Bắt đầu từ việc nhỏ, hướng đến thay đổi lớn
Sáng kiến người lao động là những đề xuất cải tiến nảy sinh từ công việc hằng ngày, tại vị trí sản xuất, quản lý hay phục vụ, được thử nghiệm để tạo hiệu quả thiết thực và có thể chia sẻ rộng hơn. Đây là điểm xuất phát của phong trào “Sáng kiến mỗi ngày” mà Bộ Công Thương phối hợp với Công đoàn Công Thương Việt Nam phát động tại Hà Nội sáng 27/10, đồng thời khởi động Cuộc thi “Nhóm giải pháp Đổi mới sáng tạo - Chuyển đổi số ngành Công Thương”. Ý nghĩa của cách tiếp cận này nằm ở chỗ không xem chuyển đổi số là việc riêng của bộ phận công nghệ. Người trực tiếp làm việc thường nhận ra những khâu chậm, lặp lại hoặc dễ sai sót trước tiên; nếu ý tưởng của họ được tiếp nhận và đánh giá nghiêm túc, cải tiến có thể bắt đầu ngay từ thực tiễn thay vì chỉ dừng ở khẩu hiệu.
Phong trào khuyến khích cán bộ, công chức, viên chức và người lao động đề xuất giải pháp từ vị trí công tác, dây chuyền sản xuất và hoạt động quản lý hằng ngày. Cách làm này có cơ sở: theo Phó Chủ tịch Công đoàn Công Thương Việt Nam Lê Thị Đức, mỗi năm ngành ghi nhận hàng trăm nghìn sáng kiến, cải tiến kỹ thuật và giải pháp sáng tạo, góp phần nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả công việc. Con số cho thấy nguồn ý tưởng không thiếu; thách thức là chọn được sáng kiến có giá trị, hỗ trợ áp dụng và tránh để đề xuất chỉ tồn tại trên giấy.
Hai hoạt động, hai nấc kết nối
“Sáng kiến mỗi ngày” đặt trọng tâm vào việc khơi mở cải tiến trong từng cơ quan, đơn vị và doanh nghiệp; cuộc thi nhóm giải pháp tạo không gian để những mô hình hiệu quả được kết nối, chia sẻ và phát triển thành ứng dụng có thể dùng rộng hơn trong ngành. Hai hoạt động vì thế bổ trợ cho nhau: phong trào mở rộng nguồn ý tưởng, còn cuộc thi giúp tập hợp và hoàn thiện giải pháp. Cuộc thi dành cho các đội từ ba thành viên trở lên, mỗi đơn vị được đề cử tối đa mười đội. Thiết kế theo nhóm phù hợp với các bài toán số, vốn thường cần phối hợp chuyên môn nghiệp vụ, công nghệ và vận hành. Nhưng giá trị của cuộc thi sẽ được quyết định không phải bởi số đội tham gia, mà bởi việc giải pháp có xử lý được nhu cầu cụ thể và có thể triển khai ngoài phạm vi thử nghiệm hay không.
Bối cảnh khiến việc chuyển từ ý tưởng sang ứng dụng trở nên cấp thiết. Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là động lực đổi mới mô hình phát triển, nâng cao năng suất, năng lực cạnh tranh và hiệu lực quản trị. Với ngành Công Thương, các bài toán lớn gồm bảo đảm an ninh năng lượng, tăng tự chủ công nghiệp và tỷ lệ nội địa hóa, đồng thời hiện đại hóa thương mại bằng dữ liệu, logistics thông minh và chuỗi cung ứng tin cậy. Đây không phải những mục tiêu có thể giải quyết bằng một cuộc thi, nhưng sáng kiến thực tiễn có thể giúp nhận diện điểm nghẽn và kiểm tra giải pháp ở quy mô phù hợp trước khi nhân rộng.
Hiệu quả phụ thuộc vào khâu tiếp nhận và nhân rộng
Muốn phong trào tạo chuyển biến, khâu đánh giá cần coi trọng tính mới, giá trị thực tiễn, hiệu quả và khả năng ứng dụng rộng; đồng thời bảo đảm việc tham gia không làm gián đoạn nhiệm vụ chuyên môn. Lãnh đạo đơn vị và tổ chức công đoàn cũng cần tạo điều kiện để người lao động đề xuất ý tưởng, có hình thức động viên phù hợp, rồi kết nối các đơn vị để chia sẻ kinh nghiệm và nguồn lực. Nếu thiếu những bước này, “mỗi ngày” dễ trở thành lời kêu gọi hơn là một quy trình cải tiến liên tục. Ngược lại, khi người lao động thấy đề xuất được phản hồi và giải pháp tốt được áp dụng, đổi mới sáng tạo mới có cơ hội trở thành nếp làm việc.
Hai hoạt động hướng đến phát hiện, lựa chọn và nhân rộng sáng kiến có giá trị ứng dụng, qua đó nâng cao năng suất, chất lượng và hiệu quả hoạt động trong ngành. Phong trào tiếp nhận sáng kiến được triển khai từ ngày 1/1/2025 đến hết ngày 30/11/2026; hồ sơ nhận đến hết ngày 30/11/2026. Cuộc thi nhận hồ sơ đến ngày 20/11/2026, sau vòng sơ khảo sẽ chọn từ 10 đến 15 đội để tập huấn, hoàn thiện giải pháp, rồi chọn năm đội vào chung kết dự kiến trong tháng 12/2026. Các mốc này tạo lộ trình cụ thể, nhưng thước đo cuối cùng vẫn là giải pháp có đi vào vận hành và tạo kết quả có thể kiểm chứng hay không.
Điểm đáng kỳ vọng không chỉ là thêm sáng kiến, mà là hình thành đường đi rõ ràng từ ý tưởng tại nơi làm việc đến giải pháp công nghệ được chia sẻ trong toàn ngành. Nếu cơ chế tiếp nhận minh bạch, người lao động được khuyến khích và mô hình hiệu quả được nhân rộng, phong trào có thể biến cải tiến nhỏ thành động lực chuyển đổi số ngành. Nếu không, cả phong trào lẫn cuộc thi sẽ khó vượt khỏi tính chất sự kiện. Thành công vì thế cần được đo bằng ứng dụng thực tế và năng suất tăng lên, chứ không chỉ bằng số hồ sơ dự thi.
