Khoảng cách lớn giữa mặt bằng và công trường
Đường nối sân bay Gia Bình với Hà Nội là tuyến giao thông dài 27,766 km, được xây dựng để kết nối sân bay Gia Bình với Thủ đô qua địa bàn Bắc Ninh. Ngày 2/11, Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra thực địa tiến độ đoạn Km9+000 đến Km27+766. Điểm đáng chú ý không nằm ở diện tích đã thu hồi, mà ở khoảng cách giữa mặt bằng được bàn giao và khối lượng đã làm. Các địa phương đã bàn giao 392 ha cho nhà đầu tư, tương đương 97% nhu cầu; trong khi giá trị thực hiện các gói thầu mới là 165 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 19.194 tỷ đồng, tức 0,86%. Đây là chênh lệch quá lớn để xem tiến độ đường Gia Bình chỉ còn vướng vài thủ tục đất đai: khi phần lớn mặt bằng đã sẵn sàng, năng lực huy động và tổ chức thi công phải được đặt dưới sự giám sát sát sao hơn.
Giải phóng mặt bằng gần hoàn tất, nhưng chưa hết vướng mắc
Kết quả giải phóng mặt bằng là đáng kể: phương án thu hồi đất đã được phê duyệt trên 402,4 ha, đạt 99% diện tích cần thu hồi; tiền bồi thường, hỗ trợ đã chi trả là 3.767 tỷ đồng. Việc di dời 2.899 ngôi mộ hoàn tất, còn 796 trong tổng số 804 ngôi nhà đã được tháo dỡ, di dời. Tuy vậy, 97% không đồng nghĩa mọi điểm nghẽn đã được dọn sạch. Các phần còn tồn tại tập trung tại phường Mão Điền, xã Lâm Thao và khu đất của Công ty TNHH Thuận Thành Logistics Park I; đồng thời, di dời hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư vẫn đang được triển khai. Vì vậy, địa phương cần xử lý dứt điểm các vị trí còn lại nhưng không nên để phần việc nhỏ trở thành lý do kéo dài thi công trên diện rộng. Quản lý chặt mặt bằng đã bàn giao cũng là điều kiện để tránh tái lấn chiếm.
Nút thắt giờ là tổ chức thi công
Trên phần đất đã nhận, nhà thầu đang đào bóc hữu cơ, đắp cát, thi công cọc xi măng đất, cọc khoan nhồi và các hạng mục cầu. Nhưng những công việc đã bắt đầu chưa tạo ra khối lượng tương xứng với quy mô hợp đồng. Tỷ lệ 0,86% là tín hiệu cần được giải thích bằng tiến độ huy động nhân lực, máy móc, thiết bị và phương án thi công cụ thể, thay vì chỉ nhắc lại tỷ lệ mặt bằng đã bàn giao. Lãnh đạo thành phố yêu cầu nhà đầu tư, nhà thầu bổ sung nguồn lực, rà soát cách tổ chức thi công và khẩn trương triển khai trên toàn bộ phần mặt bằng hiện có. Với đoạn 18,766 km, dự án PPP theo hợp đồng Xây dựng - Chuyển giao (BT), thanh toán bằng quỹ đất; đoạn 9 km còn lại được đầu tư công. Cơ chế đầu tư khác nhau càng đòi hỏi trách nhiệm tiến độ và phối hợp giữa các đơn vị phải rõ ràng.
Mốc 25/11 và lợi ích chỉ đến khi tuyến đường thành hình
Phường Mão Điền và xã Lâm Thao được yêu cầu hoàn thành giải phóng mặt bằng các trường hợp còn tồn đọng trước ngày 25/11; các đơn vị cũng phải quản lý phần đất đã bàn giao, tổ chức thi công và nâng tỷ lệ giải ngân. Đây là mốc cần được theo dõi bằng kết quả thực địa, không chỉ bằng báo cáo thủ tục. Tuyến đường được xác định là trục kết nối chiến lược, gắn với khả năng khai thác sân bay Gia Bình, phát triển đô thị, dịch vụ, logistics và phục vụ hội nghị APEC 2027. Khi hoàn thành, tuyến sẽ mở thêm hướng kết nối Hà Nội – Bắc Ninh và tăng khả năng tiếp cận sân bay từ cửa ngõ đông bắc Thủ đô. Người dân và doanh nghiệp chỉ nhận được lợi ích ấy khi công trường chuyển từ khởi động sang thi công có sản lượng. Kết luận vì thế rất rõ: giải phóng mặt bằng gần xong là điều kiện cần; ưu tiên cấp bách của dự án PPP lúc này là biến mặt bằng sẵn có thành tiến độ thực chất.
