Đà tăng trưởng đưa mục tiêu 2030 vào tầm nhìn
Thương mại Việt Nam – Ba Lan là hoạt động trao đổi hàng hóa giữa hai nước, với Việt Nam hiện ghi nhận thặng dư xuất khẩu và hai bên đặt mục tiêu mở rộng quy mô giao thương trong những năm tới. Trong 9 tháng đầu năm 2026, kim ngạch song phương đạt 3,458 tỷ USD, trong đó Việt Nam xuất siêu sang Ba Lan 2,722 tỷ USD. Hai nước hướng tới mục tiêu thương mại 6 tỷ USD vào năm 2030. Con số hiện tại cho thấy đích đến không còn xa về mặt quy mô, nhưng duy trì tốc độ tăng trưởng và mở rộng cơ hội cho doanh nghiệp mới sẽ quan trọng hơn việc chỉ dựa vào đà sẵn có. Thương mại song phương tăng 19% so với cùng kỳ, trong khi năm 2025 đạt gần 4 tỷ USD và tăng gần 15% so với năm trước.
Việt Nam xuất siêu sang Ba Lan là điểm sáng, song cán cân thuận lợi không nên trở thành thước đo duy nhất của thành công. Muốn đạt mục tiêu 2030 một cách bền vững, hai bên cần mở rộng danh mục hàng hóa, tạo thêm dòng đầu tư và giúp doanh nghiệp tiếp cận thị trường của nhau thuận lợi hơn.
Nâng cấp quan hệ cần chuyển thành cơ hội thực tế
Thời điểm công bố mục tiêu mới có ý nghĩa: hội nghị doanh nghiệp diễn ra ngay sau khi Việt Nam và Ba Lan nâng cấp quan hệ lên Đối tác Chiến lược, mở thêm dư địa hợp tác kinh tế, thương mại và đầu tư. Đây là cơ hội để chuyển cam kết chính trị thành dự án cụ thể, thay vì xem danh hiệu Đối tác Chiến lược Việt Ba như kết quả tự thân. Thủ tướng Ba Lan Donald Tusk nhận định quy mô hợp tác giữa hai nền kinh tế chưa tương xứng với tiềm năng. Nhận xét đó nhấn mạnh bài toán thực chất: tháo gỡ rào cản thể chế, chính sách, thủ tục đầu tư, xuất nhập cảnh và hải quan; đồng thời đa dạng hóa mặt hàng và thị trường. Nếu những điểm nghẽn này không được xử lý, mục tiêu thương mại dù rõ ràng vẫn khó tạo thêm cơ hội bình đẳng cho doanh nghiệp hai nước.
Ba Lan hiện là đối tác thương mại lớn nhất của Việt Nam tại Trung và Đông Âu, nhưng quy mô đầu tư của nước này tại Việt Nam còn dư địa tăng. Vì vậy, bước tiếp theo nên được đánh giá qua số dự án hợp tác vận hành được và mức độ tham gia rộng hơn của doanh nghiệp, chứ không chỉ qua tuyên bố chung.
Đường sắt và kết nối có thể tạo lợi ích gần gũi
Đường sắt là một hướng hợp tác đáng chú ý trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Việt Ba. Lãnh đạo Việt Nam khuyến khích doanh nghiệp Ba Lan tìm cơ hội trong lĩnh vực này cùng năng lượng tái tạo, đóng tàu và các ngành gắn với chuyển giao công nghệ. Đây không chỉ là câu chuyện về dự án lớn: kết nối giao thông tốt hơn có thể giúp hàng hóa lưu thông thuận lợi, hỗ trợ du lịch và tăng liên kết chuỗi cung ứng. Với người dân và doanh nghiệp, giá trị sẽ nằm ở những cải thiện cụ thể về vận chuyển và tiếp cận dịch vụ, thay vì chỉ ở quy mô các thỏa thuận.
Kết nối hàng không cũng có thể đem lại tác động thiết thực. Hãng hàng không quốc gia Ba Lan LOT dự kiến nối lại đường bay thẳng Warsaw – Hà Nội từ ngày 31/3/2027, đồng thời quan tâm phát triển vận tải hàng hóa giữa hai nước và khu vực Trung Âu. Tuyến bay và năng lực vận chuyển mới có thể bổ trợ cho giao thương, du lịch và các quan hệ kinh doanh. Dẫu vậy, các lĩnh vực như dược phẩm, đóng tàu và năng lượng tái tạo cũng cần kế hoạch triển khai, chuyển giao công nghệ và đầu ra rõ ràng để biến tiềm năng thành hợp tác lâu dài.
Thước đo thành công là tăng trưởng có chiều sâu
Kết quả 9 tháng cho thấy thương mại Việt Nam Ba Lan đang tăng nhanh, còn mục tiêu thương mại 6 tỷ USD tạo một cột mốc chung để hai nước cùng hướng tới. Nhưng thành tích xuất siêu và tốc độ tăng trưởng mới chỉ là phần nổi; chiều sâu quan hệ sẽ phụ thuộc vào việc doanh nghiệp có thêm cơ hội đầu tư, thị trường có đa dạng hơn và kết nối vận tải có cải thiện hay không. Quan hệ Đối tác Chiến lược mở cánh cửa, nhưng không tự bảo đảm kết quả.
Ưu tiên hợp lý lúc này là biến các cam kết về đường sắt, năng lượng, dược phẩm và logistics thành chương trình hợp tác có thể theo dõi, đồng thời giảm những trở ngại thủ tục đã được nêu. Nếu làm được, mục tiêu 2030 sẽ không chỉ là một con số giao thương lớn hơn, mà còn phản ánh quan hệ kinh tế cân bằng hơn và đem lại lợi ích rõ ràng cho doanh nghiệp, người đi lại và chuỗi cung ứng hai nước.
