Hà Nội đang làm gì với sông Hồng?
Cụm dự án cầu vượt sông Hồng tại Hà Nội là nhóm công trình giao thông quy mô lớn bắc qua sông Hồng, gồm cầu Trần Hưng Đạo, cầu Tứ Liên, cầu Hồng Hà và hệ thống đường dẫn, nút giao liên vùng, nhằm mở thêm các trục kết nối đô thị, giảm tải cho cầu hiện hữu và kiến tạo trục cảnh quan mới cho Thủ đô. Các dự án giao thông Hà Nội này không chỉ bổ sung thêm cầu vượt sông Hồng mà còn phản ánh lựa chọn chính sách: chấp nhận đầu tư hàng chục nghìn tỷ đồng để tái cấu trúc mạng lưới kết nối đô thị, hướng tới một không gian giao thông đa tầng, đa trung tâm, thay vì phụ thuộc vào một vài cây cầu cũ đã quá tải.
Cầu Trần Hưng Đạo: biểu tượng “vòm vô cực” và cuộc đua trước APEC 2027
Cầu Trần Hưng Đạo đang là cái tên tiêu biểu nhất trong nhóm cầu vượt sông Hồng mới. Khởi công tháng 12/2025, cây cầu dài 4,18km với tổng mức đầu tư 16.200 tỷ đồng và sở hữu hệ vòm thép uốn lượn liên tục qua 6 nhịp, tạo hình biểu tượng vô cực độc đáo. Đây là dự án PPP có quy mô đầu tư lớn thứ hai trên địa bàn thành phố, chỉ sau cầu Tứ Liên.
Về kiến trúc, vòm vô cực không chỉ là chi tiết mỹ thuật. Nó gửi đi thông điệp về một trục cảnh quan mới trên sông Hồng, với đường đi bộ, làn xe đạp, đài vọng cảnh, gắn với chuỗi công viên ven bờ và kinh tế đêm. Về kỹ thuật, dự án đang tăng tốc: sau 9 tháng thi công, 700 công nhân, kỹ sư làm việc liên tục 3 ca, 4 kíp để hình thành các trụ cầu giữa sông, đưa sản lượng toàn dự án lên khoảng 40%.
Cầu Trần Hưng Đạo được đặt mục tiêu hoàn thành và đưa vào khai thác trước Tuần lễ Cấp cao APEC 2027. Khi đó, một trục mới từ khu vực ngã 5 Trần Hưng Đạo – Trần Thánh Tông sang Nguyễn Sơn sẽ giúp giảm áp lực cho cầu Chương Dương, Long Biên, Vĩnh Tuy, Thanh Trì. Câu hỏi đặt ra là Hà Nội có giữ được nhịp thi công 24/7 hiện nay cho tới khi lắp dựng xong toàn bộ vòm thép hay không; nếu chậm trễ, không chỉ tiến độ APEC 2027 bị ảnh hưởng mà cả uy tín mô hình PPP giao thông cũng bị đặt dấu hỏi.
Cầu Hồng Hà: mảnh ghép sống còn của Vành đai 4
Nếu cầu Trần Hưng Đạo là câu chuyện biểu tượng, thì cầu Hồng Hà lại là bài toán công năng: một cầu dài khoảng 6km, vượt sông Hồng, kết nối khu vực Đan Phượng và Mê Linh, với tổng mức đầu tư gần 10.000 tỷ đồng. Dự án được khởi công từ tháng 10/2025 và là hạng mục trọng điểm của tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô. Theo mô tả, sau 11 tháng khởi công, các nhà thầu đang tăng tốc triển khai với nhiều mũi thi công đồng thời, các hạng mục cọc khoan nhồi, bệ trụ, thân trụ và dầm cầu đã dần thành hình.
Với cầu Hồng Hà, lợi ích đối với người dân ít màu mè nhưng rất cụ thể. Khi hoàn thành, cầu không chỉ tạo thêm một tuyến vượt sông Hồng mà còn góp phần khép kín tuyến Vành đai 4 - Vùng Thủ đô, hình thành trục giao thông liên vùng kết nối Hà Nội với các tỉnh lân cận. Tức là mỗi ngày, hàng chục nghìn lượt xe tải, xe container sẽ có thêm lựa chọn thay vì đổ dồn qua vài nút thắt cổ chai như hiện nay.
Theo kế hoạch, cầu Hồng Hà phấn đấu thông xe kỹ thuật vào tháng 7/2027 và hoàn thành toàn bộ công trình trong tháng 10/2027. Điều này đặt áp lực không nhỏ lên công tác giải ngân, giải phóng mặt bằng, quản lý nhà thầu. Nếu tiến độ bị kéo dài, toàn bộ lộ trình đưa Vành đai 4 vào khai thác trọn vẹn sẽ bị lùi, kéo theo chi phí cơ hội rất lớn cho cả vùng.
Cầu Tứ Liên: trục cảnh quan sông Hồng và áp lực từ nút giao
Trong nhóm dự án giao thông Hà Nội bắc qua sông Hồng, cầu Tứ Liên là công trình được đánh giá mang tính cấu trúc mạng lưới rõ rệt. Dự án cầu Tứ Liên và đường dẫn hai đầu cầu dài khoảng 5,15km, nối đường Nghi Tàm với đường Trường Sa, gồm cầu chính vượt sông Hồng, cầu vượt sông Đuống, cầu dẫn, hầm chui và các nút giao. Công trình được khởi công từ tháng 5/2025, nằm trong định hướng phát triển trục Đại lộ cảnh quan sông Hồng.
Sau hơn một năm thi công, toàn bộ 62,51ha mặt bằng theo chỉ giới dự án đã được bàn giao; 84/84 cọc khoan nhồi cầu chính và hai bệ trụ tháp P37, P38 đã hoàn thành, các nhà thầu đang triển khai thân tháp và dầm ngang. Ở các cầu dẫn, hàng trăm cọc khoan nhồi đã được thực hiện song song ở phía Nghi Tàm và Đông Anh, trong khi các nút giao Nghi Tàm, Trường Sa cũng thi công cọc, hầm chui, cầu vượt tẹp. Công trường tổ chức 3 ca, 4 kíp, vận hành gần như liên tục ngày đêm.
Cầu Tứ Liên được kỳ vọng tăng khả năng kết nối khu vực trung tâm Hà Nội với các trục hướng lên phía Bắc, gắn với cao tốc, sân bay và các khu đô thị thông minh - sinh thái. Theo kế hoạch, nhịp chính dây văng phấn đấu hợp long vào ngày 30/7/2027 và công trình dự kiến thông xe kỹ thuật, đưa vào khai thác dịp 10/10/2027. Nếu hoàn thành đúng hẹn, Tứ Liên sẽ cùng Hồng Hà và Trần Hưng Đạo tạo thành một “tam giác” mới cho giao thông qua sông Hồng, nhưng điều đó chỉ có ý nghĩa nếu các nút giao, đường dẫn được tổ chức hợp lý, tránh biến những cây cầu đắt giá thành các điểm tắc nghẽn mới.
Tác động xã hội: từ mồ hôi công trường đến kỳ vọng người dân
Nhìn vào bản vẽ quy hoạch, các cầu vượt sông Hồng này là những nét vẽ thẳng, gọn và đầy lý tưởng. Nhưng ở ngoài thực địa, đó là những ngày mùa đông rét căm, mùa hè nóng rát của hàng trăm công nhân, kỹ sư trên sông, với ca làm kéo dài 24 giờ, 3 ca, 4 kíp. Những câu chuyện cá nhân – như người công nhân cầu Trần Hưng Đạo phải xa nhà 9 tháng liên tục – cho thấy cái giá xã hội phía sau các con số về tiến độ.
Ở chiều ngược lại, người dân Hà Nội và vùng phụ cận sẽ là những người hưởng lợi trực tiếp: thời gian di chuyển giảm, lựa chọn tuyến đường tăng, cơ hội việc làm từ các khu vực phát triển mới xuất hiện. Khi cầu Trần Hưng Đạo hình thành thêm một trục kết nối từ trung tâm qua Long Biên, giảm tải cho các cầu cũ; khi cầu Hồng Hà khép kín Vành đai 4; khi cầu Tứ Liên mở rộng trục cảnh quan sông Hồng – mạng lưới giao thông sẽ bớt phụ thuộc vào vài “điểm nghẽn” truyền thống.
Vấn đề còn lại là quản trị: nếu sau khi hoàn thành, các cây cầu này bị bao quanh bởi những khu dân cư phát triển thiếu kiểm soát, hay bị lấp kín bởi các bến bãi, chợ tạm, thì lợi ích kinh tế - xã hội sẽ giảm nhiều. Hà Nội đang đứng trước cơ hội hiếm có để tái định hình sông Hồng như một trục kết nối hiện đại; biến cơ hội đó thành hiện thực hay không sẽ phụ thuộc vào cách thành phố giữ kỷ luật quy hoạch, và biết đặt trải nghiệm di chuyển của người dân lên trên lợi ích cục bộ.
