Ít tên phương thức hơn, nhưng chưa thể chọn trường qua tên gọi
Xét tuyển đại học là quy trình các cơ sở đào tạo dùng kết quả học tập, kỳ thi hoặc tiêu chí được quy định để tuyển người học vào từng ngành và chương trình. Với kỳ tuyển sinh năm 2027, điều thí sinh cần ghi nhớ là danh mục phương thức được rút gọn, còn tiêu chí cụ thể vẫn do trường công bố. Ngày 13/11, Bộ Giáo dục và Đào tạo công bố 11 phương thức tuyển sinh, giảm từ 19 phương thức; mức giảm chủ yếu đến từ việc sắp xếp và đặt tên lại, chứ không phải mọi cách đánh giá đều biến mất. Vì thế, đừng xem con số 11 như tín hiệu rằng việc đăng ký sẽ tự động đơn giản hơn. Tên phương thức chỉ giúp nhận diện nhóm kết quả được dùng; nó chưa cho biết trường tính điểm ra sao, ngành yêu cầu tổ hợp nào hay thí sinh phải đáp ứng điều kiện đầu vào gì.
Việc tinh gọn diễn ra trong bối cảnh các trường ngày càng sử dụng nhiều cách tuyển sinh, dù điểm thi tốt nghiệp THPT vẫn là con đường nhập học chủ đạo: năm 2025, phương thức này chiếm 50,32% thí sinh nhập học, còn xét học bạ chiếm hơn 29%. Danh mục mới vì vậy nên được hiểu là khung phân loại chung, không phải một công thức tuyển sinh duy nhất áp dụng cho mọi trường. Đây là khác biệt quan trọng: thí sinh cần đọc đề án của trường và ngành mình nhắm đến, thay vì chỉ lướt qua danh sách phương thức rồi cho rằng mình đã biết cách được xét.
Hai điểm mới đáng chú ý: trung học nghề và phương thức kết hợp
Danh mục 11 phương thức vẫn bao gồm các hình thức quen thuộc như dùng kết quả thi tốt nghiệp THPT, học bạ, tuyển thẳng, kết quả kỳ thi riêng và chứng chỉ quốc tế đủ điều kiện. Điểm thí sinh cần để ý là hai phương thức riêng dành cho trung học nghề: mã 101 dùng kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề, còn mã 201 dùng kết quả học tập cấp trung học nghề. Đây là cơ sở để người học theo hướng này tìm hiểu khả năng dự tuyển, nhưng không nên mặc định mọi ngành hoặc trường đều nhận các kết quả đó. Cần xem trường có áp dụng phương thức tương ứng và công bố điều kiện cụ thể hay không.
Một thay đổi nổi bật khác là phương thức kết hợp, mã 600. Trước đây, những cách ghép điểm thi tốt nghiệp với chứng chỉ quốc tế, phỏng vấn hoặc học bạ có thể được trình bày thành các cách xét khác nhau; nay được gom vào một nhóm. Việc gom tên không làm các tổ hợp thành phần giống nhau: trường tự quy định kết quả nào được dùng và trọng số của từng phần, đồng thời phải bảo đảm thí sinh cùng điều kiện tham gia xét tuyển. Do đó, nếu quan tâm phương thức kết hợp, hãy tìm đúng công thức áp dụng cho ngành dự định đăng ký, chứ đừng cho rằng chỉ cần có chứng chỉ hoặc điểm học bạ là sẽ được cộng thêm điểm.
| Mã | Nhóm phương thức | Điều cần kiểm tra |
|---|---|---|
| 101 | Kết quả thi tốt nghiệp trung học nghề | Trường và ngành có nhận kết quả này không |
| 201 | Kết quả học tập cấp trung học nghề | Cách tính điểm và yêu cầu học tập |
| 600 | Phương thức kết hợp | Các hợp phần, trọng số và điều kiện áp dụng |
Đọc đề án theo ngành: kết quả, quy đổi và điều kiện
Thí sinh nên bắt đầu từ ngành học mong muốn, sau đó mới xác định trường và phương thức phù hợp. Với mỗi lựa chọn, hãy kiểm tra tổ hợp môn, kết quả được tiếp nhận, điều kiện đầu vào và cách tính điểm. Điểm thi tốt nghiệp, học bạ và kết quả kỳ thi đánh giá riêng không cùng thang đo hay cấu trúc; vì vậy, các trường cần công bố tiêu chí, cách tính và quy tắc quy đổi tương đương khi dùng nhiều loại kết quả. Với phương thức kết hợp, cần đọc thêm trọng số của từng hợp phần để biết điểm nào quyết định kết quả và liệu cách tính có áp dụng bình đẳng cho các thí sinh cùng diện hay không.
Đừng đánh đồng tên phương thức với điều kiện trúng tuyển. Cùng là xét học bạ, mỗi trường có thể quy định cách lấy kết quả và yêu cầu khác nhau; cùng ghi phương thức kết hợp, các ngành vẫn có thể dùng những hợp phần và trọng số riêng. Chứng chỉ ngoại ngữ hay thành tích học sinh giỏi cũng không mặc nhiên được cộng điểm: thí sinh cần tìm xem chúng được sử dụng và tính như thế nào trong phương án tuyển sinh chính thức. Cách làm an toàn là đối chiếu từng tiêu chí với kết quả của mình trước khi đặt nguyện vọng, thay vì chỉ dựa vào một danh xưng nghe có vẻ phù hợp.
- Chọn trước ngành và nhóm trường muốn tìm hiểu.
- Đối chiếu phương thức trường áp dụng với kết quả thi, học tập hoặc chứng chỉ của bản thân.
- Kiểm tra tổ hợp, điều kiện đầu vào, cách tính điểm và quy tắc quy đổi.
- Với phương thức kết hợp, đọc rõ từng hợp phần và trọng số.
Giới hạn số phương thức khiến việc đọc kỹ càng cần thiết
Theo quy định mới, mỗi trường được dùng tối đa 5 phương thức, không tính xét tuyển thẳng và xét nhóm cử tuyển; ở mỗi ngành, chương trình chỉ dùng tối đa 3 phương thức, rồi giảm còn 2 vào năm 2028. Đây là bước giới hạn lựa chọn của cơ sở đào tạo, nhưng không thể thay cho việc thí sinh tự kiểm tra tiêu chí từng ngành. Một phương thức có trong danh mục chung không đồng nghĩa trường nào cũng sử dụng, và trường áp dụng phương thức ấy cũng không có nghĩa mọi ngành đều mở cùng cách xét. Người học cần chờ thông tin chính thức của trường, rồi đối chiếu đúng chương trình mình muốn đăng ký.
Điểm cộng ưu tiên cũng thay đổi đáng kể: năm 2027 còn 0,5/30 điểm, tương đương khoảng 1,6%, so với mức chiếm 10% tổng điểm năm 2026; từ năm 2028, điểm cộng này bị xóa bỏ hoàn toàn. Điều đó càng khiến thí sinh nên tập trung vào điều kiện và kết quả được dùng trong phương thức dự tuyển, thay vì đặt kế hoạch chủ yếu vào điểm cộng. Kết luận thực tế rất rõ: danh mục 11 phương thức giúp gọi tên các con đường xét tuyển thống nhất hơn, nhưng quyết định phù hợp vẫn phải dựa trên đề án của trường, ngành và cách họ tiếp nhận, tính toán, quy đổi kết quả.
