng nước sâu trong nước sẽ khó lòng cạnh tranh được với những đầu mối trung chuyển lâu năm như Singapore hay Port Klang. Hải Phòng hiện có hơn 700 ha kho bãi, dịch vụ logistics tăng trưởng bình quân 20%-23%/năm và đóng góp 13%-15% GRDP toàn thành phố. Con số ấn tượng này cho thấy nền tảng hạ tầng cảng Hải Phòng đã đủ rộng, nhưng điểm yếu vẫn là chi phí còn cao. Theo nhận định của lãnh đạo doanh nghiệp ngành hàng hải, thành phố buộc phải chuyển trọng tâm từ mở rộng quy mô sang tối ưu kết nối và xanh hóa vận tải nếu muốn bứt lên trong cạnh tranh khu vực cảng.
Hoàn thiện hạ tầng và vận tải đa phương thức: lời đáp cho bài toán chi phí
Điểm mạnh của Hải Phòng lúc này không phải là có thêm một tuyến đường hay một bến cảng mới, mà là cách thành phố kết nối các phương thức vận tải thành một chuỗi thống nhất. Việc tăng kết nối, chia sẻ thông tin giữa nhà sản xuất, doanh nghiệp logistics, cảng biển và đơn vị vận tải đang được xem là giải pháp trọng yếu để kéo chi phí xuống và nâng sức cạnh tranh của hàng hóa xuất nhập khẩu. Thành phố cũng được khuyến nghị phải tiếp tục hoàn thiện hạ tầng, chính sách và đảm bảo chiều sâu luồng cho cảng Hải Phòng để đáp ứng nhu cầu đa dạng của khách hàng. Một bước đi gây chú ý là Hải Phòng chủ động nâng cấp đồng bộ mạng lưới giao thông kết nối liên vùng từ đường bộ đến đường thủy nội địa nhằm giúp dòng hàng lưu thông thông suốt từ các khu công nghiệp đến cảng. Việc vận tải đa phương thức không còn là khái niệm lý thuyết, mà đang trở thành công cụ thực tế để giảm điểm nghẽn, rút ngắn thời gian gom hàng, và từ đó trực tiếp hạ giá thành logistics, thay vì tiếp tục dựa lệ thuộc vào xe tải trên các tuyến đường bộ vốn đã quá tải.
Cảng thủy nội địa – “cánh tay nối dài” giúp hệ thống cảng bứt tốc xanh
Nếu cảng biển nước sâu là “mặt tiền” hướng ra thế giới, thì hệ thống cảng thủy nội địa lại đóng vai trò “cánh tay nối dài” ở phía sau, quyết định việc dòng hàng được đưa ra biển nhanh hay chậm, xanh hay không. Trong 8 tháng đầu năm 2026, Hải Phòng đã vận hành hiệu quả hơn 480 km luồng đường thủy nội địa, tạo hành lang kết nối liên hoàn giữa các bến thủy, các cảng cạn ICD với khu vực cảng nước sâu Lạch Huyện, Nam Đình Vũ. Nhờ đó, tổng sản lượng hàng hóa qua các cảng trên địa bàn ước đạt 134,34 triệu tấn, vượt 16,85% so với kịch bản 8 tháng (115 triệu tấn), tăng 11,74% so với cùng kỳ 2025 và đạt 56,2% kế hoạch cả năm 2026. Hoạt động vận tải bằng sà lan, tàu sông đang giữ vai trò then chốt trong tối ưu hóa chuỗi logistics, giúp giải tỏa áp lực cho đường bộ, hỗ trợ gom – rút container nhanh, an toàn và kết nối trực tiếp các khu công nghiệp Bắc Ninh, Hưng Yên về cảng biển Hải Phòng. Hệ thống cảng thủy nội địa được đánh giá là hạt nhân trung chuyển và là “cánh tay nối dài” giúp tối ưu toàn bộ chuỗi cung ứng logistics của khu vực phía Bắc. Đây là lợi thế mà không phải trung tâm cảng nào trong khu vực cũng có, và là nền tảng để Hải Phòng xây dựng mô hình logistics xanh thực chất, chứ không chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Cảng biển nước sâu Lạch Huyện: đòn bẩy để cạnh tranh với Singapore, Port Klang
Muốn cạnh tranh với những cảng trung chuyển lớn trong khu vực, Hải Phòng buộc phải có một “cửa ngõ” đủ sâu để tàu mẹ vào trực tiếp. Cảng biển nước sâu Lạch Huyện đang đóng vai trò đó. Trọng tâm chiến lược của thành phố là phát huy tối đa hiệu quả của cảng nước sâu này khi đưa các bến mới vào vận hành, tiếp nhận thành công các siêu tàu container trọng tải lớn đi thẳng tuyến bờ Tây Hoa Kỳ và châu Âu mà không cần qua trung chuyển. Cụm cảng đã nhiều lần đón tàu mẹ sức chở gần 18.000 TEU, khai thác trực tiếp các tuyến xuyên Thái Bình Dương và Đại Tây Dương mà không phải ghé qua các cảng như Singapore hay Hong Kong. Hiện khu vực Lạch Huyện có 6 bến số 1-6 đã đi vào hoạt động ổn định, các bến 7-10 đang được đầu tư xây dựng nhằm mở rộng quy mô và nâng năng lực tiếp nhận tàu siêu lớn, củng cố vị thế trung tâm logistics quốc tế của Hải Phòng. Thành phố còn triển khai mô hình “Cảng xanh – Cảng thông minh”, ứng dụng tự động hóa và quy trình hải quan điện tử để rút ngắn thời gian giải phóng tàu, giải tỏa hàng hóa, qua đó làm dày thêm lợi thế cạnh tranh khu vực cảng trên bản đồ khu vực.
Từ mục tiêu logistics xanh đến trung tâm hàng hải tầm cỡ quốc tế
Điểm đáng nói trong chiến lược của Hải Phòng là việc coi phát triển logistics xanh là điều kiện bắt buộc để nâng sức cạnh tranh cảng, không chỉ là mục tiêu môi trường. Với lợi thế sông ngòi và cảng biển, thành phố có nhiều dư địa phát triển vận tải thủy nội địa và ven biển, qua đó giảm áp lực đường bộ, tiết kiệm nhiên liệu và giảm phát thải. Thực tế khai thác cho thấy vận tải kết hợp đường thủy giúp giảm khoảng 10%-15% chi phí (tùy tuyến) và cắt giảm khoảng 70% lượng phát thải CO2 so với vận tải hoàn toàn bằng đường bộ. Theo định hướng, đến năm 2030 diện tích đất thương mại, dịch vụ, logistics của Hải Phòng sẽ tăng lên khoảng 1.700-2.000 ha, hướng tới hình thành trung tâm logistics quốc tế Đình Vũ – Cát Hải cùng các trung tâm logistics cấp vùng và chuyên dụng. Nếu các dự án cảng thủy nội địa, cảng biển nước sâu, kho bãi và hạ tầng kỹ thuật được triển khai đúng tiến độ – trong đó có những hạng mục ngoài đê phấn đấu đưa vào vận hành trong quý I/2027 và toàn bộ khu vực trong đê vào hoạt động chính thức vào quý IV/2028 – Hải Phòng có cơ sở để vươn lên thành cửa ngõ quốc tế hiện đại, trung tâm logistics và dịch vụ hàng hải hàng đầu phía Bắc. Khi các tàu chạy bằng năng lượng điện và giải pháp Net Zero được đưa vào vận hành, lợi thế logistics xanh sẽ trở thành “vũ khí” cạnh tranh mới của cảng Hải Phòng trên bản đồ khu vực.
