ESG Symposium và bài toán kép: tăng trưởng hay Net Zero 2050?
ESG Symposium là hội nghị khu vực do SCG tổ chức, nơi các quốc gia ASEAN bàn về chuyển đổi xanh, hợp tác năng lượng và chuyển đổi công bằng để vừa giữ đà tăng trưởng kinh tế vừa tiến tới mục tiêu phát thải ròng bằng 0, coi đây là cơ hội tái cấu trúc mô hình phát triển chứ không chỉ là nghĩa vụ môi trường.
Tại ESG Symposium 2026 với chủ đề “ASEAN hành động: Thúc đẩy chuyển đổi xanh toàn diện”, các lãnh đạo khu vực công, doanh nghiệp, tổ chức quốc tế và giới học thuật đã thảo luận cách đưa cam kết phát triển bền vững vào thực tế, từ chuyển đổi năng lượng đến thích ứng khí hậu. Đây không còn là diễn đàn lý thuyết; đó là nơi ASEAN tự hỏi: chúng ta sẽ thực sự làm gì, cùng nhau, để đạt Net Zero 2050 và không đánh mất lợi thế cạnh tranh. Việt Nam được đặt ở trung tâm bài toán này khi phải đồng thời duy trì tăng trưởng, giảm phát thải và bảo đảm chuyển đổi bao trùm trên hành trình tới phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050.
Hợp tác năng lượng: cạnh tranh kinh tế bắt đầu từ kilowatt giờ sạch
Nếu muốn chuyển đổi xanh ASEAN không dừng ở khẩu hiệu, thì hợp tác năng lượng phải là trục xoay chính. Một trong những nội dung trọng tâm của ESG Symposium 2026 là thúc đẩy chuyển đổi sang hệ thống năng lượng sạch, an toàn, linh hoạt và có khả năng cạnh tranh nhằm củng cố an ninh năng lượng và hỗ trợ tăng trưởng kinh tế ASEAN. Nói cách khác, năng lượng sạch không chỉ là lựa chọn “xanh” mà là điều kiện sống còn cho năng lực cạnh tranh của nền kinh tế và doanh nghiệp trong bối cảnh tăng trưởng cao.
Việt Nam là ví dụ điển hình của căng thẳng này: chiến lược quốc gia về biến đổi khí hậu đặt mục tiêu đạt phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050 và đến năm 2030 giảm 15,8% tổng phát thải khí nhà kính, có thể nâng lên 43,5% nếu có hỗ trợ. Để những con số này không chỉ nằm trong văn bản, cần một mạng lưới hợp tác năng lượng ASEAN rõ ràng: chuẩn chung về lưới điện thông minh, chuẩn tín chỉ carbon, chia sẻ công nghệ lưu trữ, cùng khung tài chính cho năng lượng tái tạo. Nếu mỗi nước tự xoay, chi phí chuyển đổi sẽ cao hơn và rủi ro thiếu điện sẽ phá hỏng mục tiêu Net Zero 2050.
Kinh tế tuần hoàn: từ cam kết khu vực đến thay đổi trong từng sản phẩm
Chuyển đổi xanh ASEAN sẽ rỗng ruột nếu chỉ nói về năng lượng mà bỏ quên kinh tế tuần hoàn. ESG Symposium 2026 gửi đi thông điệp rõ: muốn phát thải ròng bằng 0, phải thay đổi cách sản xuất và tiêu dùng, không chỉ thay nhiên liệu. Chiến lược quốc gia về tăng trưởng xanh giai đoạn 2021-2030 của Việt Nam xác định xanh hóa các ngành kinh tế gắn với áp dụng mô hình kinh tế tuần hoàn, khai thác và sử dụng tiết kiệm, hiệu quả tài nguyên thiên nhiên và năng lượng; trong đó mục tiêu đến năm 2030 là 95% chất thải rắn sinh hoạt đô thị được thu gom, xử lý đạt quy chuẩn và giảm tỷ lệ chôn lấp trực tiếp.
Điểm đáng chú ý là hội nghị không dừng ở tầm chính sách. SCG giới thiệu các giải pháp cụ thể: thu hồi nhiệt thải, thay thế than bằng nhiên liệu sinh khối trong sản xuất, phát triển xi măng low-carbon và vật liệu tiết kiệm năng lượng. Việc thương mại hóa bao bì làm từ 100% nhựa tái chế sau tiêu dùng cho thấy kinh tế tuần hoàn có thể trở thành lợi thế thị trường, chứ không phải gánh nặng chi phí. ASEAN nên học bài học này: hợp tác về tiêu chuẩn vật liệu, chuỗi thu gom – tái chế xuyên biên giới và chứng nhận sản phẩm tuần hoàn sẽ quyết định liệu chuyển đổi xanh có tạo ra ngành công nghiệp mới hay chỉ là lớp “sơn xanh” cho mô hình cũ.
Chuyển đổi công bằng: không để Net Zero trở thành đặc quyền của doanh nghiệp lớn
Một trong những điểm tiến bộ của ESG Symposium 2026 là đặt chuyển đổi công bằng ngang hàng với hợp tác năng lượng và kinh tế tuần hoàn. Hội nghị nhấn mạnh việc tạo cơ hội để doanh nghiệp SME, người lao động và cộng đồng thích ứng và phát triển thông qua tiếp cận kiến thức, công nghệ, kỹ năng, nguồn vốn và thị trường. Nếu không, Net Zero 2050 sẽ là cuộc chơi của một số tập đoàn lớn, còn phần đông doanh nghiệp bị bỏ lại trong chuỗi cung ứng toàn cầu ngày càng khắt khe về tiêu chí ESG.
Việt Nam đã đưa yêu cầu công bằng vào chính sách khi triển khai Quan hệ đối tác chuyển đổi năng lượng công bằng (JETP), trong đó chuyển đổi năng lượng phải gắn với tạo việc làm mới, đào tạo lao động và bảo đảm an sinh xã hội cho các nhóm dễ bị tổn thương, “không để ai bị bỏ lại phía sau”. Đây là thông điệp ASEAN nên biến thành chương trình khu vực: quỹ hỗ trợ chuyển đổi cho SME, chương trình đào tạo nghề xanh liên biên giới, và chia sẻ mô hình bảo vệ người lao động trong các ngành bị thu hẹp. Nếu chuyển đổi xanh không đi kèm công bằng, nó sẽ vấp phải phản ứng xã hội và đánh mất tính chính danh.
Kết luận: chuyển đổi xanh ASEAN chỉ có ý nghĩa khi dám đặt điều kiện chung
ESG Symposium 2026 cho thấy một điều: chuyển đổi xanh ASEAN không thiếu khẩu hiệu, mà thiếu ràng buộc và hành động chung. Hội nghị khẳng định vai trò của hợp tác khu vực trong việc đưa các mục tiêu phát triển bền vững vào thực tiễn, với SCG đóng vai trò cầu nối thúc đẩy chia sẻ kinh nghiệm và triển khai giải pháp bền vững, đồng hành cùng Việt Nam và ASEAN. Nhưng để đi từ “ASEAN hành động” đến “ASEAN chuyển đổi thành công”, các nước phải chấp nhận những cam kết chung về năng lượng sạch, kinh tế tuần hoàn và bảo vệ người lao động.
Từ góc nhìn Việt Nam, bài toán duy trì tăng trưởng, giảm phát thải và bảo đảm chuyển đổi bao trùm chỉ có lời giải khi chuyển đổi xanh ASEAN được coi là một chiến lược cạnh tranh khu vực, không phải phong trào ngắn hạn. Năng lượng sạch phải gắn với năng lực cạnh tranh, kinh tế tuần hoàn phải gắn với lợi ích doanh nghiệp, và chuyển đổi công bằng phải gắn với ổn định xã hội. Nếu ESG Symposium tiếp tục duy trì được tinh thần này, hội nghị không chỉ là nơi chia sẻ kinh nghiệm mà có thể trở thành “bàn điều phối” cho lộ trình Net Zero 2050 của cả khu vực.
