Tín hiệu mới từ hai sân bay lịch sử: không chỉ là mở cửa trở lại
Việc hai sân bay mang dấu ấn thời Pháp thuộc, trong đó có sân bay Cà Mau, được nâng cấp hạ tầng hàng không và chuẩn bị khai thác trở lại vào cuối năm 2026 là bước ngoặt cho kết nối vùng, khi các cảng hàng không lịch sử được “tái sinh” với tiêu chuẩn hiện đại, tăng mạnh công suất và khả năng đón máy bay thân hẹp, từ đó thay đổi cách người dân, doanh nghiệp tiếp cận giao thông hàng không và cơ hội phát triển kinh tế địa phương.
Điểm đáng nói không phải chỉ là một sân bay mở cửa sau thời gian đóng để sửa chữa, mà là câu chuyện Việt Nam chọn nâng cấp những sân bay Pháp thuộc thành mắt xích mới trong mạng lưới trục – nan. Sân bay Cà Mau, được xây dựng từ thời Pháp, là ví dụ rõ nhất: từ một điểm đến khiêm tốn, nay được định vị lại như cửa ngõ hàng không của cực Nam. Dự kiến sân bay lịch sử này sẽ khai thác trở lại từ ngày 1/11/2026, đánh dấu bước chuyển từ “sân bay tồn tại” sang “sân bay dẫn dắt kết nối vùng”.
Sân bay Cà Mau: từ đường băng 1.500m đến chuẩn 4C và máy bay A321
Nếu trước đây sân bay Cà Mau chỉ có đường cất hạ cánh dài 1.500m, rộng 30m, phù hợp máy bay cánh quạt và phản lực cỡ nhỏ như ATR72 hoặc Embraer E190, thì sau nâng cấp, bức tranh hoàn toàn khác. Dự án do ACV làm chủ đầu tư, khởi công ngày 19/8/2025 với tổng mức đầu tư khoảng 2.400 tỷ đồng, hướng tới chuẩn sân bay cấp 4C, đủ điều kiện khai thác các loại tàu bay Code C như A320, A321. Đây là bước nhảy vọt về năng lực chứ không phải chỉnh trang nhỏ lẻ.
Về hạ tầng cứng, sân bay được xây mới đường cất hạ cánh dài 2.400m, rộng 45m, kèm đường lăn nối và sân đỗ đáp ứng 3 vị trí đỗ A320/A321 cùng hệ thống kỹ thuật đồng bộ. Nhà ga hành khách được cải tạo, mở rộng lên công suất 500.000 khách/năm và có thể nâng lên 1 triệu khách/năm khi nhu cầu tăng. Trước đó, nhà ga chỉ xử lý khoảng 200.000 lượt khách/năm. Câu nói đáng trích dẫn ở đây là: "Từ một sân bay có công suất nhà ga chỉ khoảng 200.000 lượt khách mỗi năm, Cà Mau hướng tới hình thành đầu mối hàng không có khả năng phục vụ lượng hành khách gấp nhiều lần".
Vì sao phải nâng cấp mạnh lúc này: từ hạn chế hạ tầng đến tầm nhìn mạng lưới
Trước khi đóng cửa nâng cấp từ 7h ngày 30/10/2025, sân bay Cà Mau hoạt động khá chật vật. Đường bay Cà Mau – TP.HCM chủ yếu khai thác bằng ATR72 với tần suất khoảng một chuyến mỗi ngày, còn đường bay Hà Nội – Cà Mau bằng Embraer E190 chỉ tồn tại trong thời gian ngắn rồi tạm dừng. Hạn chế hạ tầng khiến hãng bay khó duy trì đường bay dài, tần suất cao; người dân và doanh nghiệp vì thế ít lựa chọn, chi phí thời gian và cơ hội tăng lên.
Việc đầu tư được xem là bước thay đổi quan trọng trong bối cảnh sân bay tồn tại nhiều hạn chế về hạ tầng, đồng thời bám sát quy hoạch hệ thống cảng hàng không toàn quốc giai đoạn 2021-2030. Theo quy hoạch, sân bay Cà Mau được xác định là sân bay cấp 4C, công suất khoảng 1 triệu hành khách/năm và 1.000 tấn hàng hóa/năm, tầm nhìn đến 2050 nâng lên 3 triệu hành khách và 3.000 tấn hàng hóa mỗi năm. Nói cách khác, nâng cấp hôm nay không chỉ để giải quyết vài chuyến bay bị quá tải, mà để đặt nền cho một đầu mối hàng không vùng cực Nam trong nhiều thập kỷ.
Khai thác sân bay 2026: người dân, doanh nghiệp được lợi gì?
Khi sân bay Cà Mau khai thác trở lại trong tháng 11/2026, tác động đầu tiên là trải nghiệm đi lại. Nhà ga mới được kỳ vọng nâng cao năng lực khai thác, cải thiện chất lượng phục vụ hành khách và đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại trong những năm tới. Hệ thống an ninh, an toàn được rà soát toàn diện, từ lực lượng, đào tạo đến hạ tầng kỹ thuật, nhằm khắc phục mọi thiếu sót trước khi mở cửa khai thác. Đây không phải “mở cho kịp tiến độ” mà là chuẩn bị để vận hành ổn định, an toàn.
Với khả năng đón A320, A321 và công suất có thể nâng lên 1 triệu khách/năm, sân bay Cà Mau có thể thu hút thêm hãng bay, mở đường bay mới, đặc biệt là các đường trục đến Hà Nội, TP.HCM và các điểm du lịch. Khi được nâng cấp và đưa vào khai thác với năng lực mới, sân bay không chỉ phục vụ nhu cầu đi lại của người dân mà còn được kỳ vọng mở rộng kết nối cho du lịch, thương mại, logistics và thu hút đầu tư. Đây là lợi ích trực tiếp cho doanh nghiệp địa phương: tiếp cận thị trường nhanh hơn, chi phí vận chuyển hàng hóa cao giá trị giảm đáng kể.
Từ cửa ngõ cực Nam đến câu chuyện phát triển vùng
Theo quy hoạch mạng lưới trục – nan, sân bay Cà Mau là điểm kết nối khu vực cực Nam với các trung tâm kinh tế, chính trị, giao thông lớn của cả nước. Đây đồng thời là công trình có vị trí quan trọng về quốc phòng – an ninh và là cửa ngõ giao thông hàng không kết nối vùng cực Nam với các trung tâm lớn. Khi sân bay lịch sử từ thời Pháp thuộc được đưa vào khai thác trở lại từ ngày 1/11/2026, ý nghĩa không chỉ là thêm một điểm cất hạ cánh, mà là thêm một “cầu nối chiến lược” giữa vùng sâu, vùng xa và phần còn lại của nền kinh tế.
Cả hai dự án sân bay lịch sử – trong đó sân bay Cà Mau là trường hợp tiêu biểu – đều hướng tới mục tiêu tăng cường kết nối hàng không và phát triển kinh tế vùng. Nếu được khai thác đúng cách, các sân bay Pháp thuộc sau nâng cấp có thể trở thành hạt nhân của các cực tăng trưởng mới, thay vì chỉ là di sản được bảo tồn. Kết luận hợp lý là: đầu tư hạ tầng hàng không không nên nhìn như chi phí, mà như khoản đặt cọc cho tương lai phát triển vùng – và sân bay Cà Mau đang là phép thử quan trọng cho cách tiếp cận đó.
