Tứ Liên: Cây cầu với trụ tháp 185m sẽ thay đổi bản đồ giao thông Hà Nội
Cầu Tứ Liên là dự án cầu dây văng vượt sông Hồng với nhịp chính dài 500m và hai trụ tháp cao 185m, nối khu trung tâm Hà Nội với phía Bắc sông Hồng, được thiết kế như một trục hạ tầng giao thông Hà Nội chiến lược để giảm tải cho các cầu hiện hữu và kích hoạt làn sóng đô thị hóa mới quanh các khu đại đô thị và trung tâm triển lãm quy mô lớn. Theo quan điểm người viết, đây không chỉ là một cây cầu cao nhất Việt Nam về trụ tháp trong tương lai, mà là tuyên ngôn về việc Hà Nội dứt khoát bước sang một mô hình phát triển đô thị hai bờ sông Hồng, thay vì tiếp tục co cụm trong lõi nội đô đang quá tải. Dự án cầu Tứ Liên và tuyến đường hai đầu cầu dài 5,15km được khởi công ngày 19/5/2025 với tổng mức đầu tư gần 20.000 tỷ đồng, kết nối đường Nghi Tàm (Tây Hồ) với đường Trường Sa (Đông Anh). Con số này cho thấy Hà Nội sẵn sàng trả “giá hạ tầng” lớn để đổi lấy năng lực kết nối mới. Từ góc độ chính sách, đó là bước dịch chuyển rõ ràng: hạ tầng đi trước, đô thị theo sau, thay vì để dân cư tự phát rồi mới chạy theo mở đường.
Trụ tháp 185m và nhịp 500m: Bước nhảy công nghệ xây dựng cầu dây văng
Điểm gây chú ý nhất của dự án cầu sông Hồng này nằm ở hai trụ tháp P37, P38 cao 185m, tương đương một tòa nhà khoảng 50 tầng, đang dần vươn lên khỏi mặt nước sông. Với chiều cao vượt trụ chính cầu Cần Thơ 175m và nhịp chính 500m đứng thứ hai cả nước, Tứ Liên trở thành phòng thí nghiệm ngoài trời cho năng lực công nghệ xây dựng cầu dây văng hiện đại của Việt Nam. Đó là bước tiến không chỉ về kích thước, mà về khả năng thiết kế, quản lý thi công và tổ chức chuỗi cung ứng dầm thép, cáp dây văng, thi công trên nền địa chất phức tạp của sông Hồng. Ở góc nhìn kỹ thuật, việc dùng kết cấu dầm thép trên mặt cắt cầu rộng 43m cho nhịp 500m buộc các nhà thầu phải kiểm soát độ võng, độ rung và khả năng chịu tải ở mức cao hơn chuẩn những cây cầu trước đây. Thực tế tiến độ hiện tại – giá trị sản lượng thi công 2.046 tỷ đồng trên tổng giá trị hợp đồng 9.418 tỷ đồng, tương đương 21,72% – cho thấy khâu chuẩn bị nền móng, cọc khoan nhồi, bệ trụ đang chiếm phần lớn công sức. Nếu Tứ Liên thành công, chuẩn kỹ thuật này sẽ trở thành mẫu tham chiếu cho hàng loạt công trình vượt sông Hồng tiếp theo.
Trục nối trung tâm với đại đô thị phía Bắc sông Hồng: Lợi ích giao thông và đô thị hóa
Điều quan trọng hơn chiều cao trụ tháp là việc cầu Tứ Liên trực tiếp liên kết trung tâm Hà Nội với một chuỗi phát triển hoàn toàn mới: Vinhomes Global Gate, Trung tâm Hội chợ triển lãm Quốc gia, cao tốc Hà Nội – Thái Nguyên, tuyến đường kết nối Thủ đô với sân bay Gia Bình và khu đô thị thông minh – sinh thái phía Bắc sông Hồng. Khi những mảnh ghép này khớp lại, cầu Tứ Liên giống một “cổng đô thị” mở lối cho các dòng người, dòng vốn và dịch vụ di chuyển mượt hơn giữa lõi cũ và các cực tăng trưởng mới. Người đi lại hàng ngày sẽ cảm nhận lợi ích rõ nhất: thêm một trục vượt sông song song với Nhật Tân và Chương Dương, giảm bớt cảnh tắc nghẽn, đặc biệt trong các khung giờ vào – ra nội đô. Theo người viết, hạ tầng giao thông Hà Nội đang chuyển từ tư duy “vá chỗ tắc” sang “tái cấu trúc mạng lưới”, và Tứ Liên chính là mắt xích khoan thủng điểm nghẽn lâu năm là sự lệ thuộc vào vài cây cầu cũ bắc qua sông Hồng.
Tiến độ một năm tới và áp lực đồng bộ hệ thống nút giao, cầu dẫn, hầm chui
Về tiến độ, các nhà thầu đang bước vào giai đoạn tăng tốc. Trong tháng 10/2026, thi công cọc khoan nhồi, bệ và thân trụ ở khu vực Nghi Tàm và các cầu dẫn được đẩy mạnh; tại cầu chính, các đốt tiếp theo của hai trụ tháp P37, P38 cùng cọc tại P39, P40 và trụ P41, P42 đang được triển khai. Ở nút giao Trường Sa, mục tiêu hoàn thành thêm 200 cọc khoan nhồi đường kính D800 và 7 đốt hầm cho thấy áp lực rất lớn phải đồng bộ cả hệ thống chứ không thể chỉ “đẹp mỗi cây cầu”. Theo kế hoạch, toàn bộ cọc khoan nhồi sẽ hoàn thành vào cuối năm 2026; năm 2027 tập trung thi công tháp chính rồi lao dầm thép, phấn đấu hợp long nhịp chính ngày 30/7 và thông xe kỹ thuật, khai thác dịp 10/10. Song song với cầu chính, các hạng mục cầu dẫn, nút giao và hầm chui được tăng tốc để kịp trước thời điểm khai mạc APEC 2027. Người viết cho rằng chính mốc thời gian gắn với một sự kiện quốc tế là động lực nhưng cũng là áp lực, buộc dự án giữ kỷ luật tiến độ cao nếu không muốn biến cây cầu thành “công trình dang dở” trong mắt bạn bè quốc tế.
Vai trò của Tứ Liên trong chiến lược 18 cầu vượt sông Hồng đến năm 2050
Cầu Tứ Liên không tồn tại đơn lẻ; nó nằm trong mạng lưới các dự án cầu sông Hồng được Hà Nội quy hoạch, hướng tới tổng cộng 18 cầu qua sông vào năm 2050. Danh sách bổ sung gồm Vân Phúc, Hồng Hà, Thượng Cát, Thăng Long mới, Mễ Sở, Trần Hưng Đạo, Phú Xuyên và Ngọc Hồi, cùng 9 cầu đã khai thác hiện nay. Trong bức tranh đó, Tứ Liên giữ vị trí đặc biệt: kết nối trực tiếp khu trung tâm với cụm đại đô thị và trung tâm triển lãm quốc gia, chứ không chỉ là tuyến tránh hay đường vành đai. Ở chiều tích cực, mạng lưới 18 cầu sẽ chia tải lưu lượng, giảm phụ thuộc vào một vài điểm qua sông, mở rộng không gian phát triển về phía Bắc và phía Nam sông Hồng. Nhưng người viết cũng nhìn thấy thách thức: nếu quy hoạch sử dụng đất, giao thông công cộng và kiểm soát phát triển không đi cùng, các cây cầu mới sẽ kích thích phân mảnh đô thị, kéo dài thời gian di chuyển thay vì rút ngắn. Vì thế, cầu Tứ Liên nên được xem là phép thử: liệu Hà Nội có đủ năng lực biến hạ tầng giao thông Hà Nội thành xương sống cho một đô thị hai bờ sông Hồng cân bằng, hay chỉ tạo thêm những “điểm nóng” giao thông mới. Kết lại, trụ tháp 185m và nhịp 500m của Tứ Liên là biểu tượng công nghệ, nhưng điều đáng giá hơn là cách cây cầu này buộc Hà Nội phải nghĩ khác đi về phát triển đô thị, về mối quan hệ giữa hạ tầng và không gian sống. Nếu thành phố tận dụng được cơ hội đó, Tứ Liên sẽ không chỉ là cầu cao nhất Việt Nam về trụ tháp, mà là bước ngoặt tư duy trong quản lý đô thị và hạ tầng.
