Nợ công Mỹ 40000 tỷ: Từ chuyện nội bộ Washington thành rủi ro hệ thống
Nợ công Mỹ 40000 tỷ được hiểu là tổng giá trị các nghĩa vụ tài chính mà chính phủ liên bang đã vay và còn đang tồn tại, bao gồm trái phiếu kho bạc và các cam kết nợ khác, hiện đã vượt mốc 40.000 tỷ USD và gây ra những tác động lan tỏa đến thị trường tài chính toàn cầu, từ chi phí vay mượn cho tới tâm lý nhà đầu tư.
Điểm đáng lo không phải là con số tuyệt đối, mà là tốc độ vay nợ tăng nhanh khi chi tiêu liên bang liên tục vượt xa nguồn thu, trong khi thâm hụt ngân sách chỉ thu hẹp rất chậm từ 6,4% xuống 5,8% GDP. Điều này cho thấy chính sách tài khóa của Washington đang dựa ngày càng nhiều vào việc “đốt vốn tương lai” để nuôi tiêu dùng hiện tại và ưu tiên địa chính trị. Khi trái phiếu Kho bạc kỳ hạn dài phải tăng lợi suất lên mức cao nhất trong 19 năm để hấp dẫn người mua, đó là tín hiệu thị trường không còn sẵn sàng tài trợ vô điều kiện cho cỗ máy nợ công Mỹ.
Chi phí vay tăng cao: Sóng xung kích lan khắp thị trường tài chính toàn cầu
Khi nợ công Mỹ phình to, Washington buộc phải phát hành nhiều trái phiếu hơn, cạnh tranh trực tiếp nguồn vốn với các chính phủ khác trên thị trường tài chính toàn cầu. Hệ quả là chi phí vay tăng cao đang trở thành chuẩn mực mới, chứ không còn là giai đoạn “tạm thời do lạm phát”. Tại châu Âu, lợi suất trái phiếu chính phủ Đức kỳ hạn 10 năm đã leo lên mức cao nhất kể từ 2011, kéo theo mặt bằng lãi suất chuẩn của khu vực.
Trong giai đoạn lãi suất gần 0% từ 2009 đến 2022, các nước có thể vay rẻ để xoay xở với già hóa dân số và chi tiêu phúc lợi. Giờ đây, khi lạm phát quay lại, Ngân hàng Trung ương châu Âu đã phải tăng lãi suất và được dự báo còn tiếp tục tăng thêm hai đợt 0,25 điểm phần trăm vào cuối năm. Song song, tại Mỹ, lãi suất thế chấp 30 năm đã nhảy lên 6,65%, cao hơn đáng kể so với trước khi chiến sự nổ ra. "Gánh nặng nợ công, chi phí vay cao và giá nhiên liệu, thực phẩm tăng đã ảnh hưởng đến tâm lý người tiêu dùng Mỹ, vốn đang ở mức rất thấp". Đó là công thức cổ điển cho một chu kỳ suy giảm nhu cầu và gia tăng rủi ro tài chính công.
Tài chính công Mỹ xấu đi: Các chỉ số cảnh báo và bóng ma khủng hoảng
Các chỉ báo về tài chính công của Mỹ đang bật đèn vàng đậm. Thâm hụt ngân sách vẫn duy trì quanh ngưỡng gần 6% GDP, dù kinh tế chưa rơi vào suy thoái sâu. Khoảng cách giữa tăng trưởng thực tế – 2,1% năm 2025 và 1,5% theo năm trong quý II/2026 – so với kỳ vọng 3–6% cho thấy quy mô nền kinh tế không tăng đủ nhanh để tạo thêm dư địa xử lý nợ và chi tiêu ngân sách tham vọng.
Trên nền nợ công phình to, Mỹ còn đối mặt với giá năng lượng cao do gián đoạn nguồn cung từ Trung Đông, khiến giá xăng và diesel tăng mạnh. Fed lo ngại lạm phát kéo dài nhưng lại bị kẹt giữa áp lực kiềm giá và rủi ro bóp nghẹt tăng trưởng. Bộ Tài chính buộc phải lên kế hoạch tăng ít nhất gấp đôi hoạt động mua trái phiếu dài hạn và hứa hẹn biện pháp xử lý thâm hụt – về bản chất là cố giữ thị trường bình tĩnh trước khối nợ ngày càng khó kiểm soát. Ở châu Âu, dù được đánh giá là “vẫn còn cách khá xa một cuộc khủng hoảng nợ mới”, tỷ lệ nợ khu vực công so với GDP của khu vực đồng euro đã tăng từ 66% lên gần 88%, khiến ký ức về khủng hoảng tài chính công 2010 chưa thể ngủ yên.
Địa chính trị siết chặt chương trình kinh tế của Trump và tương lai chính sách
Gần hai năm sau khi Tổng thống Donald Trump tái đắc cử, chương trình kinh tế của ông đang bị các cú sốc địa chính trị “bẻ lái” rõ rệt. Cuộc chiến tại Iran làm đứt gãy nguồn cung năng lượng Trung Đông, đẩy giá nhiên liệu tại Mỹ tăng mạnh và xóa bớt lợi thế năng lượng mà nước này có được trước đó. Khi nhiên liệu đắt, lãi suất thế chấp cao và nợ công phình to, khẩu hiệu tăng trưởng mạnh, giảm thuế và tiêu dùng bùng nổ trở nên khó bền vững về tài khóa.
Trong nước, tâm lý người tiêu dùng ở mức rất thấp, trong khi tăng trưởng lại dựa nhiều vào chi tiêu hộ gia đình và làn sóng đầu tư hạ tầng trí tuệ nhân tạo của các tập đoàn công nghệ lớn. Điều này khiến nền kinh tế phụ thuộc vào một vài động lực dễ tổn thương, trong bối cảnh chiến sự có thể kéo dài và chi phí quốc phòng, an sinh xã hội tiếp tục leo thang. Về phía châu Âu, các chính phủ bị kẹt giữa yêu cầu tăng chi tiêu quốc phòng, xử lý hậu quả già hóa dân số và áp lực phải tăng thuế hoặc cắt giảm chi tiêu để kiểm soát nợ. Nếu Mỹ không sớm kìm hãm quỹ đạo nợ, thị trường tài chính toàn cầu sẽ phải sống cùng một “chuẩn mới” đầy bất ổn: lãi suất cao, nợ công nặng, địa chính trị nóng và dư địa chính sách ngày càng cạn.
