Culture by Design là gì và vì sao Việt Nam được chọn?
Culture by Design ABC Australia là một chương trình truyền hình Australia dùng lăng kính kiến trúc, thiết kế và không gian sáng tạo để kể những câu chuyện về di sản, bản sắc và đời sống đương đại tại các nước châu Á, trong đó Việt Nam được chọn như một điểm đến tiêu biểu cho sự giao thoa giữa truyền thống và đổi mới.
Chiều 19-8 tại Hà Nội, ABC Australia phối hợp với Đại sứ quán Australia tổ chức sự kiện ra mắt mùa 2 Culture by Design, đánh dấu sự trở lại của loạt chương trình trên màn ảnh quốc tế trong tháng 8. Việc ra mắt tại Việt Nam không phải một cử chỉ xã giao mà là lựa chọn chiến lược: khán giả Australia có cộng đồng người Việt đông đảo, và số người Australia yêu mến, thường xuyên du lịch Việt Nam đang tăng lên. Nói cách khác, chương trình đáp ứng một nhu cầu thật – hai cộng đồng muốn hiểu nhau hơn qua nghệ thuật và văn hóa, chứ không chỉ qua ngoại giao chính trị.
Anthony Burke và góc nhìn quốc tế về kiến trúc văn hóa Việt Nam
Nhân vật dẫn dắt Culture by Design là Giáo sư Anthony Burke – chuyên gia kiến trúc quốc tế, giảng dạy tại Đại học Công nghệ Sydney và từng dẫn nhiều chương trình đoạt giải của ABC Australia. Đây không phải một MC du lịch đi “check-in” cảnh đẹp, mà là người đọc được câu chuyện ẩn sau vật liệu, cấu trúc và cách con người chiếm lĩnh không gian. Chính vì vậy, kiến trúc văn hóa Việt Nam được đặt trong đối thoại bình đẳng với Sri Lanka, Indonesia và Ấn Độ – ba điểm đến còn lại của mùa 2.
Trong hành trình mới, Anthony Burke gặp hơn 40 nhà sáng tạo ở bốn quốc gia, trong đó Việt Nam góp mặt dày đặc với kiến trúc sư, nghệ nhân, nhà thiết kế đang “đưa giá trị văn hóa truyền thống vào đời sống đương đại”. Cách ông quan sát các xưởng sáng tạo, đô thị và không gian cộng đồng cho thấy một điều: thế giới không còn nhìn Việt Nam chỉ qua chiến tranh hay tăng trưởng kinh tế, mà qua cách người Việt định hình tương lai bằng chính di sản của mình.
Những không gian và con người kể chuyện bản sắc Việt
Điểm thuyết phục nhất của Culture by Design là danh sách nhân vật và không gian mà chương trình lựa chọn ở Việt Nam. Từ nghệ thuật giấy Trúc Chỉ của Phan Hải Bằng, tranh sơn mài của Trần Công Dũng đến Pháp Lam của Đỗ Hữu Triết, từ kiến trúc xanh của Võ Trọng Nghĩa đến các dự án của H&P Architects do Đoàn Thanh Hà đồng sáng lập, tất cả đều cùng trả lời câu hỏi: di sản đi vào đời sống mới bằng cách nào?
Bên cạnh đó là những không gian thời trang và thủ công như Kilomet109 của nhà thiết kế Vũ Thảo, Thuy Design House của Thủy Nguyễn, xưởng đèn lồng của nghệ nhân Nguyễn Thị Kim Thủy, hay Vụn Art của Lê Việt Cường – nơi vải vụn và ký ức nghề may trở thành bức tranh thị giác đầy nhân văn. Ở mỗi nơi, câu chuyện không dừng ở sản phẩm đẹp mắt, mà là cách người Việt dùng kỹ năng, ký ức và chất liệu bản địa để thiết kế tương lai cho chính cộng đồng mình.
Từ màn ảnh đến ngoại giao văn hóa giữa Việt Nam và Australia
Culture by Design không chỉ là một loạt phim thiết kế, mà là một động thái ngoại giao văn hóa tinh tế. Chương trình được giới thiệu tại Hà Nội trong khuôn khổ hợp tác giữa ABC Australia và Đại sứ quán Australia, nối tiếp Bản ghi nhớ hợp tác đã ký giữa ABC và Đài Truyền hình Việt Nam. Đại sứ Gillian Bird nhấn mạnh, những người xuất hiện trong chương trình đang hiện thực hóa mối quan tâm chung của hai nước: biến giá trị di sản thành động lực cho đổi mới và phát triển.
Từ ngày 23-8, Culture by Design mùa 2 phát sóng trên ABC Australia với tập mới hằng tuần, đồng thời có mặt tại Việt Nam qua VTVcab, VOTV, TV360, VieON, ClipTV, SCTV, MyTV và FPT Telecom. Đây là một “cây cầu mềm” quan trọng: công chúng trong khu vực có thể tiếp cận kiến trúc văn hóa Việt Nam không phải qua bản thuyết minh du lịch, mà qua các câu chuyện sáng tạo cá nhân – nơi truyền thống được trân trọng nhưng ánh nhìn luôn hướng về tương lai.
Vì sao Culture by Design quan trọng với hình ảnh Việt Nam?
Nếu phải rút ra một kết luận, thì Culture by Design chứng minh rằng di sản chỉ thật sự sống khi được tiếp tục thiết kế lại trong đời sống hôm nay. Lựa chọn Việt Nam trong nhóm bốn điểm đến cùng Sri Lanka, Indonesia và Ấn Độ cho thấy bản sắc Việt đã đủ sức cạnh tranh trên bản đồ sáng tạo khu vực, không phải bằng chiêu trò thị giác mà bằng chiều sâu văn hóa.
Theo bà Claire M. Gorman, xuyên suốt chương trình là câu hỏi “điều gì tạo nên một thiết kế?”, và câu trả lời nằm ở khả năng tạo ra thay đổi tích cực, bắt nguồn từ văn hóa, di sản và kết nối con người. Trong bối cảnh công nghệ và trí tuệ nhân tạo đang định nghĩa lại khái niệm sáng tạo, cách tiếp cận này là lời nhắc quan trọng: sức mạnh mềm của Việt Nam không nằm ở bắt chước xu hướng toàn cầu, mà ở việc kể câu chuyện của chính mình bằng ngôn ngữ thiết kế đương đại.
