Một “mảnh ghép” chiến lược của hạ tầng đường bộ Đông Bắc
Đường Hồ Chí Minh đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn là tuyến đường bộ cấp III miền núi dài gần 30km, đi qua Thái Nguyên và Tuyên Quang, được xây dựng như một phần của trục giao thông chiến lược nhằm hoàn thiện mạng lưới đường Hồ Chí Minh, giảm áp lực giao thông hiện hữu và tăng cường kết nối giữa các tỉnh phía Bắc với các vùng khác của đất nước.
Đây không chỉ là thêm một con đường mới trên bản đồ giao thông, mà là cột mốc hạ tầng mang tính biểu tượng cho vùng căn cứ cách mạng ATK Định Hóa và Tuyên Quang. Sau hơn hai năm thi công, dự án được phấn đấu hoàn thành và đưa vào khai thác đồng bộ từ ngày 19/8, gắn với ngày kỷ niệm Cách mạng Tháng Tám, cho thấy lựa chọn mang tính thông điệp: hạ tầng phải đi trước để mở đường cho phát triển kinh tế – xã hội. Với tổng chiều dài gần 30km, trong đó hơn 12km qua Thái Nguyên và hơn 17km qua Tuyên Quang, tuyến đường Hồ Chí Minh Thái Nguyên – Tuyên Quang được kỳ vọng trở thành trục xương sống mới cho hạ tầng đường bộ Đông Bắc.
Từ công trường 3 ca 4 kíp đến ngày khai thác giao thông Tuyên Quang – Thái Nguyên
Điểm đáng chú ý của dự án không chỉ là đích đến, mà còn là cách nó được đưa về đích. Khi bước vào những ngày đầu tháng 8, Ban Quản lý dự án đường Hồ Chí Minh ghi nhận sản lượng thi công đã đạt trên 90% giá trị hợp đồng, với hệ thống an toàn giao thông hoàn thành khoảng 80% trên toàn tuyến gần 29km. Đây là con số cho thấy sức ép tiến độ lớn nhưng đã được kiểm soát. Một phát biểu đáng trích dẫn là: “Công trình đang được phấn đấu hoàn thành, đưa vào khai thác đồng bộ ngày 19/8”.
Để đạt mốc này, toàn bộ công trường được chia thành nhiều mũi thi công độc lập, vận hành theo chế độ “3 ca, 4 kíp” với 310 nhân sự và hơn 100 thiết bị chuyên dụng hoạt động hết công suất. Từ ngày 1/8, lãnh đạo Ban QLDA trực tiếp lên hiện trường siết kỷ luật tiến độ, yêu cầu nhà thầu tuân thủ sơ đồ nhân lực và máy móc hằng ngày, đồng thời nhấn mạnh nguyên tắc không đánh đổi chất lượng lấy số lượng. Cách điều hành này cho thấy một thông điệp khác: hạ tầng chiến lược chỉ có ý nghĩa khi an toàn, bền vững và được quản lý bằng kỷ luật.
Giảm áp lực giao thông, mở lối phát triển kinh tế và du lịch vùng Đông Bắc
Tác động đầu tiên và dễ thấy nhất của việc khai thác đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn là giảm tải cho mạng lưới giao thông hiện nay. Việc đưa công trình vào sử dụng được đánh giá sẽ kịp thời giải tỏa áp lực giao thông, phục vụ đồng bào các dân tộc vùng căn cứ cách mạng ATK Định Hóa (Thái Nguyên) và Tuyên Quang đi lại thuận tiện, an toàn. Khi đường Hồ Chí Minh Thái Nguyên kết nối trơn tru với hạ tầng đường bộ Đông Bắc, các luồng vận chuyển hàng hóa, nông sản từ miền núi về đồng bằng sẽ ngắn và ổn định hơn, giảm phụ thuộc vào một số trục quốc lộ trước đây.
Với vận tốc thiết kế 60km/h trên nền đường rộng 9m theo tiêu chuẩn đường cấp III miền núi, tuyến mới tạo ra một hành lang giao thông đủ năng lực đón tải trung hạn cho khu vực. Điều này mở ra cơ hội thu hút đầu tư vào du lịch lịch sử – sinh thái, khi ATK Định Hóa và các điểm đỏ cách mạng của Tuyên Quang dễ tiếp cận hơn. Kiểm soát tốt khai thác giao thông Tuyên Quang – Thái Nguyên trên tuyến mới sẽ là phép thử cho khả năng kết hợp phát triển kinh tế với bảo tồn giá trị cách mạng và môi trường rừng đặc dụng mà tuyến đường đi qua.
Thách thức địa hình, khí hậu và bài học cho những dự án tiếp theo
Đoạn đường Hồ Chí Minh này không phải là một công trình “trải thảm” thuận lợi. Dự án đi qua địa hình miền núi phức tạp, phải đối mặt với chuỗi mưa lũ kéo dài, với số ngày mưa tại Định Hóa lên tới 163/373 ngày và tại Yên Sơn là 143/373 ngày kể từ lúc khởi công đến tháng 6/2025. Hoàn lưu bão số 3 gây sạt trượt nghiêm trọng dọc tuyến, làm phát sinh thêm 2,1 triệu m³ đất đá đào nền và buộc điều chỉnh nắn tuyến cục bộ khoảng 2,2km. Đáng chú ý, khối lượng sụt trượt sau bão Yagi còn kéo theo yêu cầu chuyển đổi mục đích sử dụng khoảng 15ha rừng đặc dụng.
Trước sức ép đó, cách xử lý của Ban QLDA cho thấy một bài học quan trọng: thay vì mở rộng ồ ạt, dự án chọn giải pháp kết hợp hót sụt với tường chắn rọ đá tại những vị trí taluy biến dạng lớn, vừa bảo đảm an toàn giao thông, vừa thu hẹp diện tích ảnh hưởng đến rừng đặc dụng. Quá trình phê duyệt thiết kế điều chỉnh, hoàn thiện thủ tục quy hoạch được bám sát để mục tiêu cơ bản nối thông toàn tuyến đường Hồ Chí Minh trong năm 2026 theo Nghị quyết của Quốc hội không bị trễ. Những kinh nghiệm này cần được coi là “sách giáo khoa” cho các dự án hạ tầng đường bộ Đông Bắc tiếp theo, nơi địa hình và khí hậu luôn là phép thử khắc nghiệt.
Không chỉ là con đường, mà là cam kết phát triển vùng Đông Bắc
Khi tuyến chính được đưa vào khai thác ngày 19/8 và toàn bộ hạng mục còn lại dự kiến hoàn thành, bàn giao trong tháng 9, đoạn Chợ Chu - Ngã ba Trung Sơn sẽ khép lại một hành trình thi công nhiều thử thách nhưng cũng mở ra một giai đoạn mới cho vùng Đông Bắc. Việc hoàn thiện thảm bê tông nhựa và hệ thống an toàn giao thông trước thời điểm khai thác, cùng với các hạng mục rãnh dọc, đường vuốt nối và đường hoàn trả được đẩy nhanh trong tháng 9, cho thấy dự án không dừng ở mục tiêu “thông xe cho kịp ngày đẹp” mà hướng tới khai thác bền vững.
Nhìn rộng hơn, đây là minh chứng cho một cam kết: hạ tầng lớn phải phục vụ người dân vùng khó, đặc biệt là các cộng đồng dân tộc ở địa bàn căn cứ cách mạng. Đường Hồ Chí Minh Thái Nguyên – Tuyên Quang, với vai trò là “mảnh ghép” quan trọng để cơ bản nối thông toàn tuyến đường Hồ Chí Minh, định hình lại không gian phát triển của vùng Đông Bắc trong những năm tới. Câu hỏi còn lại không nằm ở con đường, mà ở cách các địa phương tận dụng cơ hội, quy hoạch quỹ đất, dịch vụ, du lịch để biến lợi thế hạ tầng thành năng lực phát triển dài hạn.
