Đảo Ngọc đổi vai: từ điểm đến du lịch đến cực hút lao động di cư
Di cư lao động Phú Quốc là quá trình ngày càng nhiều người từ các địa phương khác đến đảo Ngọc để làm việc, sinh sống lâu dài, được thúc đẩy bởi tăng trưởng du lịch, mở rộng hạ tầng APEC 2027 và sự hình thành hệ sinh thái đô thị – dịch vụ mới, qua đó biến địa phương vốn chỉ nổi tiếng nghỉ dưỡng thành một cực kinh tế – cư trú đang phát triển mạnh. Trong 6 tháng đầu năm, Phú Quốc đón gần 5,8 triệu lượt khách, tăng hơn 30% so với cùng kỳ; khách quốc tế đạt 1,3 triệu lượt, tăng hơn 50%, doanh thu du lịch ước khoảng 31.507 tỷ đồng. Những con số bùng nổ này không chỉ nói về sức hút du lịch, mà quan trọng hơn, đang kéo theo một nhu cầu khổng lồ về lao động trong du lịch, dịch vụ, xây dựng. Nếu coi APEC 2027 là phép thử, thì bài thi thực sự của Phú Quốc là khả năng biến tăng trưởng ngắn hạn thành nền tảng phát triển đảo ngọc lâu dài.
Cơ hội việc làm du lịch: lực hút chính của dòng người ở lại
Trong vài năm qua, phát triển đảo ngọc không dừng ở số lượng khách mà chuyển sang mở rộng hệ sinh thái thương mại – dịch vụ – sự kiện, tạo ra cơ hội việc làm du lịch hấp dẫn cho cả lao động phổ thông lẫn nhân lực chất lượng cao. Việc mở thêm khách sạn, trung tâm hội nghị, khu giải trí, MICE, ẩm thực, bán lẻ khiến các vị trí từ lễ tân, vận hành, kỹ thuật đến marketing, quản lý sự kiện đều thiếu người. Theo một lãnh đạo doanh nghiệp du lịch, điểm khác biệt của Phú Quốc là khả năng phát triển đồng thời nghỉ dưỡng, MICE, biểu diễn nghệ thuật và triển lãm, điều hiếm thấy ở một hòn đảo du lịch khác. Khi APEC 2027 đến gần, nhu cầu ấy còn được khuếch đại: doanh nghiệp phải tuyển thêm nhân sự ngoại ngữ tốt, kỹ năng dịch vụ quốc tế, chuyên gia tổ chức sự kiện, kiến trúc sư, kỹ sư, công nhân xây dựng cho các dự án hạ tầng. Lao động di cư nhìn thấy ở đây không chỉ một công việc mùa cao điểm, mà là cơ hội thăng tiến trong một thị trường đang lên.
Hạ tầng APEC 2027: đường băng cho làn sóng di cư và đa dạng việc làm
APEC 2027 đang đóng vai trò chất xúc tác cho cả phát triển đảo ngọc lẫn di cư lao động Phú Quốc. Hiện địa phương triển khai 21 dự án với tổng vốn hơn 137.138 tỷ đồng nhằm chuẩn bị cho sự kiện, bao gồm hạ tầng nước ngọt, giao thông kết nối, chỉnh trang đô thị và trung tâm hội nghị. Một diện mạo mới đang hình thành với việc nâng cấp Cảng hàng không quốc tế Phú Quốc, mở rộng tuyến ĐT.975 và xây dựng tuyến đường sắt đô thị LRT nối sân bay với Trung tâm Hội nghị APEC và khu Nam đảo. Trong ngắn hạn, mỗi công trình là một công trường việc làm cho kỹ sư, công nhân, nhân sự logistics. Về dài hạn, sân bay, LRT, đại lộ không phục vụ riêng APEC mà tạo mạng kết nối cho thương mại, giáo dục, y tế, dịch vụ. Khi nền kinh tế lan rộng khỏi khu du lịch, cơ cấu nghề sẽ đa dạng hơn, từ giáo viên, bác sĩ, nhân viên tài chính đến chuyên gia công nghệ, khiến đảo Ngọc tiến gần hình hài một đô thị biển có khả năng thu hút đồng thời dòng vốn, việc làm và cư dân.
Từ du khách đến cư dân: những thách thức xã hội phía sau làn sóng di cư
Đà tăng trưởng du lịch đã bắt đầu dịch chuyển thành dòng người ở lại. Trong 7 tháng đầu năm, Phú Quốc đón hơn 6,8 triệu lượt khách, tăng 30%; khách quốc tế hơn 1,5 triệu lượt, tăng 53%, tổng thu du lịch khoảng 36.447 tỷ đồng. Cùng lúc, làn sóng nhân lực chất lượng cao đổ về làm việc và sinh sống đang dần hình thành những cộng đồng cư dân mới, kéo theo nhu cầu lớn về nhà ở, trường học, bệnh viện, không gian thể thao và giải trí. Quy hoạch chung dự kiến dân số Phú Quốc lên khoảng 400.000 người năm 2030 và 680.000 người năm 2040, cho thấy áp lực hạ tầng xã hội sẽ tăng nhanh. Vấn đề không chỉ là thiếu phòng trọ hay nhà ở, mà là thiếu những khu đô thị có quy hoạch đồng bộ, nơi cư dân có thể đi bộ tới trường học, thương mại, dịch vụ thiết yếu. Khi dự án đáp ứng trọn vẹn các yêu cầu này còn khá hạn chế, chính quyền đứng trước bài toán quản lý dòng di cư để tránh tình trạng phát triển nóng: kẹt xe, quá tải trường lớp, chênh lệch tiếp cận dịch vụ công giữa người bản địa và lao động di cư.
Phép thử APEC và điều kiện để Phú Quốc phát triển dài hạn
APEC chỉ diễn ra trong thời gian ngắn, nhưng những công trình sân bay, đường sắt đô thị, đại lộ và hạng mục bổ trợ sẽ vận hành hàng thập kỷ. Nghĩa là APEC chỉ là điểm xuất phát, không phải đích đến. Nếu chỉ chăm chăm vào khách MICE và sự kiện mà bỏ qua chất lượng sống của cư dân, di cư lao động Phú Quốc sẽ mang tính tạm thời: người đến làm rồi lại rời đi. Cần coi mỗi nhà máy nước, tuyến LRT, trung tâm hội nghị là một mảnh ghép của hệ sinh thái sống thực: hạ tầng cứng phải đi cùng hạ tầng xã hội và dịch vụ công. Đảo Ngọc đang có lợi thế về tăng trưởng du lịch, hệ sinh thái trải nghiệm đa dạng, sự quan tâm của cộng đồng sáng tạo quốc tế – như việc một nền tảng đưa hơn 120 nhà sáng tạo từ 17 quốc gia tới Đà Nẵng và Phú Quốc. Câu hỏi còn lại là liệu địa phương có đủ quyết tâm quy hoạch đô thị để lực hút lao động đi kèm khả năng an cư, để phát triển đảo ngọc không chỉ sáng trên bản đồ du lịch mà còn bền vững như một đô thị sống tốt.
