Tăng cân vì thuốc rối loạn lo âu: cái giá dễ thấy của một cuộc chiến vô hình
Tác dụng phụ thuốc rối loạn lo âu là những thay đổi không mong muốn về cơ thể và cảm xúc, thường gặp nhất là buồn ngủ, thay đổi vị giác, tăng cảm giác thèm ăn, rối loạn giấc ngủ và tăng cân, xảy ra khi người bệnh sử dụng thuốc chống trầm cảm, chống lo âu trong thời gian dài theo phác đồ điều trị của bác sĩ. Việc tăng cân từ Sertraline hay Fluoxetine không đồng nghĩa điều trị thất bại; nó là một phần của cái giá phải trả để tâm trí bớt hoảng loạn, đêm ngủ được trọn vẹn, nỗi sợ vô lý tạm lùi xuống nền. Vấn đề không phải “uống hay không uống thuốc”, mà là: chấp nhận tăng cân như một tác dụng phụ có thể quản lý, thay vì xấu hổ và âm thầm dừng điều trị.
Lê Khánh: tăng 6 kg sau 9 tháng điều trị và bài học chấp nhận cơ thể
Câu chuyện của diễn viên Lê Khánh cho thấy mặt trái rất đời thường của việc điều trị rối loạn lo âu. Cô đang ở giai đoạn cuối đợt điều trị kéo dài 9 tháng và đã tăng 6 kg trong thời gian dùng thuốc. Thuốc giúp cô ngủ sâu, ăn ngon, tinh thần ổn định hơn, nhưng cân nặng lại leo thang – một tác dụng phụ mà nhiều người bệnh rất sợ đối diện. Điều đáng nói, sức khỏe thể chất lẫn tinh thần của cô hiện gần như đã hồi phục, chỉ còn cân nặng là “bài toán” phải giải dần. Thay vì hoảng loạn, cô chọn học cách chấp nhận tính mạn tính, dễ tái phát của rối loạn lo âu và không tự trách khi triệu chứng quay lại, bởi như lời cô chia sẻ, điều quan trọng là “không hoảng loạn mỗi khi triệu chứng quay lại”.
Điểm then chốt trong hành trình quản lý cân nặng điều trị tâm thần ở trường hợp này không nằm ở vài ký tăng thêm, mà ở cách cô chủ động chuẩn bị cho giai đoạn tiếp theo. Khi sắp kết thúc liệu trình, Lê Khánh lên kế hoạch điều chỉnh chế độ ăn, duy trì tập yoga để dần lấy lại vóc dáng. Sự đồng hành kiên nhẫn của chồng – người luôn giải thích cho cô hiểu những cơn đau và nỗi sợ chỉ là triệu chứng, chứ không phải bệnh lý cơ thể – cũng là “liều thuốc” giúp cô giảm bớt ám ảnh về ngoại hình để tập trung hoàn thành phác đồ điều trị. Đây là thái độ tỉnh táo: ưu tiên ổn định tâm thần, sau đó từ tốn phục hồi sau tác dụng phụ thuốc.
Mã Tư Thuần: từ tăng cân mất kiểm soát vì thuốc đến màn “lột xác” 25 kg
Nếu Lê Khánh tăng cân ở mức còn kiểm soát, thì câu chuyện của Ảnh hậu Mã Tư Thuần là một lát cắt cực đoan hơn về tác dụng phụ thuốc rối loạn lo âu. Sau áp lực danh hiệu, sự so sánh với đồng nghiệp và chuỗi thất bại trong sự nghiệp, cô rơi vào stress nặng, mắc rối loạn lo âu và trầm cảm, phải nhập viện tâm thần vào tháng 8/2020. Những ảnh hưởng của thuốc điều trị tâm lý khiến cô tăng cân mất kiểm soát, gương mặt bị phá nét, bản thân cô thừa nhận từng không dám soi gương. Đây là hình ảnh không hề hiếm trong thực tế: thuốc giúp người bệnh thoát khỏi vực sâu tâm thần, nhưng đồng thời đẩy họ vào một cuộc khủng hoảng ngoại hình, nhất là với những người làm nghề phụ thuộc nặng vào hình thể như nghệ sĩ.
Điểm đáng nói là cách cô bước ra khỏi giai đoạn này. Nhận thức rõ cơ thể ngày càng nặng nề, Mã Tư Thuần quyết tâm giảm cân, xem đó là phần tiếp theo của quá trình phục hồi sau tác dụng phụ thuốc. Sau một thời gian dài nỗ lực, cô giảm được 25 kg nhờ nguyên tắc “30% tập luyện, 70% ăn uống” và hiện cân nặng khoảng 50 kg. Hình ảnh bikini khoe body sau giảm cân của cô khiến công chúng xuýt xoa không chỉ vì vóc dáng thon gọn, mà vì sự khỏe khoắn, tươi tắn – dấu hiệu cho thấy cô đã thoát khỏi thời kỳ trầm cảm, rối loạn lo âu và dần tìm thấy niềm vui trong công việc, cuộc sống. Đây là minh chứng rõ ràng: phục hồi sau tác dụng phụ thuốc hoàn toàn khả thi nếu có chiến lược dài hơi.
Từ trải nghiệm nghệ sĩ đến bài học quản lý cân nặng trong điều trị tâm thần
Hai câu chuyện khác nhau, một điểm chung: tác dụng phụ thuốc rối loạn lo âu lên cân nặng là có thật, nhưng không phải bản án suốt đời. Nó là giai đoạn, không phải danh tính. Thuốc như Sertraline hay Fluoxetine được thiết kế để điều chỉnh chất dẫn truyền thần kinh, bình ổn tâm trạng; hệ quả là cảm giác đói, no và thói quen ăn uống dễ bị thay đổi, dẫn đến tăng cân từ từ hoặc phát tướng rõ rệt. Vậy nên, đòi hỏi “uống thuốc mà vẫn phải giữ dáng hoàn hảo” trong mọi hoàn cảnh là kỳ vọng phi thực tế, nhất là với người bệnh vốn đã kiệt sức vì lo âu, mất ngủ, ám ảnh sức khỏe.
Điều đáng học từ Lê Khánh và Mã Tư Thuần không phải bí quyết giữ eo siêu tốc, mà là thứ tự ưu tiên. Đầu tiên, chấp nhận cần thuốc để giữ an toàn cho tâm trí, kể cả khi phải đánh đổi vài chục ký. Thứ hai, không tự ý dừng thuốc chỉ vì lo tăng cân; thay vào đó, trao đổi với bác sĩ về kế hoạch quản lý cân nặng điều trị tâm thần: điều chỉnh liều, thời điểm uống, xây dựng chế độ ăn, tập luyện phù hợp với mức năng lượng hiện có. Thứ ba, dành cho bản thân quyền được xấu một thời gian, để sau khi tinh thần ổn hơn, cơ thể có thể từ tốn “lột xác” như Ảnh hậu kia, hoặc nhẹ nhàng lấy lại vóc dáng như kế hoạch mà nữ diễn viên Việt đang theo đuổi.
