Thương mại Việt Nam-Nhật Bản bứt phá: con số 16,8% nói lên điều gì?
Thương mại Việt Nam Nhật Bản là tổng giá trị hàng hóa và dịch vụ xuất nhập khẩu giữa hai nước trong một giai đoạn nhất định, phản ánh mức độ gắn kết chuỗi cung ứng, sức hấp dẫn đầu tư và chiều sâu của hợp tác kinh tế song phương, đồng thời là thước đo quan trọng cho vị thế của mỗi bên trong chiến lược khu vực. Trong 7 tháng đầu năm, kim ngạch thương mại hai chiều đạt 33,7 tỷ USD, tăng 16,8% so với cùng kỳ, cho thấy quan hệ kinh tế không còn đi ngang mà đang bước vào pha tăng tốc. Đây không chỉ là một “con số đẹp” mà là tín hiệu về việc doanh nghiệp hai nước đã thực sự tận dụng được các khuôn khổ như RCEP để giảm thuế quan, đơn giản hóa quy tắc xuất xứ và tham gia sâu hơn vào mạng lưới sản xuất khu vực. Nếu Việt Nam bỏ lỡ đà này, lợi thế chuỗi cung ứng có thể nhanh chóng rơi vào tay các đối thủ trong khu vực.
Nam Bộ: Hơn 1.000 doanh nghiệp Nhật Bản và cuộc tái định vị chuỗi sản xuất
Hơn 1.000 doanh nghiệp Nhật Bản là thành viên Hiệp hội Doanh nghiệp Nhật Bản tại TP.HCM và các địa phương phía Nam, nhiều đơn vị đang đóng góp tích cực cho phát triển kinh tế Việt Nam. Con số này không chỉ thể hiện quy mô đầu tư mà còn cho thấy Nam Bộ đang trở thành “cứ điểm” mới trong chiến lược tái cấu trúc chuỗi sản xuất của Nhật. Khi TP.HCM là nơi tập trung hơn 2.200 dự án còn hiệu lực với tổng vốn đăng ký lớn, khu vực này rõ ràng không còn là “cửa ngõ tạm thời” mà là trung tâm dài hạn. Đáng chú ý, khảo sát của JETRO cho thấy tỷ lệ doanh nghiệp Nhật tại Việt Nam có kế hoạch mở rộng kinh doanh trong 1–2 năm tới ở mức rất cao, và Cần Thơ đã vươn lên vị trí thứ 3 về mức độ được quan tâm, chỉ sau TP.HCM và Đồng Nai. Nam Bộ đang được chọn, chứ không còn phải đi “xin” đầu tư.
Đồng bằng sông Cửu Long: từ “vựa lúa” đến trung tâm nông nghiệp – logistics Nhật Bản
Cần Thơ và các tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long đang lặng lẽ trở thành điểm đến mới của đầu tư doanh nghiệp Nhật, nhất là trong nông nghiệp công nghệ cao, logistics và chế biến công nghiệp. Riêng Cần Thơ đã có 13 dự án FDI từ Nhật với tổng vốn khoảng 1,655 tỷ USD, cùng kim ngạch xuất khẩu 8 tháng hơn 142 triệu USD, đóng góp rõ rệt cho tăng trưởng của thành phố. Các dự án hiện diện trong sản xuất, công nghệ thông tin, thiết bị điện tử, năng lượng cho thấy Nhật Bản không chỉ tìm nguồn nguyên liệu mà muốn xây dựng chuỗi giá trị trọn vẹn tại vùng này. Đại diện JETRO thẳng thắn chỉ ra: nếu Cần Thơ cải thiện hạ tầng, giảm tình trạng cúp điện, ngập nước và tiếp tục hoàn thiện môi trường kinh doanh, ĐBSCL sẽ hưởng lợi từ làn sóng dịch chuyển vốn khỏi các địa phương chi phí nhân công tăng, hợp đồng đất sắp hết hạn.
Giao lưu văn hóa – thương mại: “cầu nối mềm” cho hợp tác kinh tế song phương
Lễ khai mạc Chương trình Giao lưu Văn hóa-Thương mại Việt Nam-Nhật Bản tại công viên Lưu Hữu Phước tối 11/9 không phải là một lễ hội mang tính hình thức. Sự kiện này, diễn ra từ ngày 11–13/9 với hơn 100 gian hàng cùng chuỗi hoạt động giao lưu văn hóa, thương mại, kết nối hợp tác, đóng vai trò như một “cầu nối mềm” giữa chính quyền, doanh nghiệp và người dân hai nước. Trong khuôn khổ chương trình, buổi “Gặp gỡ, kết nối giữa lãnh đạo TP. Cần Thơ và các đối tác Nhật Bản” được tổ chức chiều cùng ngày chính là nơi hai bên cùng nhìn lại thành quả, chia sẻ kỳ vọng và thẳng thắn nêu các điểm nghẽn cần tháo gỡ. Khi quan hệ Việt Nam-Nhật Bản đã được nâng cấp lên Đối tác Chiến lược Toàn diện năm 2023, những kênh giao lưu này chính là “hệ thần kinh” giúp hợp tác kinh tế song phương đi vào chiều sâu, thay vì chỉ dựa vào các văn kiện cấp cao.
Từ cam kết đến hành động: cửa sổ cơ hội mới cho Nam Bộ
Điểm tích cực là cả hai phía đều đã nói thẳng về “phần việc của mình”. Cần Thơ cam kết tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư, đồng hành và tạo điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp Nhật hoạt động hiệu quả, ổn định và lâu dài. Phía Nhật Bản, qua JETRO, dự kiến trong năm tài chính tới sẽ triển khai các hoạt động kết nối hợp tác giữa doanh nghiệp Nhật và Việt tại ĐBSCL, tập trung vào chế biến thực phẩm, công nghệ nông nghiệp, năng lượng tái tạo, công nghệ môi trường. Song song đó, hàng loạt tập đoàn như AEON lên kế hoạch đưa thêm bốn trung tâm thương mại vào vận hành trong năm, mở rộng sự hiện diện trên khắp cả nước. Nếu Nam Bộ kịp thời nâng cấp hạ tầng, cải thiện điện, nước, logistics và thủ tục, sự kết hợp giữa kim ngạch thương mại tăng, dòng đầu tư doanh nghiệp Nhật và các chương trình giao lưu văn hóa-thương mại sẽ tạo thành một “cú hích kép” cho cấu trúc phát triển kinh tế vùng trong những năm tới.
