Ultramarathon 160km: khi nữ trail runner Việt Nam bước ra khỏi vùng an toàn
Ultramarathon 160km trên địa hình núi Việt Nam là cuộc đua thử thách cực hạn, nơi những nữ trail runner Việt Nam vừa phải chống chọi bùn lầy, độ cao gần 8800m và thời tiết khắc nghiệt, vừa giữ vững kỷ luật tinh thần suốt hơn hai ngày đêm gần như không ngủ, để chinh phục vạch đích như một bước ngoặt thay đổi chính mình. Đây không phải câu chuyện phong trào thể thao đơn thuần, mà là phép thử xem một người phụ nữ hiện đại có thể đi xa đến đâu khi dám đặt bản thân vào môi trường khắc nghiệt nhất. Quan trọng hơn, những hành trình đó đang âm thầm viết lại hình ảnh phụ nữ văn phòng: không chỉ gọn gàng sau bàn phím mà còn kiên cường trên dốc núi trơn trượt, sẵn sàng đối mặt đau cơ, rộp chân và cả thất bại để đổi lấy một phiên bản mới mạnh mẽ hơn.
Chị Mai và triết lý kỷ luật của dân văn phòng mê chạy địa hình khắc nghiệt
Với dân chạy trail, kỷ luật không phải khẩu hiệu, mà là điều quyết định sống còn trên từng con dốc. Nữ runner FPT thường được nhắc đến với hình ảnh chị Mai – người đã biến lối sống văn phòng thành bàn đạp để chinh phục ultratrail. Ngay từ tháng 1, khi đặt bút đăng ký Vietnam Mountain Marathon (VMM), chị lập tức lên kế hoạch tập luyện bài bản với huấn luyện viên, không phó mặc cho may mắn. Những ngày oi bức, chị lầm lũi leo không biết bao nhiêu tầng cầu thang trong chung cư, đi bộ hàng trăm lượt từ nhà đến chỗ làm để tăng sức bền. Mưa tầm tã hay nắng gắt, chị không bỏ một buổi tập nào. Những kỳ nghỉ lễ, thay vì nghỉ ngơi, chị vác giày leo Hàm Lợn, lên Sa Pa để "tổng duyệt" cung đường và làm quen với cái lạnh, sương mù, độ cao. Đó là lựa chọn chủ động đặt mình vào khó khăn, chứ không chờ cuộc đua mang khó khăn tới.
Cái đáng nói trong câu chuyện runner nữ này là cách chị Mai đối xử với cơ thể và mục tiêu của mình: chuẩn bị kỹ lưỡng cả thể lực lẫn dinh dưỡng, không để đam mê trở thành liều lĩnh. Bước vào giải, chị cán đích an toàn, khỏe mạnh, chỉ phải chịu những cơn đau cơ dồn tích suốt chặng đường siêu dài – thứ gần như là "thuế bắt buộc" khi chinh phục ultratrail. Nhiều người ngạc nhiên vì một phụ nữ văn phòng có thể dành quá nhiều thời gian cho chạy địa hình khắc nghiệt, nhưng thực tế, chính nhịp sống bận rộn khiến chị phải kỷ luật hơn: từng buổi tập cầu thang, từng lần đi bộ đến công ty đều được chị xem là một khoản đầu tư nhỏ cho mục tiêu lớn. Và khi đứng trên vạch đích, thành tích không chỉ là số km, mà là minh chứng rằng một lịch làm việc dày đặc không thể ngăn một người phụ nữ nếu cô đủ kiên định.
Ngọt Nguyễn: từ tấm ảnh DNF đến 43 giờ 34 phút 49 giây băng qua bùn lầy Sa Pa
Nếu câu chuyện của chị Mai là kỷ luật, thì hành trình của Nguyễn Thị Ngọt – dược sĩ FPT Long Châu tại Huế – là bài học về việc biến thất bại thành nhiên liệu. Năm 2024, khi lần đầu ôm tham vọng cự ly ultramarathon 160km tại VMM, Ngọt bị đêm Sa Pa mùa đông hạ gục ở km 100; cơ thể nhiễm lạnh buộc cô dừng lại và bật khóc chấp nhận DNF, ba chữ Did Not Finish ám ảnh mọi runner trail. Thay vì chôn vùi ký ức đó, cô chọn tấm ảnh xấu nhất của mình trên đường đua – gương mặt mệt mỏi, như già thêm 30 tuổi – làm hình nền điện thoại suốt hơn 720 ngày, nhắc bản thân không được quên lần bỏ cuộc. Đó là một quyết định thẳng thắn: không tô hồng bản thân, không chạy trốn thất bại, mà nhìn thẳng vào nó mỗi ngày để tập luyện nghiêm túc hơn.
Chính từ nền kỷ luật được xây bằng thất bại, Ngọt bước lại vào Quảng trường Sa Pa 7h55 sáng 18/9, dưới cơn mưa núi, để xuất phát cự ly khắc nghiệt nhất VMM: 100 miles, dài hơn 160km, tổng độ cao gần 8800m, giới hạn hoàn thành 49 tiếng. Cung đường năm đó được đánh giá là khắc nghiệt hơn hẳn mọi năm: mưa lớn nhiều ngày biến rừng trúc, dốc đá cheo leo thành bàn trượt bùn trơn như bôi mỡ; nhiều đoạn dốc đứng, hàng trăm runner phải bám dây thừng cứu sinh tuột xuống từng chút một. Một vận động viên từng chinh phục Everest tham gia cự ly 100km phải bỏ cuộc ở km 41 và nhận xét cường độ giải "khắc nghiệt hơn Everest khá nhiều". Vậy mà sau 43 giờ 34 phút 49 giây, với đôi chân phồng rộp, da bong tróc phải quấn băng gạc trắng xóa, Ngọt giơ cao hai tay, nụ cười nhẹ tênh khi về đích, như trút xuống lưng không chỉ gánh nặng km mà cả bóng tối của lần DNF cũ.
Giữa ca trực 8 tiếng và những buổi leo núi lúc 3 giờ sáng
Điều khiến câu chuyện runner nữ như Ngọt trở nên thuyết phục không phải chỉ là thành tích, mà là cách cô lồng ghép chạy địa hình khắc nghiệt vào đời sống công việc. Là dược sĩ làm ca 8 tiếng mỗi ngày tại nhà thuốc ở Huế, cô phải xoay ca: ca sáng thì tập chiều, ca chiều thì tập sáng, đều đặn 2 tiếng mỗi ngày, và giai đoạn tăng cường mỗi buổi kéo dài 5-7 tiếng trong khoảng một tháng. Ở Huế, phong trào trail còn thưa thớt, nên những buổi tập thường là hành trình một mình: tối chuẩn bị đồ, 3 giờ sáng dậy, lủi thủi mang nước, thực phẩm lên núi Hòn Vượn, cách nhà 40 phút xe, chạy lên xuống vài vòng rồi quay về đi làm. Nghe qua thì cực, nhưng chính nhịp sống đó đã khiến chạy bộ "ngấm vào nghề": từ chỗ xem nghề dược sĩ chỉ là công việc để có thu nhập, Ngọt dần chủ động hơn trong việc tư vấn, giúp khách hàng bảo vệ sức khỏe từ sớm thay vì chờ đau ốm mới tìm đến thuốc.
Chạy bộ không tách rời khỏi cuộc sống, nó chỉnh lại cách ta nhìn nghề nghiệp và mối quan hệ quanh mình. Ngọt kể rằng khi gia nhập đơn vị mới, một đồng nghiệp kéo cô vào cộng đồng runner nội bộ, từ đó hầu hết giải chạy, cô đều mặc áo đơn vị ra đường. Việc chinh phục ultratrail 160km không còn là câu chuyện cá nhân, mà trở thành lời tri ân những người đã đồng hành: bạn bè đi theo hỗ trợ tại các checkpoint, chuẩn bị cơm, trứng, thịt, canh; đồng nghiệp, anh em đồng run theo dõi qua màn hình nhỏ, nhắc cô rằng "race này phải finish" vì cô nhận quá nhiều yêu thương. Chúng ta hay nghĩ ultramarathon là cuộc đua đơn độc, nhưng với những nữ trail runner Việt Nam, phía sau mỗi bước chân trên bùn lầy là cả một mạng lưới người thân, đồng nghiệp, bạn chạy. Họ không chỉ giúp cô bớt cô đơn, mà còn là áp lực tích cực để cô không bỏ cuộc lần nữa.
Tâm lý, kỹ năng và thông điệp cho những phụ nữ muốn chinh phục ultratrail
Nhìn từ Mai và Ngọt, có thể thấy chinh phục ultratrail trên địa hình Việt Nam không dành cho người thiếu kỷ luật. VMM – đại diện duy nhất của Việt Nam trong liên minh World Trail Majors – buộc người đăng ký cự ly 100 miles phải từng hoàn thành ít nhất một giải trail 60km với độ cao tích lũy tối thiểu 2500m, trước khi dám đặt mình vào giới hạn 49 tiếng trên cung đường hơn 160km. Nền tảng thể lực là điều kiện cần, nhưng tâm lý mới là điều kiện đủ: chấp nhận đau cơ, rộp chân, chấp nhận khả năng DNF, và quan trọng hơn là dám đối diện thất bại như Ngọt làm, thay vì che giấu nó. Kỹ năng chạy trong thời tiết xấu, tận dụng chăn bạc giữ nhiệt khi dừng nghỉ, biết ăn nóng rồi đi bộ nhanh 1-2km để hấp thu năng lượng, không dừng quá lâu, tất cả đều đến từ quá trình luyện tập đa dạng địa hình và điều kiện.
Thông điệp quan trọng dành cho những phụ nữ đang cân nhắc bước vào thế giới ultramarathon không phải là "hãy chạy 160km", mà là: hãy nghiêm túc với bất cứ cự ly nào bạn chọn. Đừng mơ một đích đến hào nhoáng nếu không chấp nhận những buổi leo cầu thang trong chung cư nóng bức, những buổi 3 giờ sáng ôm giày đi núi một mình, hay việc mang theo hình ảnh thất bại bên mình suốt 720 ngày. Chạy địa hình khắc nghiệt không phân biệt giới tính, nhưng câu chuyện runner nữ như Mai và Ngọt đang phá vỡ định kiến rằng phụ nữ yếu hơn trước khó khăn. Kết luận rõ ràng là: nếu một phụ nữ văn phòng, một dược sĩ ca 8 tiếng có thể gom lại từng giờ lẻ để trở thành nữ trail runner Việt Nam chinh phục ultramarathon 160km, thì bất cứ ai đủ kỷ luật và tử tế với mục tiêu của mình đều có thể bước xa hơn rất nhiều so với điều họ từng nghĩ.
