Khu kinh tế ven biển Gò Công: định nghĩa và thông điệp chiến lược
Khu kinh tế ven biển Gò Công là không gian phát triển tích hợp khoảng 26.700 ha tại tỉnh Đồng Tháp, được định hướng tổ chức đồng thời công nghiệp, dịch vụ, đô thị và nông nghiệp gắn với kinh tế biển, với trọng tâm là dịch vụ cảng biển, phát triển cảng logistics và kết nối giao thương liên vùng, tạo một cực tăng trưởng mới bổ sung cho khu kinh tế cửa khẩu trong chiến lược mở rộng không gian phát triển của tỉnh. Ở góc nhìn chiến lược, quyết định xây dựng khu kinh tế ven biển không phải là thêm một khu công nghiệp nữa, mà là bước chuyển tư duy từ "tỉnh nội địa" sang địa phương có cửa ngõ biển và cửa khẩu cùng lúc. UBND tỉnh Đồng Tháp đã ban hành Kế hoạch số 1413/KH-UBND để triển khai khu kinh tế ven biển Gò Công giai đoạn 2026-2030, song song với kế hoạch khu kinh tế cửa khẩu. Điều này cho thấy tỉnh chọn kinh tế biển như một trụ cột mới, chứ không chỉ là phần phụ của nông nghiệp.
Quy mô 26.700 ha, đa ngành: tham vọng hơn một khu công nghiệp ven biển
Nếu chỉ nhìn Gò Công Đồng Tháp như một dải bờ biển, sẽ khó hiểu vì sao tỉnh quyết định mở rộng không gian kinh tế đến 26.700 ha trên địa bàn 5 xã Gia Thuận, Tân Điền và một phần Tân Đông, Gò Công Đông, Tân Phú Đông. Quy mô này đủ lớn để hình thành một cấu trúc kinh tế ven biển hoàn chỉnh, thay vì những mảng nhỏ lẻ như khu công nghiệp hay khu du lịch riêng rẽ. Theo kế hoạch, khu kinh tế ven biển Gò Công được định hướng phát triển tổng hợp, đa ngành, đa lĩnh vực: công nghiệp năng lượng, sản xuất điện năng, đóng tàu, công nghiệp phụ trợ, thủy sản công nghệ cao, dịch vụ, đô thị, nông nghiệp, gắn chặt với kinh tế biển. Một câu nói có thể trích lại là: "Khu kinh tế ven biển Gò Công được định hướng phát triển theo mô hình tổng hợp đa ngành và đa lĩnh vực". Tham vọng ở đây là biến không gian ven biển thành một hệ sinh thái sản xuất – dịch vụ – đô thị, chứ không chỉ là một bến tàu.
Phát triển cảng logistics: biến luồng tàu thành luồng giá trị
Điểm khác biệt quyết định của khu kinh tế ven biển không nằm ở bảng vẽ quy hoạch, mà ở lựa chọn lấy dịch vụ cảng biển và phát triển cảng logistics làm trọng tâm. Gò Công không được xây như một khu công nghiệp đặt cạnh biển, mà như một trung tâm logistics mới của vùng, khai thác luồng cho tàu biển trọng tải lớn cập biển và sông Soài Rạp. Điều này buộc tỉnh phải rà soát, nâng cấp các tuyến cao tốc, quốc lộ, tỉnh lộ, đường liên xã và cảng biển để hình thành mạng lưới hạ tầng đối ngoại tương xứng. Nếu làm đến nơi đến chốn, luồng tàu sẽ không chỉ là đường nước cho xuất nhập khẩu, mà trở thành luồng giá trị cho toàn chuỗi logistics – từ kho bãi, phân phối, chế biến đến dịch vụ hỗ trợ. Ngược lại, nếu cảng biển chỉ giữ vai trò bốc dỡ hàng hóa mà không kết nối với trung tâm logistics, Đồng Tháp sẽ bỏ lỡ cơ hội nâng cấp mình trong bản đồ kinh tế biển khu vực.
Kết nối khu kinh tế ven biển với cửa khẩu: trục giao thương hướng Campuchia
Đồng Tháp không xây khu kinh tế ven biển Gò Công trong khoảng trống, mà đặt nó vào thế song song với khu kinh tế cửa khẩu 31.936 ha trên địa bàn 7 xã, phường như Thường Phước, Hồng Ngự, Thường Lạc và các khu vực liên quan. Hai không gian này bổ sung cho nhau: khu kinh tế cửa khẩu hướng tới tăng cường giao thương với Campuchia, phát triển thương mại, dịch vụ, công nghiệp chế biến và logistics; khu kinh tế ven biển Gò Công mở ra dư địa cảng biển, logistics, đô thị, dịch vụ, du lịch. Tỉnh định hướng nâng cấp các cửa khẩu như Dinh Bà, Thường Phước, Mộc Rá, cùng hệ thống cao tốc, quốc lộ và cầu kết nối cả hai vùng. Đây là lựa chọn mang tính "trục" – tạo một đường trao đổi hàng hóa từ cửa khẩu biên giới đến cảng biển, giúp hàng hóa từ Campuchia và vùng biên không phải dừng lại ở biên giới mà có lối ra biển, qua đó tăng khả năng kết nối liên vùng, mở rộng thị trường và thu hút dòng vốn mới.
Thách thức thực thi và kết luận: kinh tế biển sẽ đo sức bằng năng lực phối hợp
Kế hoạch khu kinh tế ven biển Gò Công không thiếu tham vọng: lập Đề án thành lập khu kinh tế, xây dựng quy hoạch chung, hoàn thiện quy hoạch phân khu, chi tiết, đồng thời rà soát, đầu tư hệ thống hạ tầng đối ngoại, giao thông và cảng biển trong giai đoạn 2026-2030. Nhưng thách thức nằm ở khả năng phối hợp: giữa các sở, ngành trong tỉnh; giữa không gian ven biển và không gian cửa khẩu; giữa Đồng Tháp với các địa phương lân cận và phía Campuchia. Nếu Gò Công chỉ phát triển như một khu kinh tế ven biển tách rời, nó sẽ khó tạo sức bật so với những cảng lâu năm trong vùng. Ngược lại, nếu kết nối thành công với kinh tế cửa khẩu, hệ thống cao tốc, quốc lộ và trung tâm logistics, khu kinh tế ven biển sẽ không chỉ là điểm mới trên bản đồ, mà là cực tăng trưởng thực sự. Kết luận thẳng thắn: Đồng Tháp đã chọn hướng đi đúng khi đặt cược vào kinh tế biển và logistics; vấn đề giờ đây không còn là tầm nhìn, mà là kỷ luật thực thi quy hoạch.
