Cơ hội hợp tác cần đi xa hơn những cuộc gặp
WASP là chương trình nghiên cứu của Thụy Điển về trí tuệ nhân tạo, hệ thống tự hành và phần mềm, kết nối các nhà khoa học với trường đại học, viện nghiên cứu và doanh nghiệp để phát triển công nghệ có thể ứng dụng trong thực tế. Đây là một mạng lưới đáng chú ý với nguồn lực nghiên cứu lớn, nhưng giá trị với Việt Nam sẽ được quyết định bởi những dự án chung có thể hình thành sau các cuộc trao đổi. Ngày 22/10 tại Hà Nội, Trung tâm Đổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC), thuộc Bộ Tài chính, phối hợp với Đại sứ quán Thụy Điển tổ chức buổi làm việc với đoàn lãnh đạo và nhà nghiên cứu WASP. Sự kiện diễn ra khi AI ngày càng ảnh hưởng đến phát triển kinh tế – xã hội, còn năng lực nghiên cứu, nhân lực và khả năng đưa công nghệ vào sử dụng vẫn là những bài toán cần kết nối nguồn lực quốc tế. Vì vậy, cơ hội hợp tác nghiên cứu AI đáng quan tâm nhất không nằm ở việc giới thiệu công nghệ, mà ở khả năng cùng xây dựng, thử nghiệm và hoàn thiện giải pháp.
Mô hình WASP gợi ý cách cùng nghiên cứu, cùng thử nghiệm
Điểm thiết thực trong phần giới thiệu về WASP là cách kết nối nghiên cứu với nhu cầu doanh nghiệp. WARA Media & Language, một chương trình trong hệ sinh thái này, tập trung vào AI cho truyền thông và ngôn ngữ, đồng thời hỗ trợ hạ tầng nghiên cứu chung, chia sẻ dữ liệu, đánh giá mô hình và hỗ trợ kỹ thuật. Cách làm đó gợi ý một lối tham gia cụ thể cho đối tác Việt Nam: cùng xác định bài toán, đóng góp năng lực hoặc dữ liệu phù hợp, rồi phối hợp phát triển và thử nghiệm giải pháp. Các hướng được giới thiệu gồm AI đa phương thức, AI tương tác và sáng tạo, công nghệ tạo cử chỉ và avatar có thể giao tiếp qua văn bản, giọng nói, hình ảnh. Những ví dụ như GENEA, trợ lý số dùng AI tạo sinh và avatar làm trợ lý phòng thí nghiệm cho thấy nghiên cứu có thể đi đến công cụ sử dụng được. Tuy vậy, để tham gia hiệu quả, các đơn vị trong nước cần xác định rõ thế mạnh và bài toán thực tiễn của mình, thay vì chỉ tìm kiếm cơ hội tiếp cận công nghệ.
NIC có thể làm đầu mối, còn đối tác cần mang đến bài toán
NIC giới thiệu hệ sinh thái đổi mới sáng tạo và AI tại Việt Nam, trong đó trung tâm kết nối cơ quan quản lý, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học, nhà đầu tư và đối tác quốc tế. Vai trò này có thể giúp các bên tìm đúng đối tác và nhận diện nơi năng lực nghiên cứu của WASP gặp nhu cầu ứng dụng trong nước. Nhưng kết nối chỉ là bước đầu: doanh nghiệp cần nêu bài toán có thể kiểm chứng, còn viện và trường cần xác định năng lực, dữ liệu và nhóm nghiên cứu có thể đóng góp. Phiên thảo luận có đại diện các tổ chức nghiên cứu, trường đại học và doanh nghiệp công nghệ hai nước; các bên trao đổi về năng lực, nhu cầu ứng dụng và định hướng phát triển để nhận diện hướng hợp tác. Quan điểm kết nối viện, trường với doanh nghiệp nhằm gắn nghiên cứu khoa học với nhu cầu thực tiễn cũng được nhấn mạnh. Đây là nền tảng hợp lý cho hợp tác nghiên cứu AI, miễn là các cuộc trao đổi tiếp nối bằng kế hoạch công việc và mục tiêu thử nghiệm cụ thể.
Từ giáo dục, y tế đến chuyển đổi số
Media AI Hub được giới thiệu như nền tảng kết nối nhóm nghiên cứu và chia sẻ nguồn lực, hướng tới phát triển ứng dụng AI chuyên biệt trong giáo dục, y tế, tài chính và dịch vụ khách hàng. Đây là những lĩnh vực mà hợp tác có thể đem lại lợi ích dễ nhận thấy: công cụ hỗ trợ học tập, dịch vụ chăm sóc, xử lý yêu cầu khách hàng hoặc giải pháp phân tích chuyên môn. Giá trị với người dùng không đến từ nhãn AI, mà từ việc công nghệ giải quyết được một nhu cầu cụ thể, an toàn và thuận tiện. Trong chuyến công tác, đoàn WASP làm việc với UBND tỉnh Ninh Bình, Đại học Quốc gia Hà Nội, Đại học Bách khoa Hà Nội, VinUni cùng các doanh nghiệp FPT, VinMotion và SotaTek. Những cuộc gặp mở rộng cửa kết nối với mạng lưới nghiên cứu và công nghiệp của WASP, đồng thời đặt ra hướng trao đổi về đổi mới sáng tạo, nghiên cứu và phát triển AI. Bước tiếp theo nên là chọn một số bài toán ưu tiên, xác định đối tác phụ trách và thử nghiệm giải pháp trước khi mở rộng.
Cơ hội chỉ thành năng lực khi có dự án tiếp nối
WASP Thụy Điển đem đến cho các tổ chức trong nước cơ hội kết nối với một chương trình nghiên cứu AI quy mô lớn và mạng lưới học thuật – công nghiệp đã có kinh nghiệm hợp tác. Nhưng không nên xem các buổi làm việc là kết quả cuối cùng. Lợi ích dài hạn phụ thuộc vào việc hai bên có cùng xây dựng dự án, chia sẻ chuyên môn phù hợp và đưa sản phẩm qua giai đoạn thử nghiệm hay không. Với AI tại Việt Nam, hướng đi thuyết phục nhất là bắt đầu từ những lĩnh vực có nhu cầu rõ, kết hợp thế mạnh nghiên cứu của trường, viện với khả năng triển khai của doanh nghiệp. NIC có thể giữ vai trò kết nối, còn đối tác cần chủ động đề xuất bài toán và nguồn lực. Nếu những cuộc gặp được tiếp nối bằng hoạt động nghiên cứu, đổi mới sáng tạo và ứng dụng phục vụ chuyển đổi số, hợp tác Việt Nam – Thụy Điển sẽ tạo ra giá trị cụ thể thay vì dừng ở tiềm năng.
