Đường Rừng Sác “lên đời”: từ trục ven biển thành hành lang chiến lược
Dự án Vingroup mở rộng đường Rừng Sác dài hơn 35 km từ 6 lên 10 làn xe là kế hoạch nâng cấp tuyến đường xuyên rừng ngập mặn Cần Giờ, kết nối trung tâm TP.HCM với khu vực biển thông qua nút giao cao tốc và các trục đường mới, nhằm tăng năng lực giao thông và phục vụ một tổ hợp đô thị – du lịch ven biển quy mô rất lớn.
Trọng tâm câu chuyện không chỉ là thêm làn xe, mà là cách Vingroup dùng hạ tầng để “khóa chặt” liên kết giữa TP.HCM và siêu dự án ven biển. Đường Rừng Sác – con đường hoàn thành từ năm 1986, chạy xuyên khu rừng ngập mặn được UNESCO công nhận – đang được đề xuất nâng cấp lên 10 làn, với tổng vốn đầu tư sơ bộ hơn đầu tư 19.000 tỷ đồng. Đây là bước đi táo bạo: biến một cung đường đẹp như tranh thành hành lang giao thông chủ lực, gánh toàn bộ lưu lượng từ cao tốc Bến Lức – Long Thành xuống Cần Giờ.
Ngày 17/4, UBND TP.HCM đã giao Công ty CP Đô thị Du lịch Cần Giờ – thành viên Vingroup – nghiên cứu, lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư đoạn nối đường 15B và nâng cấp đường Rừng Sác theo phương thức PPP, hợp đồng BT. Nói cách khác, thành phố đang mở cửa cho một “deal hạ tầng” lớn, nơi doanh nghiệp tư nhân nắm vai trò nhạc trưởng trên tuyến kết nối TP.HCM – Cần Giờ.
Hai phân đoạn, một tham vọng: xóa thế “ốc đảo” Cần Giờ
Nếu nhìn kỹ cấu trúc dự án, Vingroup không chỉ nâng cấp một con đường; họ đang thiết kế lại toàn bộ luồng giao thông về phía Nam thành phố. Dự án được chia thành hai phân đoạn: đoạn nối đường 15B dài khoảng 2 km, quy mô 6 làn xe, kéo dài từ trục Nguyễn Lương Bằng, xuyên Nhà Bè tới ranh mố cầu Cần Giờ tương lai; và phân đoạn nâng cấp hơn 35 km đường Rừng Sác lên 10 làn xe, gồm 8 làn xe cơ giới và 2 làn song hành.
Đoạn 15B nhắm thẳng vào bài toán tắc nghẽn thường trực trên Huỳnh Tấn Phát và Nguyễn Hữu Thọ, đóng vai trò trục song hành để giảm tải hai “nút nghẽn” này. Đây là quyết định mang tính chiến lược: muốn kéo một siêu dự án ven biển lại gần trung tâm TP.HCM, trước hết phải gỡ những cổ chai ngay trong nội đô. Còn đường Rừng Sác 10 làn là phần kéo dài của cùng một tư duy – biến tuyến độc đạo hiện tại thành đường cao dung lượng, đồng bộ với nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành.
Hiện nay, Cần Giờ vẫn được ví như một ốc đảo, bị chia cắt bởi hệ thống sông ngòi, phụ thuộc nhiều vào phà Bình Khánh. Khi đoạn nối 15B, cầu Cần Giờ, nút giao cao tốc và đường Rừng Sác 10 làn xe vận hành đồng bộ, Cần Giờ sẽ không còn là một điểm đến “xa xôi”, mà trở thành phần tiếp nối tự nhiên của trục đô thị – công nghiệp – du lịch phía Nam thành phố.
Đầu tư 19.000 tỷ và cuộc đánh cược vào nhu cầu kết nối TP.HCM – Cần Giờ
Tổng vốn sơ bộ hơn đầu tư 19.000 tỷ đồng cho hai phân đoạn là con số cho thấy rõ mức độ quyết tâm. Theo đánh giá của thành phố, các sở, ngành đều ghi nhận tính cấp bách và sự phù hợp quy hoạch của dự án. Lý do rất rõ: nếu trục Rừng Sác vẫn chỉ dừng ở 6 làn xe, toàn bộ hệ thống giao thông tại đây có nguy cơ quá tải ngay khi các đại dự án hạ tầng và đô thị ở Cần Giờ đi vào hoạt động.
Về phía doanh nghiệp, Vingroup đang đi theo một logic quen thuộc: hạ tầng tạo giá trị đất, và ngược lại. Khu đô thị du lịch biển Cần Giờ rộng khoảng 2.870 ha, quy mô dân số gần 230.000 người, khả năng đón 40 triệu lượt khách mỗi năm theo quy hoạch chi tiết được phê duyệt. Một siêu dự án như vậy không thể sống nhờ một tuyến đường độc đạo với cầu hai làn rải rác; nó cần một hành lang 10 làn xe để hút dòng du khách, nhà đầu tư và logistics.
Đối với người dân và du khách, lợi ích rất dễ hình dung: khi cao tốc, cầu Cần Giờ và đường Rừng Sác mở rộng được kết nối, việc kết nối TP.HCM với Cần Giờ và cả các tỉnh lân cận sẽ thuận lợi hơn nhiều. Tuy nhiên, dự án hiện mới ở bước nghiên cứu, lập báo cáo đề xuất chủ trương đầu tư; chưa có gì chắc chắn cho đến khi được phê duyệt và chốt phương án tài chính. Nói cách khác, đây mới là khởi đầu của một cuộc mặc cả dài hơi giữa thành phố, nhà đầu tư và người dân.
Hành lang 10 làn giữa sinh quyển UNESCO: rủi ro và giới hạn tăng trưởng
Điều khiến dự án này gây tranh luận chính là bối cảnh đặc biệt của đường Rừng Sác. Tuyến dài hơn 35 km này chạy giữa khu dự trữ sinh quyển rừng ngập mặn Cần Giờ rộng 75.740 ha, được UNESCO công nhận từ năm 2000, với vai trò như “lá phổi xanh” của TP.HCM. Cảnh quan hai bên đường – rừng ngập mặn, sông rạch, bãi bùn – là phần không thể tách rời của trải nghiệm Cần Giờ. Mở rộng lên 10 làn xe nghĩa là áp lực xây dựng, lưu lượng xe, tiếng ồn, ô nhiễm sẽ tăng mạnh dọc theo trục này.
Vấn đề không phải là có nên nâng cấp hạ tầng hay không, mà là giới hạn tăng trưởng ở đâu. Nếu coi đường Rừng Sác 10 làn là “xương sống” mới, thì phần “cơ thể” – các khu dân cư, dịch vụ, kho bãi – rất dễ mọc theo hai bên tuyến. Khi đó, nguy cơ xâm lấn, chia cắt hệ sinh thái rừng ngập mặn là có thật. Một khi rừng bị xẻ nhỏ bởi đường nhánh, bờ kè, khu đô thị phụ trợ, việc khôi phục gần như là bất khả thi, cho dù tuyến chính được thiết kế với bao nhiêu biện pháp giảm thiểu.
Nói thẳng, muốn vừa “nâng cấp 10 làn xe” vừa giữ được thương hiệu sinh quyển UNESCO là bài toán khó, đòi hỏi tiêu chuẩn bảo tồn cao hơn mặt bằng các dự án hạ tầng thông thường. Nếu không khóa chặt ranh giới phát triển, thiết lập hành lang sinh thái, kiểm soát chặt quy hoạch xây dựng hai bên tuyến ngay từ bây giờ, đường Rừng Sác rất dễ trượt từ một cung đường du lịch “đẹp như tranh” thành đại lộ bê tông, đánh mất giá trị khác biệt của Cần Giờ.
Kết luận: hạ tầng không chỉ là mét đường, mà là lựa chọn mô hình phát triển
Sự kết hợp giữa đoạn nối 15B, nút giao cao tốc Bến Lức – Long Thành và đường Rừng Sác 10 làn xe sẽ tạo thành hành lang vận tải thông suốt từ trung tâm TP.HCM ra vịnh biển Cần Giờ, xóa thế ốc đảo cho khu vực này. Từ góc nhìn kinh tế, đây là cơ hội hiếm để khu Nam thành phố bứt phá, kết nối TP.HCM với một siêu dự án ven biển quy mô lớn và tái phân bổ dòng phát triển đô thị.
Nhưng một hành lang 10 làn xuyên rừng ngập mặn UNESCO không thể được nhìn như một tuyến đường thông thường. Quyết định để Vingroup mở rộng đường đồng nghĩa với việc TP.HCM trao cho doanh nghiệp một vai trò rất lớn trong việc định hình không gian và tương lai của Cần Giờ. Đổi lại, thành phố cần đặt ra những điều kiện nghiêm ngặt: trần dân số, giới hạn xây dựng, chỉ tiêu sinh thái bắt buộc, cơ chế giám sát môi trường độc lập.
Nếu làm tốt, trục Rừng Sác 10 làn có thể trở thành ví dụ hiếm hoi về một dự án hạ tầng lớn vừa tăng năng lực kết nối TP.HCM, vừa giữ được giá trị sinh quyển. Nếu không, nó sẽ là bài học đắt giá về việc lấy tăng trưởng ngắn hạn đánh đổi tài sản thiên nhiên không thể thay thế. Lựa chọn nằm ở cách chúng ta thiết kế luật chơi trước khi chiếc xe 10 làn đầu tiên lăn bánh.
