Nới room cho vay siêu dự án: Tín hiệu chính sách mang tính bước ngoặt
Việc Ngân hàng Nhà nước ban hành dự thảo Thông tư cho phép các ngân hàng thương mại và chi nhánh ngân hàng nước ngoài được cấp tín dụng vượt giới hạn thông thường để tài trợ các dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô Hà Nội là một cơ chế đặc thù nhằm nới room cho vay siêu dự án, tập trung nguồn lực tín dụng ngân hàng vào hạ tầng then chốt nhưng vẫn giữ ràng buộc thẩm định chặt chẽ nhằm bảo đảm an toàn hệ thống và hiệu quả sử dụng vốn. Điểm mấu chốt của chính sách này là tính chủ đích: nó không phải là một đợt "xả van" chung cho toàn thị trường, mà là lối mở có điều kiện cho các dự án lớn hạ tầng đã được cấp có thẩm quyền phê duyệt theo Nghị quyết 258/2025/QH15. Nói thẳng, Nhà nước đang chọn cách tăng tập trung nguồn vốn vào những công trình được coi là xương sống cho tăng trưởng của Hà Nội, thay vì dàn trải tín dụng.
38% và 52% vốn tự có: Con số nhỏ trên giấy, lớn với công trường
Theo dự thảo, mức cấp tín dụng tối đa đối với một khách hàng không vượt quá 38% vốn tự có của ngân hàng thương mại, chi nhánh ngân hàng nước ngoài, và nếu tính cả khách hàng cùng người có liên quan, tổng mức cấp tín dụng không vượt quá 52% vốn tự có. "Mức 38% và 52% là mức cấp tín dụng tối đa có thể đề nghị, không phải mức mặc nhiên được áp dụng cho mọi khoản vay". Tuy trên giấy tờ đó chỉ là vài con số, nhưng với các dự án lớn hạ tầng, đây là sự khác biệt giữa kế hoạch trên bản vẽ và cọc bê tông ngoài thực địa. Trước đây, giới hạn tín dụng Hà Nội đối với từng khách hàng và nhóm liên quan khiến ngân hàng khó cấp vốn quy mô lớn cho một siêu dự án duy nhất mà vẫn tuân thủ trần an toàn. Cơ chế mới cho phép "nới room" có chọn lọc, giúp các chủ đầu tư hạ tầng có cơ hội gom đủ nguồn vốn từ một hoặc vài tổ chức tín dụng thay vì phải "xé nhỏ" khoản vay, kéo dài thời gian thương lượng và làm tăng chi phí cấu trúc tài chính.
Thông tư đặc thù: Vừa mở lối tín dụng ngân hàng, vừa siết trách nhiệm
Điều đáng nói là cơ chế cho vay siêu dự án này đi kèm hệ thống điều kiện, hồ sơ và quy trình thẩm định khá nghiêm ngặt. Khách hàng và dự án phải đáp ứng các tiêu chí theo Quyết định 09/2024/QĐ-TTg, đồng thời thuộc danh mục dự án lớn, quan trọng trên địa bàn Thủ đô đã được phê duyệt theo Nghị quyết 258/2025/QH15. Ngân hàng muốn xin vượt giới hạn tín dụng phải gửi hồ sơ đầy đủ, gồm văn bản đề nghị, tài liệu chứng minh điều kiện, hồ sơ pháp lý của dự án và báo cáo về quan hệ tín dụng, nhu cầu cấp tín dụng vượt giới hạn. Quy trình xem xét cũng được thiết kế để giữ trách nhiệm rõ ràng: trong vòng 5 ngày làm việc từ khi nhận đủ hồ sơ, nếu ngân hàng không đáp ứng điều kiện, Ngân hàng Nhà nước sẽ trả lời bằng văn bản; tiếp đó, cơ quan liên quan có 5 ngày để cho ý kiến, và trong 17 ngày kể từ khi nhận các ý kiến hoặc giải trình, Ngân hàng Nhà nước kiểm tra tính hợp lý, hợp lệ trước khi Thống đốc quyết định. Đây là cách mở giới hạn tín dụng Hà Nội nhưng không "thả trôi" rủi ro.
Tác động kỳ vọng lên các dự án lớn hạ tầng tại Thủ đô
Ý nghĩa kinh tế của việc nâng trần cho vay lên 38% và 52% vốn tự có không nằm ở bản thân các tỷ lệ, mà ở tín hiệu ưu tiên nguồn lực cho hạ tầng. Khi một siêu dự án có thể tiếp cận một khoản tín dụng ngân hàng lớn hơn từ từng tổ chức, tiến độ thi công có cơ hội bớt phụ thuộc vào việc "xoay xở" vốn từ nhiều kênh nhỏ lẻ, đồng thời giảm rủi ro đứt gãy dòng tiền trong giai đoạn cao điểm đầu tư. Mặt khác, việc yêu cầu dự án phải được phê duyệt theo Nghị quyết 258/2025/QH15 và đáp ứng tiêu chí tại Quyết định 09/2024/QĐ-TTg thừa nhận rằng vốn tín dụng là tài nguyên khan hiếm, chỉ nên cấp cho những công trình có tầm ảnh hưởng rõ ràng và được sàng lọc. Ở góc độ ngân hàng, cơ chế này vừa tạo thêm dư địa cho vay các dự án lớn hạ tầng, vừa buộc họ nâng chất lượng thẩm định vì mọi hồ sơ vượt giới hạn đều phải "trình làng" trước cơ quan quản lý. Điều đó có thể hình thành một mặt bằng mới về kỷ luật tín dụng đối với các khoản vay siêu dự án tại Hà Nội.
Kết luận: Bước đi táo bạo cần được theo dõi chặt chẽ
Từ góc nhìn chính sách, việc Ngân hàng Nhà nước chuẩn bị mở khóa room tín dụng cho các siêu dự án tại Hà Nội thông qua cơ chế cho vay vượt giới hạn là một bước đi táo bạo, phản ánh lựa chọn đặt cược vào hạ tầng như đòn bẩy tăng trưởng của Thủ đô. Tuy nhiên, nới giới hạn tín dụng ngân hàng luôn là con dao hai lưỡi: nó có thể đẩy nhanh công trình, nhưng cũng có nguy cơ tập trung rủi ro nếu khâu lựa chọn dự án và quản trị vốn bị xem nhẹ. Vì thế, ý nghĩa lâu dài của Thông tư không chỉ nằm ở việc nâng trần lên 38% và 52% vốn tự có, mà ở cách các bên thực thi. Nếu quy trình thẩm định được giữ kỷ luật, và chỉ những dự án lớn hạ tầng đủ chuẩn được lựa chọn, cơ chế cho vay siêu dự án này sẽ trở thành tiền lệ tích cực cho việc dùng chính sách tín dụng có mục tiêu nhằm thúc đẩy phát triển đô thị bền vững.
