Di cư tạm thời tới Việt Nam: từ câu chuyện lạ lùng đến chiến lược tài chính
Xu hướng gia đình nước ngoài Việt Nam di cư tạm thời tới các thành phố có chi phí sinh hoạt thấp, như Đà Nẵng, đang xuất hiện như một chiến lược tài chính mới: sống ở nơi rẻ hơn để tích lũy, rồi mang khoản tiết kiệm quay về phục vụ mục tiêu mua nhà ở quê hương, thay vì cố gắng thắt lưng buộc bụng trong môi trường chi phí cao mà tiền tiết kiệm không thể tăng lên. Nổi bật trong đó là câu chuyện một gia đình 8 người ở bang Queensland quyết định chuyển sang Đà Nẵng sống 11 tháng, chỉ với mục tiêu rất rõ ràng: tiết kiệm hơn 800 triệu đồng để mua nhà ở Australia. Họ không coi đây là cuộc chạy trốn, mà là một cuộc phiêu lưu có tính toán.
Điểm đáng nói là quyết định di cư tạm thời Việt Nam của Megan MacPherson và chồng Andrew bắt nguồn từ cảm giác bế tắc: dù thu nhập tăng, khoản tiết kiệm để mua nhà vẫn giậm chân tại chỗ. Khi nhận ra tiền lương mới chỉ đủ bù cho chi phí sống ở Australia, họ đặt câu hỏi ngược lại với lối nghĩ thông thường: thay vì cố kiếm thêm thu nhập, tại sao không giảm chi phí bằng cách sống ở nơi khác một thời gian? Việc Andrew làm việc từ xa và bốn con học tại nhà khiến ý tưởng "chuyển cả gia đình sang Việt Nam" không còn quá mạo hiểm về mặt nghề nghiệp và giáo dục, mà trở thành một lựa chọn có thể thử nghiệm.
Chi phí sống Đà Nẵng: sống "như vua chúa" nhưng vẫn để dành tiền
Điểm mấu chốt khiến gia đình nước ngoài Việt Nam này tích lũy được hơn 800 triệu đồng nằm ở chênh lệch chi phí sống Đà Nẵng so với Brisbane. Tại Đà Nẵng, họ thuê được một căn nhà ba tầng, 5 phòng ngủ, 5 phòng tắm với mức giá chỉ bằng gần một nửa tiền thuê nhà ở quê nhà. Chi phí ăn uống cũng chỉ bằng một phần nhỏ so với Australia: những bữa cơm gà hoặc cơm bò kèm salad cho 6 người, hay một bữa ăn phong cách phương Tây cho cả gia đình, đều ở mức mà họ mô tả là rất dễ chịu với túi tiền. Theo lời Megan, "ở Đà Nẵng, chúng tôi đã sống như vua chúa nhưng vẫn để dư được tiền tiết kiệm".
Tất nhiên, cuộc sống expatriate tiết kiệm tiền không phải không phát sinh chi phí phụ. Cứ ba tháng, gia đình phải rời Việt Nam một lần để gia hạn thị thực, kèm theo các khoản đi lại, lưu trú tại những điểm đến khác như Hong Kong. Họ còn chủ động thuê người giúp việc địa phương để hỗ trợ việc nhà, đồng thời muốn đóng góp cho cộng đồng nơi mình sinh sống. Nhưng dù cộng thêm các khoản này, tổng chi tiêu ở Đà Nẵng vẫn thấp hơn nhiều so với ở Australia, đủ để sau 11 tháng, họ mang về khoản tiết kiệm khoảng 50.000 AUD – gần 1 tỷ đồng. Đây là minh chứng rõ ràng cho sức mạnh của chênh lệch chi phí sinh hoạt.
Từ Đà Nẵng về Ipswich: khoản tiết kiệm trở thành bước đệm mua nhà
Điều thú vị là khoản tiền tích lũy nhờ chi phí sống Đà Nẵng thấp không chỉ nằm trên giấy, mà chuyển hóa thành một tài sản rất thực: căn nhà nhiều thế hệ tại Ipswich, Queensland. Khi vẫn đang sống ở Việt Nam, vợ chồng Megan cùng bố mẹ và chị gái quyết định mua một căn nhà lớn để các thế hệ cùng sinh sống. Khoản tiết kiệm 50.000 AUD trở thành vốn cải tạo, xây thêm văn phòng làm việc cho Andrew và bố trí lại không gian thành 5 phòng ngủ, kèm một căn hộ riêng cho người lớn tuổi. Nếu tiếp tục cuộc sống ở Brisbane mà không di cư tạm thời Việt Nam, gia đình khó có thể tạo ra bước nhảy tài chính này. Họ thừa nhận, nếu sống "cơ bản" hơn tại Đà Nẵng thay vì thoải mái, con số tiết kiệm có thể lên tới 150.000 AUD.
Việc gia đình expatriate tiết kiệm tiền rồi quay về sở tại mua nhà cho thấy di cư tạm thời không phải quyết định bốc đồng, mà là một kế hoạch tài chính có mục tiêu, có điểm kết thúc rõ ràng. Ban đầu, gia đình dự tính ở nước ngoài lâu hơn, nhưng hai con trai lớn của Megan tại Australia kết hôn khiến họ quyết định trở về sớm sau 11 tháng ở Việt Nam. Dù vậy, mục tiêu tài chính đã hoàn thành: họ có nhà, có văn phòng làm việc tại gia, có mô hình sống chung nhiều thế hệ như mong muốn. Khi nhìn lại, Megan khẳng định đây là một quyết định đúng đắn và tuyên bố: "Chúng tôi sẽ quay lại Việt Nam khi có cơ hội. Cuộc sống ở Đà Nẵng rất tốt".
Đà Nẵng trong mắt gia đình expatriate: không chỉ là nơi rẻ mà còn "dễ sống"
Không vô cớ mà Đà Nẵng trở thành điểm đến hấp dẫn cho gia đình expatriate tiết kiệm tiền. Với Megan và Andrew, đây là thành phố vừa đủ hiện đại để Andrew duy trì công việc từ xa với múi giờ phù hợp, lại vừa đủ thoải mái và an toàn cho sáu đứa trẻ, trong đó có bốn con học tại nhà. Họ nhanh chóng tìm được một căn nhà đáp ứng các tiêu chí an toàn, như lan can chắc chắn, điều hòa ở khu vực sinh hoạt chung. Bên cạnh đó là đời sống ẩm thực phong phú, từ quán cơm phổ thông đến nhà hàng phong cách phương Tây, cho phép gia đình duy trì mức sống tiện nghi hơn hẳn khi ở Australia mà vẫn chi tiêu ít hơn. Đối với họ, Đà Nẵng không chỉ là nơi để "tiết kiệm", mà còn là môi trường đủ thú vị để gọi là cuộc phiêu lưu.
Yếu tố tâm lý cũng quan trọng không kém. Trước khi di cư tạm thời Việt Nam, Megan mới ra nước ngoài một lần khi 16 tuổi, còn Andrew chưa từng xuất ngoại. Việc cả gia đình chọn Đà Nẵng cho thấy thành phố này có sức hút đặc biệt với những người lần đầu thử sống xa quê hương: vừa có biển, vừa có đô thị, lại có cộng đồng người nước ngoài đang tăng lên, trong đó có những gia đình cùng lựa chọn hình thức cho con học ở nhà. Sự kết nối này khiến quyết định rời Australia không còn là bước nhảy vào khoảng trống, mà là bước đi có mạng lưới hỗ trợ. Đà Nẵng, vì thế, dần hiện lên như một "laboratory" sống thử cho các mô hình gia đình toàn cầu hóa: làm việc từ xa, học tại nhà, sống ở nơi có chi phí thấp hơn để tích lũy cho mục tiêu lâu dài.
Xu hướng di cư tạm thời: cơ hội cho Việt Nam, bài toán cho chính sách
Từ câu chuyện của gia đình nước ngoài Việt Nam này, có thể thấy rõ một xu hướng: những gia đình trung lưu ở các nước có chi phí cao đang "tái định nghĩa" khái niệm di cư. Họ không nhất quyết nhập cư vĩnh viễn, mà chọn sống vài tháng tới vài năm ở một nơi như Đà Nẵng để tận dụng chênh lệch chi phí, rồi quay về với khoản tích lũy tài chính cụ thể. Điều này mở ra cơ hội cho Việt Nam thu hút dòng cư dân tạm trú có thu nhập ổn định, chi tiêu đều, đóng góp vào dịch vụ nhà ở, giáo dục, tiêu dùng địa phương. Với việc Internet và mô hình làm việc từ xa ngày càng phổ biến, sẽ không lạ nếu mô hình "sống ở nơi rẻ, làm cho nơi đắt" trở thành lựa chọn của nhiều gia đình trong tương lai.
Nhưng cơ hội luôn đi kèm câu hỏi chính sách. Nếu Việt Nam muốn biến các gia đình expatriate tiết kiệm tiền thành một phần ổn định của bức tranh kinh tế – xã hội, cần nhìn vượt ra ngoài câu chuyện chi phí sống Đà Nẵng rẻ. Đó là bài toán về thị thực dài hạn, về cơ chế cho người nước ngoài làm việc từ xa, về khung pháp lý cho giáo dục tại nhà, và đặc biệt là cân bằng giữa lợi ích kinh tế với áp lực lên hạ tầng đô thị, thị trường thuê nhà, văn hóa cộng đồng. Câu chuyện gia đình MacPherson cho thấy sức hấp dẫn tự nhiên của Việt Nam trong mắt cư dân toàn cầu; câu hỏi còn lại là chúng ta sẽ đón nhận xu hướng di cư tạm thời Việt Nam này như một trào lưu tự phát, hay xây dựng chiến lược để biến nó thành lợi thế bền vững.
