Hà Tĩnh thu hút đầu tư: từ “lượng” sang “chất”
Chiến lược Hà Tĩnh thu hút đầu tư hiện nay là định hướng phát triển kinh tế dựa trên mở rộng không gian công nghiệp, kết nối hạ tầng và lựa chọn nhà đầu tư công nghệ cao, thân thiện môi trường, gắn với mục tiêu tăng trưởng xanh, nâng sức cạnh tranh và tạo động lực cho một chu kỳ tăng trưởng mới của tỉnh. Chính quyền tỉnh không còn chạy theo số lượng dự án, mà chú trọng những dự án công nghiệp cao, giá trị gia tăng lớn, có khả năng kết nối chuỗi với doanh nghiệp trong nước. Đây là bước chuyển quan trọng, bởi nếu không “lọc” dòng vốn, Hà Tĩnh sẽ dễ mắc kẹt trong mô hình tăng trưởng cũ: tài nguyên – lao động rẻ – ô nhiễm. Câu hỏi không còn là có thu hút được vốn hay không, mà là liệu dòng vốn đó có đủ chất lượng để nâng cấp cấu trúc phát triển kinh tế Hà Tĩnh.
Cú hích chính sách lớn nhất là Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2026, khi UBND tỉnh xác định mục tiêu tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, thu hút các dự án quy mô lớn, công nghệ cao, thân thiện môi trường nhằm thúc đẩy tăng trưởng kinh tế bền vững và nâng cao năng lực cạnh tranh của tỉnh. Nói cách khác, tỉnh đang tự đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho chính mình và cho nhà đầu tư. Đây là lựa chọn khó nhưng đúng, nhất là trong bối cảnh thế giới biến động, chi phí đầu vào tăng, khiến những mô hình phát triển dựa vào đầu tư rẻ tiền bị bộc lộ đầy đủ giới hạn của nó.
Không gian công nghiệp mới và sức bật từ khu vực ngoài Nhà nước
Muốn có dự án công nghiệp cao, Hà Tĩnh phải có “đất diễn” xứng tầm. Điều này lý giải vì sao tỉnh đang dồn lực mở rộng không gian công nghiệp, từ Khu kinh tế Vũng Áng đến các khu công nghiệp mới như VSIP Hà Tĩnh hay Hưng Long. Đây không chỉ là bổ sung quỹ đất, mà là cách tái thiết kế bản đồ công nghiệp với hạ tầng đồng bộ, dịch vụ logistics và kết nối cảng biển. Dự án khu công nghiệp Bắc Thạch Hà (VSIP Hà Tĩnh) là ví dụ: dù vẫn đang hoàn thiện san lấp, giao thông nội bộ và hạ tầng kỹ thuật, khu này đã bắt đầu đón làn sóng đầu tư đầu tiên, trong đó có dự án gốm sứ kỹ thuật cao do nhà đầu tư Đài Loan triển khai. Điều này cho thấy, khi hạ tầng đủ hấp dẫn, nhà đầu tư sẽ đến trước cả khi công trường hoàn thiện.
Quan trọng hơn, động lực tăng trưởng đang chuyển mạnh sang khu vực ngoài Nhà nước. Trong 6 tháng đầu năm, vốn đầu tư khu vực này đạt khoảng 22.400 tỷ đồng, tăng hơn 48% so với cùng kỳ. Đây là chỉ báo rõ ràng cho thấy niềm tin của doanh nghiệp tư nhân vào triển vọng phát triển kinh tế Hà Tĩnh. Nhiều công trình hạ tầng khu công nghiệp và dự án đô thị, cùng các dự án lớn của một tập đoàn tư nhân hàng đầu, đang tạo khối lượng thi công lớn và kéo theo nhu cầu dịch vụ, logistics, lao động. Câu chuyện không chỉ là “bơm thêm vốn” mà là dịch chuyển cấu trúc: khu vực tư nhân dần trở thành trụ cột trong chiến lược phát triển kinh tế Hà Tĩnh, thay vì phụ thuộc vào đầu tư Nhà nước hay FDI giá rẻ.
Chương trình xúc tiến đầu tư mới: “kịch bản” cho tăng trưởng xanh
Chương trình xúc tiến đầu tư năm 2026 của Hà Tĩnh không chỉ là một danh sách hội nghị, mà là “kịch bản” chính sách cho cuộc chơi mới. Tỉnh xác định ưu tiên thu hút các dự án có tính đột phá, đặc biệt trong các lĩnh vực công nghiệp công nghệ cao, công nghệ xanh, sản xuất thép, ô tô điện và đổi mới sáng tạo. Nói thẳng, Hà Tĩnh đang muốn bước vào phân khúc cao hơn của chuỗi giá trị công nghiệp, thay vì yên vị với những ngành sử dụng nhiều lao động, công nghệ thấp. Một câu nói đáng chú ý là nhận định rằng chặng đường phát triển mới của Hà Tĩnh phải là FDI chất lượng cao, gắn với tăng trưởng xanh, chuyển giao công nghệ và liên kết chặt với khu vực trong nước. Đó là lời nhắc rằng mọi dự án mới phải trả lời được câu hỏi: đóng góp gì cho chuyển đổi xanh Hà Tĩnh và cho doanh nghiệp địa phương.
Chiến lược này được cụ thể hóa bằng việc tập trung thu hút đầu tư vào các khu vực trọng điểm như Khu kinh tế Vũng Áng, Khu kinh tế cửa khẩu quốc tế Cầu Treo, cùng các khu công nghiệp có hạ tầng đồng bộ. Đồng thời, Hà Tĩnh đẩy nhanh hạ tầng và giải phóng mặt bằng tại các khu VSIP Hà Tĩnh, Gia Lách và các khu vực thuộc Vũng Áng. Trên giấy tờ, đây là một chương trình rất tham vọng: phấn đấu thu hút trên 50 dự án với tổng vốn lớn, trong đó vốn trong nước chiếm tỷ trọng đáng kể. Nhưng điểm then chốt không nằm ở số lượng, mà ở bộ tiêu chí: ưu tiên dự án sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện môi trường, giá trị gia tăng cao và có khả năng liên kết chuỗi. Nếu làm đến nơi đến chốn, Hà Tĩnh có thể tránh được cái bẫy “tăng trưởng nóng – ô nhiễm – bế tắc” mà nhiều địa phương từng trải qua.
Hợp tác quốc tế Hà Tĩnh: cầu nối sang EU và chuyển đổi xanh
Một trong những điểm đáng chú ý trong chiến lược hợp tác quốc tế Hà Tĩnh là bước mở sang châu Âu, cụ thể qua Đại sứ quán Cộng hòa Áo và Hiệp hội Doanh nghiệp Trung và Đông Âu tại Việt Nam (CEEC). Chiều 29/7, UBND tỉnh đã tổ chức buổi làm việc với đoàn công tác hai đơn vị này để trao đổi cơ hội hợp tác xúc tiến đầu tư, thương mại và phát triển kinh tế – xã hội. Đây không phải cuộc gặp xã giao, mà là cách Hà Tĩnh tìm đối tác phù hợp với ưu tiên mới: công nghiệp, logistics và chuyển đổi xanh. Mạng lưới doanh nghiệp CEEC được đánh giá có thế mạnh trong công nghệ xanh, chuyển đổi số, quản lý môi trường, giáo dục đào tạo và phát triển bền vững – đúng những mảnh ghép mà Hà Tĩnh đang thiếu nếu muốn xây dựng hệ sinh thái công nghiệp hiện đại.
Tại buổi làm việc, lãnh đạo tỉnh nhấn mạnh vị trí chiến lược của Hà Tĩnh trên hành lang kinh tế Đông – Tây, sở hữu hệ thống cảng nước sâu Vũng Áng – Sơn Dương, hạ tầng giao thông đang hoàn thiện và môi trường đầu tư ngày càng thông thoáng. Tỉnh ưu tiên các dự án công nghiệp chế biến, chế tạo, luyện kim, năng lượng, logistics, cảng biển, nông nghiệp công nghệ cao, chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Đồng thời, Hà Tĩnh mong muốn Đại sứ quán và CEEC đóng vai trò cầu nối, đưa doanh nghiệp EU đến khảo sát Khu kinh tế Vũng Áng và các khu vực tiềm năng, đặc biệt là những doanh nghiệp công nghệ số, hạ tầng số trong bối cảnh tỉnh đang triển khai xây dựng trung tâm dữ liệu AI tại Vũng Áng. Nếu những cam kết này được hiện thực hóa, hợp tác quốc tế Hà Tĩnh có thể trở thành “đường cao tốc” đưa tỉnh vào chuỗi giá trị công nghiệp – số – xanh của châu Âu.
Thách thức phía trước và điều Hà Tĩnh cần kiên định
Dù bức tranh tăng trưởng đang sáng dần, Hà Tĩnh không thiếu thách thức. Cơ quan thống kê chỉ ra rằng trong 6 tháng đầu năm, hoạt động đầu tư trên địa bàn chịu tác động tiêu cực từ diễn biến phức tạp của tình hình thế giới, làm tăng giá nhiên liệu, vật liệu xây dựng, chi phí vận hành máy móc và nhân công. Bên cạnh đó, vốn đầu tư Nhà nước giảm, vốn FDI chưa có dự án quy mô lớn khởi công mới, khiến áp lực dồn lên khu vực tư nhân. Một nút thắt khác là khả năng tham gia của doanh nghiệp địa phương trong chuỗi cung ứng FDI còn thấp, dù đã có những ví dụ như Công ty Viết Hải ký kết hợp tác với đối tác Nhật Bản và Nhà máy Nhiệt điện Vũng Áng II trong lĩnh vực năng lượng sạch, chuyển đổi xanh. Nếu nút thắt này không được tháo gỡ, lợi ích từ FDI chất lượng cao vẫn có nguy cơ “chảy ngang” sang địa phương khác.
Điểm tích cực là Hà Tĩnh dường như đã nhìn rõ bài toán của mình: muốn đạt mục tiêu tăng trưởng trên 10% và tổng vốn đầu tư toàn xã hội hơn 61.560 tỷ đồng, tỉnh phải đồng thời đẩy nhanh giải ngân đầu tư công, tháo gỡ khó khăn cho doanh nghiệp và tăng tốc thu hút dự án mới. Quan trọng hơn, định hướng FDI chất lượng cao, gắn tăng trưởng xanh và chuyển giao công nghệ, cùng Chương trình xúc tiến đầu tư ưu tiên công nghệ xanh, ô tô điện, công nghiệp cao, cho thấy Hà Tĩnh đang chọn con đường khó nhưng đúng. Kết luận công bằng là: nếu tỉnh kiên định với tiêu chí “chất lượng trước số lượng”, thực thi nghiêm kỷ luật môi trường và chủ động mở rộng hợp tác quốc tế, chiến lược phát triển kinh tế Hà Tĩnh có cơ hội bước sang một chu kỳ tăng trưởng mới, bền vững hơn, thay vì chỉ là một “làn sóng” ngắn hạn.
