Châu Á–Thái Bình Dương: Từ “công xưởng thế giới” đến trung tâm in 3D
Làn sóng đầu tư in 3D Châu Á trong lĩnh vực sản xuất cộng tính kim loại là xu hướng doanh nghiệp và chính phủ đổ vốn vào công nghệ in 3D, đặc biệt là các hệ thống in kim loại tiên tiến, nhằm tái cấu trúc chuỗi cung ứng công nghiệp, rút ngắn thời gian ra thị trường và nâng cấp năng lực sản xuất nội địa theo hướng linh hoạt, tự động và số hóa cao. Nửa đầu tháng 9 đã chứng kiến thêm một đợt tăng tốc, khi hoạt động đầu tư và mở rộng trong sản xuất cộng tính diễn ra sôi động khắp khu vực Châu Á–Thái Bình Dương. Điều đáng nói là động lực không còn đến từ phương Tây: các tập đoàn, quỹ đầu tư và chính quyền địa phương trong khu vực mới là những người đang đẩy nhanh cuộc chơi.
Đây không chỉ là chuyện vài thương vụ lẻ tẻ. Khi các nhà nước và doanh nghiệp cùng ưu tiên in 3D trong chiến lược công nghiệp, khu vực này đang âm thầm chuyển từ vai trò gia công giá rẻ sang vị thế trung tâm nghiên cứu, sản xuất và tiêu thụ công nghệ in 3D toàn cầu. Ai xem nhẹ xu hướng này sẽ bỏ lỡ một chu kỳ công nghiệp mới.
Xinjinghe và cuộc đua xây trung tâm hàng không vũ trụ in 3D
Không có biểu tượng nào rõ hơn cho tham vọng của đầu tư in 3D Châu Á bằng dự án trung tâm hàng không vũ trụ của Xinjinghe. Công ty này đã nhận khoản đầu tư vốn cổ phần do quỹ Huawen Qingneng của CMC Capital và chính quyền địa phương Chuzhou cùng dẫn dắt. Khoản vốn đó không chỉ là tiền, mà là tín hiệu chính sách: chính quyền muốn khóa chặt những chuỗi giá trị công nghệ cao ngay trên lãnh thổ mình.
Xinjinghe in 3D không đơn thuần sản xuất máy; họ xây dựng các máy in kim loại và cung cấp dịch vụ in bằng công nghệ nóng chảy bột kim loại bằng laser cùng các giải pháp bồi đắp bằng bột và dây. Đây là đúng định nghĩa của sản xuất cộng tính kim loại hiện đại. Trung tâm hàng không vũ trụ ở Chuzhou sẽ trở thành hạ tầng chiến lược, nơi từ cánh quạt, chi tiết động cơ đến linh kiện cấu trúc đều có thể được tạo ra bằng in 3D, giảm phụ thuộc vào nhà cung cấp nước ngoài và tăng tốc vòng đời thiết kế–thử nghiệm–sản xuất.
Eplus3D Bắc Kinh và cuộc chơi quy mô: hơn 300 máy in kim loại mỗi năm
Nếu Xinjinghe đại diện cho chiều sâu ứng dụng, thì Eplus3D lại cho thấy chiều rộng và quy mô. Công ty này đã mở một cơ sở sản xuất mới ở phía đông thành phố mới Changping tại Bắc Kinh. Theo thông tin công bố, năng lực sản xuất của nhà máy được kỳ vọng vượt hơn 300 máy in 3D kim loại cỡ lớn mỗi năm. Đây là câu trả lời thẳng thắn cho câu hỏi: ai sẽ thống trị thị trường thiết bị sản xuất cộng tính kim loại trong thập kỷ tới?
Khi một nhà máy đơn lẻ có thể cho ra hàng trăm hệ thống in kim loại cỡ lớn mỗi năm, cán cân cung–cầu toàn cầu chắc chắn sẽ dịch chuyển. Điều này đồng nghĩa doanh nghiệp sản xuất ở mọi nơi sẽ có cơ hội tiếp cận thiết bị in kim loại với chi phí và thời gian ngắn hơn, nhưng cũng kéo theo sức ép cạnh tranh: ai không đầu tư nâng cấp công nghệ sẽ bị bỏ lại phía sau. Mạng lưới nhà máy kiểu Eplus3D Bắc Kinh sẽ là xương sống cho các trung tâm hàng không vũ trụ, ô tô, năng lượng và y tế dựa trên in 3D trong tương lai.
Từ PLA đến dây chuyền laser: hệ sinh thái vật liệu và sản xuất cộng tính bùng nổ
Đầu tư in 3D Châu Á không chỉ là chuyện máy móc; vật liệu và dây chuyền ứng dụng cũng đang bùng nổ. Lợi nhuận của một nhà sản xuất vật liệu PLA đã tăng vọt, khi nhu cầu PLA cho in 3D tăng mạnh và chiếm gần một nửa doanh thu công ty, trong bối cảnh giá PLA tăng do chi phí axit lactic cao hơn, nhu cầu từ in 3D tăng và nguồn cung trở nên khan hiếm hơn. Theo một báo cáo, "tăng trưởng đang được dẫn dắt bởi các chính sách hỗ trợ in 3D tiêu dùng và bởi Bambu Lab, công ty kéo nhu cầu filament đi lên".
Ở phía ứng dụng công nghiệp nặng, một dự án sẽ xây dựng năm dây chuyền cladding laser tự động cho đĩa phanh, sử dụng công nghệ bồi đắp vật liệu định hướng (DED). Đây là ví dụ rõ ràng về việc sản xuất cộng tính kim loại bước ra khỏi phòng thí nghiệm để nhảy vào dây chuyền công nghiệp đại trà. Khi các phòng thí nghiệm phát triển bột kim loại và composite cho sản xuất cộng tính và luyện kim bột cũng được đưa vào vận hành tại Úc, song song với các nỗ lực như trung tâm sản xuất cộng tính tại Việt Nam, ta đang thấy cả một chuỗi cung ứng mới được dựng lên quanh in 3D.
Creality, Bambu Lab và cuộc chiến máy in tiêu dùng: tương lai không chỉ ở phương Tây
Trong khi các dự án trung tâm hàng không vũ trụ và nhà máy sản xuất cộng tính kim loại chiếm sóng, mặt trận in 3D tiêu dùng cũng nóng không kém. Sản lượng máy in 3D tại Trung Quốc đã tăng mạnh, được dẫn dắt bởi các chính sách hỗ trợ in 3D tiêu dùng và đặc biệt là bởi Bambu Lab, công ty đang kéo nhu cầu filament tăng lên. Đó là tín hiệu rõ ràng: chính sách và doanh nghiệp bản địa đang nắm tay nhau chiếm lĩnh phân khúc từng thuộc về các thương hiệu phương Tây.
Creality tung ra mẫu SPARKX i8 trên nền tảng cộng đồng, thu hút lượng lớn người ủng hộ ngay trong ngày đầu nhờ công nghệ QuarTeks cho phép đổi màu gần như tức thì và giảm lãng phí vật liệu. Song song, Bambu Lab mở rộng sang cả máy cắt và khắc laser CO₂, chạy các chiến dịch cộng đồng và cuộc thi thiết kế tập trung vào khả năng tiếp cận cho người khuyết tật. Một startup mới tên FA3D, do cựu nhân viên Creality và Dreame sáng lập, cũng xuất hiện với kế hoạch tung máy in kết hợp FFF, in UV màu, laser và CNC, dự kiến ra mắt trên nền tảng cộng đồng gọi vốn. Cuộc chơi máy in 3D giá hợp lý giờ là sân nhà của các hãng Châu Á, và họ bắt đầu xuất khẩu sản phẩm, tiêu chuẩn lẫn cuộc chơi sang toàn thế giới.
Tầm nhìn tiếp theo: nhà máy thứ hai, trung tâm Việt Nam và làn sóng sản xuất mới
Điều làm làn sóng đầu tư in 3D Châu Á khác với nhiều cơn sốt công nghệ trước đây là nó đi kèm kế hoạch dài hạn cụ thể. Lincsolution, một công ty Hàn Quốc, đã quyết định phát hành trái phiếu chuyển đổi trị giá tới 30 tỷ KRW, trong đó 17 tỷ KRW dành cho máy móc và cơ sở vật chất của nhà máy thứ hai giai đoạn 2027–2028, còn 13 tỷ KRW cho hoạt động vận hành. Nói cách khác, họ đã khóa tương lai bằng một lịch trình mở rộng rõ ràng, không chỉ dựa vào kỳ vọng mơ hồ.
Tại Việt Nam, thỏa thuận giữa bộ phận nhiên liệu của Rosatom và Petrovietnam đã định nghĩa phạm vi thiết bị và lịch giao hàng cho một trung tâm sản xuất cộng tính, bao gồm các máy in nóng chảy laser chọn lọc và bồi đắp laser trực tiếp, cùng thiết bị nhiệt luyện, gia công và phân tích phòng thí nghiệm. Trung tâm này còn gắn với kế hoạch sản xuất bột kim loại trong nước và đào tạo nhân lực. Trong khi đó, một cuộc thi thiết kế toàn cầu do cộng đồng Bambu Lab tổ chức tập trung vào 24 đề bài liên quan nhu cầu thường ngày của người khuyết tật, kéo dài từ tháng 9 tới tháng 12, với mục tiêu đưa các thiết kế vào thư viện mở cho hơn 70 quốc gia. Tất cả cho thấy bức tranh tương lai không chỉ là dây chuyền thép và nhà máy khổng lồ, mà là hệ sinh thái từ vật liệu, thiết kế, thiết bị đến nhân lực và chính sách. Châu Á–Thái Bình Dương đã đặt cược nghiêm túc vào sản xuất cộng tính; câu hỏi còn lại là phần còn lại của thế giới sẽ thích ứng hay bị cuốn theo.
