Hội nghị đầu tiên định hình cách vận hành nhiệm kỳ mới
Liên hiệp Hội Việt Nam là tổ chức tập hợp các hội khoa học và kỹ thuật, kết nối đội ngũ trí thức để tham gia tư vấn, phản biện và đóng góp vào quá trình xây dựng chính sách. Chiều 28/10 tại Hà Nội, tổ chức này mở đầu nhiệm kỳ 2026–2031 bằng Hội nghị Đoàn Chủ tịch lần thứ nhất, khóa IX, tập trung vào bộ máy, cơ chế điều hành và chương trình công tác sau Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ IX.
Ý nghĩa của phiên họp không nằm ở việc xử lý công việc hậu đại hội đơn thuần. Đây là thời điểm để thống nhất trách nhiệm và phương thức phối hợp trước khi các nhiệm vụ chuyên môn bước vào guồng triển khai. Trong bối cảnh đất nước thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, yêu cầu đối với Liên hiệp Hội Việt Nam ngày càng cao. Vì vậy, chất lượng của các quyết định tổ chức ban đầu sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng biến mục tiêu nhiệm kỳ thành hoạt động có phối hợp và có trọng tâm.
Phân công rõ ràng, quy chế không thể làm qua loa
Trọng tâm thảo luận là phân công nhiệm vụ cho các Ủy viên Đoàn Chủ tịch, đồng thời góp ý dự thảo quy chế làm việc của Ban Chấp hành, Đoàn Chủ tịch và Ban Kiểm tra, cùng chương trình làm việc toàn khóa. Đây là những văn bản dễ bị xem như thủ tục, nhưng trên thực tế chúng xác định ai chịu trách nhiệm, thẩm quyền đến đâu và các bộ phận phối hợp bằng cách nào. Phân công cụ thể sẽ giúp hạn chế chồng lấn; quy chế rõ ràng tạo điều kiện để việc giám sát và thực hiện trách nhiệm có căn cứ.
Đoàn Chủ tịch chưa thông qua ngay các dự thảo, mà sẽ tiếp tục lấy ý kiến, rà soát và hoàn thiện trước khi trình Ban Chấp hành xem xét tại kỳ họp cuối năm 2026. Cách làm này thận trọng và hợp lý: một bộ quy tắc dùng cho cả nhiệm kỳ cần phản ánh ý kiến từ các cấp, thay vì được chốt vội ở phiên họp đầu tiên. Song tiến độ vẫn quan trọng; việc hoàn thiện Điều lệ, đang được phối hợp với các cơ quan liên quan, là bước cần thiết để củng cố cơ sở pháp lý cho tổ chức.
Định hướng hoạt động phải gắn với vai trò trí thức
Định hướng hoạt động của Liên hiệp Hội Việt Nam đặt trọng tâm vào vai trò tập hợp, đoàn kết đội ngũ trí thức khoa học và công nghệ; nâng cao chất lượng tư vấn, phản biện và giám định xã hội; tham gia xây dựng chủ trương, chính sách và đóng góp cho sự phát triển đất nước. Đây là lựa chọn đúng với vị trí của tổ chức: giá trị không chỉ nằm ở mạng lưới hội viên, mà còn ở khả năng đưa tri thức chuyên môn vào các quyết định công và những vấn đề phát triển.
Hội nghị cũng thống nhất duy trì hai kỳ họp Ban Chấp hành mỗi năm, đồng thời nghiên cứu đổi mới kỳ họp giữa năm theo hình thức mở rộng. Cùng với đó là định hướng tăng kết nối giữa cơ quan Trung ương, các liên hiệp hội địa phương và hội ngành toàn quốc qua chương trình hành động thiết thực; hình thức họp trực tuyến kết hợp trực tiếp cũng được đặt ra để hỗ trợ phối hợp. Thước đo của các lựa chọn này sẽ là việc mạng lưới có phối hợp tốt hơn và năng lực phản biện có được phát huy trong thực tế hay không.
Nền tảng tốt phải dẫn đến thực thi có trách nhiệm
Sau Đại hội IX, Thường trực Đoàn Chủ tịch đã tập trung kiện toàn tổ chức, hoàn thiện các văn bản nền tảng, tăng phối hợp với hội địa phương và hội thành viên, nâng vai trò các tổ chức khoa học và công nghệ trực thuộc, đồng thời thúc đẩy chuyển đổi số trong quản trị. Liên hiệp Hội Việt Nam cũng tham gia góp ý dự án luật và thực hiện hoạt động tư vấn, phản biện theo đề nghị của Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Những việc này cho thấy nhiệm kỳ mới đã có các đầu việc cụ thể, nhưng hiệu quả sẽ phụ thuộc vào cách phân công và theo dõi kết quả.
Hội nghị đầu tiên vì thế nên được nhìn nhận như bước dựng nền hơn là một kết quả hoàn tất. Việc tiếp tục lấy ý kiến trước khi trình quy chế, duy trì nhịp họp định kỳ và nối kết các tổ chức thành viên là những lựa chọn có ích nếu đi kèm trách nhiệm rõ ràng. Kết luận đáng chú ý là nhiệm kỳ 2026–2031 sẽ cần nhiều hơn những văn bản được thông qua: Liên hiệp Hội Việt Nam phải biến quy chế và định hướng thành hoạt động phối hợp, phản biện và đóng góp chính sách có chất lượng.
