Từ Squid Game hiện tượng đến khoảng trống kéo dài
Khủng hoảng kịch bản phim Hàn Quốc trên các nền tảng trực tuyến là hiện tượng mà sau thành công toàn cầu của Squid Game, ngành công nghiệp này vẫn chưa tạo ra thêm một series gốc nào đạt sức lan tỏa tương đương, dù vẫn sản xuất đều đặn số lượng lớn tác phẩm ăn khách trên Netflix và các hệ thống streaming khác.
Năm 2021, Squid Game được công nhận là hiện tượng toàn cầu khi vượt Wednesday để trở thành series được xem nhiều nhất mọi thời đại trên Netflix. Từ cột mốc ấy, phim Hàn Quốc Netflix bước vào giai đoạn vừa rực rỡ, vừa mắc kẹt trong cái bóng quá lớn. Các nhà sản xuất liên tục tung ra loạt tác phẩm mới, nhưng không series toàn cầu nào đạt được mức độ thống trị như Squid Game hiện tượng. Điều này cho thấy vấn đề không nằm ở năng lực sản xuất, mà ở sự bão hòa ý tưởng và lựa chọn chiến lược sai trọng tâm.
"Squid Game là ví dụ điển hình cho việc một kịch bản gốc đủ mới lạ vẫn có thể trở thành hiện tượng toàn cầu nếu được thực hiện tốt".
Teach You a Lesson: cú hích bất ngờ nhưng chưa phải phép màu
Teach You a Lesson xuất hiện như một lời phản biện sống động với luận điểm “phim Hàn đã hết thời”, khi chứng minh một series xuất phát âm thầm vẫn có thể bùng lên thành cơn sốt nếu chạm đúng nỗi ám ảnh toàn cầu về giáo dục, kỷ luật và bạo lực học đường trên nền tảng Netflix.
Được phát hành ngày 5.6, Teach You a Lesson nhanh chóng trở thành nội dung không nói tiếng Anh được xem nhiều nhất trên Netflix trong tuần 1–7.6 chỉ sau ba ngày ra mắt. Mini-series này leo lên vị trí số 1 ở 45 quốc gia nhờ hiệu ứng truyền miệng hơn là chiến dịch quảng bá rầm rộ. Hiện tại, Teach You a Lesson vẫn đứng thứ bảy trong số các chương trình không nói tiếng Anh được xem nhiều nhất trên nền tảng, với 2,7 triệu lượt xem. Đồng thời, tính trong 91 ngày đầu phát hành, series này trở thành phim Hàn thứ hai lọt top 10 chương trình không nói tiếng Anh có lượt xem cao nhất mọi thời đại, sau Squid Game.
Dù vậy, khoảng cách vẫn rất rõ: Teach You a Lesson đạt 60,2 triệu lượt xem, trong khi Squid Game mùa 1 cán mốc 265,2 triệu lượt xem. Nói cách khác, đây là cú hích đáng kể, nhưng vẫn chưa đủ để gọi là hiện tượng cùng cấp độ.
Kịch bản phim Hàn: thiếu đột phá, thừa an toàn
Căn nguyên lớn nhất khiến phim Hàn chưa tái lập được một Squid Game hiện tượng nằm ở kịch bản phim Hàn: ngành công nghiệp này đang ưu tiên an toàn hơn là đột phá. Nhiều chuyên gia chỉ ra, trong bối cảnh chi phí sản xuất tăng cao, các hãng phim chọn con đường ít rủi ro là bám vào IP đã được kiểm chứng như webtoon và tiểu thuyết, hoặc sản xuất phần tiếp theo của các thương hiệu sẵn có.
Hệ quả là kịch bản gốc – thứ từng làm nên sức bật của Squid Game – ngày càng hiếm. Không ít dự án được đầu tư hoành tráng về bối cảnh, kỹ xảo, cảnh hành động, nhưng phần cốt lõi là cấu trúc kể chuyện lại lỏng lẻo. Một số phim gần đây bị chê vì kịch bản thiếu logic, dễ đoán, dù có hậu thuẫn từ webtoon nổi tiếng hoặc ngân sách lớn. Khi các nhà làm phim chạy theo cảnh quay gây sốc thay vì chiều sâu nội dung, họ tự tước đi cơ hội chạm đến tầng nghĩa mang tính phổ quát – điều bắt buộc để một series vượt qua biên giới địa phương và trở thành series toàn cầu.
Công thức vượt biên giới: bài học chung từ Squid Game và Teach You a Lesson
Squid Game và Teach You a Lesson thuộc hai thể loại khác nhau, nhưng lại chia sẻ vài điểm chung có thể xem như “công thức” cho series toàn cầu: kịch bản gốc hoặc được chuyển thể linh hoạt, chủ đề có tính tranh luận trên phạm vi thế giới và câu hỏi đạo đức đủ nhức nhối để khán giả không thể thờ ơ.
Squid Game bùng nổ một phần nhờ bối cảnh đại dịch COVID-19, khi nhu cầu xem nội dung trực tuyến đạt mức kỷ lục, giúp một câu chuyện sinh tồn giàu ẩn dụ về bất công xã hội lan truyền nhanh hơn. Nhưng nếu không có kịch bản gốc độc đáo, dễ hiểu mà vẫn nhiều tầng nghĩa, bộ phim khó có thể vượt qua giới hạn ngôn ngữ. Teach You a Lesson lại đặt ra câu hỏi “Phải đi xa đến đâu trong danh nghĩa giáo dục?” trong bối cảnh quyền lực giáo viên suy giảm, bạo lực học đường tăng, khiến khán giả ở nhiều nền văn hóa nhìn thấy chính mình. Đây là kiểu câu hỏi không thuộc riêng Hàn Quốc, và đó là chìa khóa giúp một phim Hàn Quốc Netflix thoát khỏi vùng an toàn bản địa.
"Teach You a Lesson đã leo lên vị trí số 1 trên bảng xếp hạng Netflix tại 45 quốc gia nhờ hiệu ứng truyền miệng".
Cơ hội tái sinh: quay về kịch bản gốc, thoát khỏi ám ảnh Squid Game
Điều nghịch lý là chính thành công của Squid Game hiện tượng lại đang ám ảnh ngành phim Hàn: nhiều nhà sản xuất mải tìm “Squid Game tiếp theo” thay vì đặt câu hỏi làm sao tạo ra trải nghiệm mới mẻ cho khán giả toàn cầu. Kỳ vọng lặp lại một công thức siêu thành công dễ biến thành chiếc vòng kim cô, khiến họ tiếp tục nhân bản những motif quen thuộc thay vì mở lối riêng.
Giới quan sát cho rằng các nhà làm phim Hàn cần quay trở lại tập trung vào chiều sâu kịch bản và chất lượng tổng thể của tác phẩm, thay vì ám ảnh với cảnh quay hoành tráng hoặc cú sốc tức thời. Teach You a Lesson hiện chỉ là mini-series 10 tập, và việc Netflix có kéo dài hay không vẫn là câu hỏi bỏ ngỏ. Nhưng dù tương lai ra sao, thông điệp mà series này gửi đến giới sản xuất là rõ ràng: chỉ khi dám đặt cược vào những câu chuyện đủ sắc bén, đủ địa phương mà vẫn mang tính phổ quát, phim Hàn mới có cơ hội tái sinh và tạo ra hiện tượng mới sau Squid Game.
