Mặt bằng gần đủ, nhưng tiến độ vẫn là cảnh báo
Đường nối sân bay Gia Bình với Hà Nội là dự án giao thông cấp đặc biệt, nhóm A, theo hình thức PPP, hợp đồng xây dựng – chuyển giao, nhằm kết nối sân bay với Thủ đô và mở rộng năng lực phát triển đô thị, dịch vụ, logistics. Tuyến dài 18,766 km, qua sáu xã, phường; mặt cắt ngang rộng 120 m và cần khoảng 403 ha đất. Ngày 2/11, Chủ tịch UBND thành phố Bắc Ninh Phạm Hoàng Sơn kiểm tra dự án đoạn Km9+00 đến Km27+766, yêu cầu khẩn trương xử lý phần mặt bằng còn vướng. Con số bàn giao 97% nghe gần như hoàn tất, nhưng giá trị thi công mới đạt 0,86% hợp đồng. Đó là khoảng cách đáng lo: giải phóng mặt bằng gần xong không tự động biến thành công trường chạy đúng tốc độ.
Các địa phương đã phê duyệt phương án thu hồi 402,4 ha, tương đương 99% diện tích cần thu hồi; đã chi trả 3.767 tỷ đồng bồi thường, hỗ trợ và bàn giao 392 ha cho nhà đầu tư, đạt 97%. Dù phần còn lại nhỏ so với toàn tuyến, các vướng mắc tại phường Mão Điền, xã Lâm Thao và khu đất của Công ty TNHH Thuận Thành Logistics Park I có thể cản trở tổ chức thi công liên tục. Với một trục được xem là hạ tầng quan trọng phục vụ APEC 2027, nút thắt không chỉ là thu hồi nốt đất, mà còn là biến diện tích đã bàn giao thành tiến độ thực tế.
Hạn chót 25/11 đặt trách nhiệm lên địa phương
Thành phố yêu cầu phường Mão Điền và xã Lâm Thao hoàn thành giải phóng mặt bằng các trường hợp còn tồn đọng trước ngày 25/11/2026. Đây là hạn chót cụ thể, không phải lời nhắc chung: địa phương phải xử lý đúng trình tự, phối hợp với sở, ngành để tháo gỡ vướng mắc, đồng thời tiếp nhận, quản lý và bảo vệ phần đất đã bàn giao, ngăn tái lấn chiếm. Áp lực ấy hợp lý, nhưng cần đi cùng tiến độ xử lý hồ sơ và tái định cư; nếu chỉ thúc thu hồi mà các điều kiện liên quan chậm, mặt bằng trên giấy chưa chắc sẵn sàng cho thi công.
Một văn bản triển khai khác phân công Ban Quản lý dự án Giao thông và Nông nghiệp tỉnh Bắc Ninh số 2 thực hiện các dự án phục vụ giải phóng mặt bằng từ ngân sách đầu tư công cấp tỉnh, gồm bồi thường, hỗ trợ đất và tài sản, di dời hạ tầng kỹ thuật và xây dựng khu tái định cư tại xã Lâm Thao. Các xã, phường được giao chuẩn bị những hạng mục thuộc cấp mình quản lý, như khu tái định cư, nghĩa trang và hoàn trả công trình công cộng; lãnh đạo địa phương chịu trách nhiệm về tiết kiệm, tính đúng quy định và tránh dự án chồng lấn. Hai nguồn bổ sung cho nhau: một bên nêu tỷ lệ bàn giao và điểm còn mắc, bên kia cho thấy cơ chế đầu tư cho bồi thường, tái định cư và hạ tầng phục vụ thu hồi đất.
Nhà đầu tư phải chứng minh mặt bằng được sử dụng
Phần trách nhiệm của nhà đầu tư và nhà thầu không thể bị lu mờ bởi các vướng mắc đất đai. Thành phố yêu cầu họ giữ cam kết tiến độ, bổ sung nhân lực, máy móc, thiết bị, điều chỉnh phương án thi công theo điều kiện thực tế và lập kế hoạch chi tiết cho từng hạng mục, từng đoạn tuyến. Công việc nền, móng, mặt đường và cầu đang triển khai trên phần đất được bàn giao, nhưng giá trị thực hiện mới là 165/19.194 tỷ đồng, tương đương 0,86% giá trị hợp đồng. Vì vậy, thước đo tiếp theo không chỉ là tỷ lệ mặt bằng, mà là tốc độ đưa mặt bằng ấy vào sản xuất.
Các sở, ngành và đơn vị liên quan cũng phải phối hợp xử lý di dời hạ tầng kỹ thuật, cấp điện, nguồn vật liệu và thủ tục về đất đắp; tỉnh yêu cầu hoàn thiện hồ sơ, trình thẩm định, phê duyệt các dự án phục vụ giải phóng mặt bằng, sau đó báo cáo để xem xét phân bổ vốn theo đúng thẩm quyền. Tuyến đường có ý nghĩa với khả năng khai thác sân bay Gia Bình và kết nối logistics, nhưng người dân chỉ được hưởng lợi khi công trình thực sự tiến lên. Kết luận rõ ràng: hạn 25/11/2026 phải khép lại phần vướng mắc địa phương, còn nhà đầu tư phải biến mặt bằng đã nhận thành khối lượng thi công đo đếm được.
