Điện gió Việt Nam: bước tiến nhanh nhưng chưa đủ để yên tâm
Điện gió Việt Nam là tập hợp các dự án sử dụng tua-bin gió để phát điện, góp phần bổ sung nguồn cung cho hệ thống điện quốc gia và tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong cơ cấu năng lượng. Nhìn vào những động thái mới nhất, có thể nói điện gió đang bước vào giai đoạn tăng tốc, nhưng tốc độ này vẫn chưa đủ để xóa bỏ lo ngại về thiếu điện và chậm trễ trong triển khai dự án năng lượng sạch. Việc Trung Nam được chấp thuận đầu tư dự án Nhà máy điện gió Đình Lập 5 tại Lạng Sơn với công suất thiết kế 100 MW và tổng vốn đầu tư 4.079,5 tỷ đồng, cùng với việc Gia Lai điều chỉnh nhà đầu tư cho Nhà máy điện gió Vĩnh Thuận công suất 143 MW, cho thấy các địa phương đang chủ động mở rộng điện gió. Tuy vậy, câu hỏi lớn là: những dự án này có kịp thời bù đắp khoảng thiếu hụt công suất dự kiến và giúp Việt Nam giữ vững cam kết năng lượng tái tạo hay không?
Trung Nam Lạng Sơn: dự án 100 MW và bài toán thiếu điện miền Bắc
Dự án Nhà máy điện gió Đình Lập 5 tại Lạng Sơn do Công ty Cổ phần Đầu tư Xây dựng Trung Nam và Công ty Cổ phần Năng lượng Tái tạo Trung Nam thuộc Tập đoàn Trung Nam làm nhà đầu tư được UBND tỉnh Lạng Sơn chấp thuận chủ trương đầu tư và chấp thuận nhà đầu tư. Đây là một dự án năng lượng sạch quy mô đáng kể với công suất thiết kế 100 MW và tổng vốn đầu tư 4.079,5 tỷ đồng. Theo kế hoạch, giai đoạn chuẩn bị đầu tư diễn ra từ quý III/2026 đến quý II/2027, sau đó giai đoạn thực hiện kéo dài từ quý III/2027 đến quý III/2028, và dự kiến đưa vào vận hành trong quý IV/2028.
Điểm đáng chú ý là dự án Trung Nam Lạng Sơn được triển khai trong bối cảnh báo cáo của Văn phòng Chính phủ cho thấy đến năm 2028, công suất điện thiếu hụt dự kiến khoảng 5.914 MW, riêng miền Bắc thiếu khoảng 6.495 MW. Một câu nói đáng trích dẫn là: “Nhà máy điện gió Đình Lập 5 dự kiến vận hành vào năm 2028, trực tiếp góp phần nâng tỉ trọng năng lượng tái tạo của tỉnh Lạng Sơn”. Tuy nhiên, 100 MW chỉ là một phần nhỏ so với khoảng thiếu hụt dự báo. Điều đó nghĩa là, dù dự án này quan trọng để bổ sung nguồn điện tại chỗ và đa dạng hóa cơ cấu nguồn cung, nó không thể là lời giải duy nhất cho bài toán an ninh điện miền Bắc.
Gia Lai và Nhà máy điện gió Vĩnh Thuận: điều chỉnh nhà đầu tư để giữ tiến độ
Trong khi miền Bắc có thêm dự án điện gió mới, Gia Lai lại tập trung vào việc “làm sạch” cấu trúc đầu tư để đảm bảo dự án được triển khai đúng hướng. Quyết định mới xác định nhà đầu tư thực hiện dự án Nhà máy điện gió Vĩnh Thuận là Công ty Cổ phần Năng lượng VinEnergo. Tổ chức kinh tế trực tiếp thực hiện dự án là Công ty TNHH VinEnergo Vĩnh Thuận, có vốn điều lệ 46,79 tỷ đồng. Dự án có tổng mức đầu tư 4.679 tỷ đồng, công suất 143 MW, thời hạn hoạt động 50 năm và thời gian thực hiện trong vòng 36 tháng.
Việc điều chỉnh nhà đầu tư cho thấy một thực tế: điện gió Việt Nam không chỉ thiếu công suất, mà còn thiếu sự ổn định trong cấu trúc tài chính và quản trị dự án. Chính quyền tỉnh giao các sở, ngành, lực lượng công an, quân sự và cơ quan thuế phối hợp hướng dẫn, kiểm tra, giám sát quá trình triển khai để bảo đảm tuân thủ pháp luật. Đây là bước đi cần thiết, nhưng cũng là lời nhắc rằng nếu không siết chặt kỷ luật đầu tư, các dự án năng lượng sạch có thể bị chậm tiến độ, làm suy yếu nỗ lực tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo trong hệ thống điện.
Điện gió có đủ để bù thiếu điện và củng cố cam kết năng lượng tái tạo?
Nhìn tổng thể, hai dự án điện gió Đình Lập 5 và Vĩnh Thuận cho thấy điện gió Việt Nam đang được mở rộng cả về địa lý lẫn quy mô công suất. Một bên là Trung Nam Lạng Sơn với 100 MW, một bên là Gia Lai với 143 MW; cả hai đều là dự án năng lượng sạch đóng góp vào nguồn cung mới cho hệ thống điện. Tuy nhiên, nếu đặt cạnh con số thiếu hụt công suất dự kiến lên tới hàng nghìn MW vào năm 2028, có thể thấy khoảng cách giữa tham vọng và thực tế vẫn rất lớn.
Điểm tích cực là các dự án này giúp đa dạng hóa nguồn cung, tăng tỷ trọng năng lượng tái tạo và giảm phụ thuộc vào nguồn điện truyền thống. Nhưng nếu muốn điện gió thực sự trở thành trụ cột, Việt Nam cần nhiều hơn những quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư: cần cơ chế giá điện rõ ràng, hạ tầng truyền tải phù hợp với các dự án xa trung tâm phụ tải, và kỷ luật tiến độ nghiêm ngặt. Kết luận hợp lý lúc này là: điện gió đang đi đúng hướng, nhưng để đạt mục tiêu năng lượng tái tạo và giảm rủi ro thiếu điện, tốc độ triển khai phải nhanh hơn, đồng bộ hơn, và ít phụ thuộc vào những điều chỉnh “chữa cháy” trong quá trình thực hiện.
