Ngoại giao địa phương cần tạo kết quả cụ thể
Ngoại giao địa phương Việt Nhật là cách chính quyền cấp tỉnh và các đối tác tại hai nước xây dựng quan hệ trực tiếp, biến tin cậy song phương thành hợp tác thiết thực trong kinh tế, công nghệ, văn hóa và đời sống người dân. Trong chuyến thăm chính thức Nhật Bản, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm gặp nguyên Chủ tịch Liên minh Nghị sĩ hữu nghị Nhật – Việt Nikai Toshihiro cùng một số thống đốc địa phương Nhật Bản; các cuộc gặp nhấn mạnh yêu cầu mở rộng kết nối giữa các địa phương. Thông điệp này có ý nghĩa bởi quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện sẽ vững hơn khi được cụ thể hóa bằng dự án, cơ hội đào tạo và giao lưu thường xuyên, thay vì chỉ dừng ở tuyên bố cấp cao. Việt Nam đang sắp xếp đơn vị hành chính, thực hiện chính quyền địa phương hai cấp và tăng phân cấp, phân quyền; theo ông Tô Lâm, những thay đổi đó có thể tạo chuyển biến lớn trong liên kết giữa các địa phương hai nước.
Đây cũng là cơ hội để chính quyền địa phương chủ động hơn trong việc xác định đối tác và ghép nhu cầu phát triển với thế mạnh của doanh nghiệp Nhật Bản. Các lĩnh vực được nêu gồm khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và chuyển đổi xanh, bên cạnh chế tạo, năng lượng sạch, hạ tầng, logistics và đào tạo nhân lực. Hợp tác Việt Nhật vì thế nên được đánh giá bằng lợi ích có thể cảm nhận: thêm cơ hội cho kỹ sư và người lao động Việt Nam, thêm kênh đầu tư cho doanh nghiệp, và quan hệ giữa các cộng đồng được duy trì lâu dài. Đề nghị các nhân vật thúc đẩy nghị viện hữu nghị và lãnh đạo địa phương tiếp tục làm cầu nối cho thấy ngoại giao địa phương không phải phần phụ của quan hệ hai nước, mà là một cơ chế quan trọng để đưa cam kết vào thực tế.
Kanagawa nối công nghệ với giao lưu nhân dân
Ngày 12-11 tại Hà Nội, Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm tiếp Thống đốc tỉnh Kanagawa Kuroiwa Yuji trong chuyến thăm Việt Nam, kết hợp các hoạt động giao lưu kinh tế, văn hóa và du lịch tại Hà Nội, Đà Nẵng. Cuộc gặp diễn ra sau khi hai nước thông qua Tuyên bố Tầm nhìn chung Việt Nam – Nhật Bản, tạo thêm động lực để quan hệ hợp tác phát triển thực chất. Điểm đáng chú ý là hợp tác Kanagawa đã có những kết nối với địa phương và doanh nghiệp Việt Nam trong công nghệ cao, bán dẫn, y tế, chăm sóc sức khỏe và giao lưu văn hóa. Việc những ngành công nghệ mới xuất hiện cùng các lĩnh vực gần gũi với đời sống cho thấy quan hệ địa phương có thể tạo giá trị trên nhiều tầng: vừa mở cơ hội cho doanh nghiệp và nhân lực chuyên môn, vừa thúc đẩy hợp tác chăm sóc sức khỏe và hiểu biết giữa người dân.
Ông Tô Lâm đề nghị Kanagawa tiếp tục tăng cường hợp tác với Hà Nội, Đà Nẵng và Hưng Yên trong kinh tế, văn hóa, giáo dục và giao lưu nhân dân. Tỉnh này đã mở văn phòng đại diện tại Hà Nội, một đầu mối có thể giúp duy trì liên lạc và cụ thể hóa các hướng hợp tác. Đáng lưu ý, hợp tác bán dẫn chỉ tạo tác động bền vững nếu đi cùng đào tạo và kết nối nhân lực, thay vì dừng ở trao đổi cấp lãnh đạo hay ý định đầu tư. Cách tiếp cận kết hợp công nghệ với giáo dục, y tế và giao lưu văn hóa sẽ giúp địa phương nhận diện rõ hơn nhu cầu của đối tác, đồng thời làm cho thành quả hợp tác dễ lan tỏa tới người dân.
Từ văn phòng đại diện đến những cuộc gặp thường niên
Thống đốc Kuroiwa cho biết quan hệ hợp tác Kanagawa – Việt Nam đã kéo dài từ năm 2013; ông cũng nhấn mạnh việc duy trì hằng năm Lễ hội Kanagawa tại Việt Nam và Lễ hội Việt Nam tại Kanagawa góp phần tăng hiểu biết giữa người dân hai bên. Lễ hội Kanagawa tại Công viên Thống Nhất, Hà Nội, dự kiến diễn ra ngày 14–15-11-2026. Những hoạt động như vậy không thay thế hợp tác kinh tế hay công nghệ, nhưng tạo nền xã hội cần thiết để các kết nối ấy bền hơn: người dân có cơ hội gặp gỡ, tìm hiểu văn hóa và hình thành quan hệ vượt khỏi phạm vi cơ quan, doanh nghiệp.
Chặng tiếp theo cần là biến các đầu mối và sự kiện thành kế hoạch hợp tác có tính liên tục. Việt Nam cũng đặt mục tiêu để Năm Du lịch Việt – Nhật 2027 trở thành dấu mốc, với trọng tâm tăng giao lưu văn hóa, du lịch và kết nối thế hệ trẻ. Song song, các đề nghị tăng đào tạo, tiếp nhận lao động, kỹ sư và nhân lực chất lượng cao cho thấy lợi ích của quan hệ địa phương có thể đi thẳng tới cơ hội việc làm và kỹ năng. Lễ hội và văn phòng đại diện sẽ có ý nghĩa nhất khi dẫn tới những chương trình lâu dài, có đối tác rõ ràng và gắn với nhu cầu cụ thể của từng địa phương.
Triển vọng của hợp tác địa phương Việt Nhật nằm ở khả năng nối ba yếu tố: chính quyền tạo điều kiện, doanh nghiệp triển khai dự án và người dân được hưởng lợi từ công nghệ, dịch vụ y tế, giáo dục hay việc làm. Kanagawa cho thấy hướng đi đó đã có nền tảng trong bán dẫn, công nghệ cao và chăm sóc sức khỏe; cải cách phân cấp tại Việt Nam có thể mở thêm dư địa để địa phương chủ động kết nối. Muốn tạo chuyển biến thực sự, hai bên cần duy trì đối thoại và biến thiện chí thành chương trình cụ thể, có kết quả đo được. Đó mới là cách làm cho tình hữu nghị trở thành động lực phát triển thiết thực.
