Nghị quyết 106 và tham vọng tăng trưởng hai con số
Nghị quyết 106 của Ban Chấp hành Trung ương Đảng là kết luận của Hội nghị Trung ương 4 khóa XIV về kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và ngân sách nhà nước, đặt mục tiêu tăng trưởng GDP hai con số, khơi thông nguồn lực và tạo đà tăng tốc cho mô hình phát triển mới của Việt Nam.
Điểm mấu chốt của Nghị quyết 106 là sự lựa chọn đầy tính chính trị: chấp nhận đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên trong bối cảnh thế giới được dự báo tiếp tục diễn biến nhanh, phức tạp, khó lường. Đây không chỉ là một chỉ tiêu kỹ thuật, mà là tuyên bố về ý chí tăng tốc, bứt phá sau năm 2026 – năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV, đồng thời tổ chức thành công Đại hội Đảng, bầu cử Quốc hội và Hội đồng nhân dân các cấp. Nói cách khác, Trung ương đang biến “năm bản lề” thành bệ phóng, chứ không chỉ là năm ổn định bộ máy.
Quyết tâm này dựa trên nền tảng kết quả 9 tháng năm 2026, khi tăng trưởng GDP ước đạt 9,01%, kinh tế vĩ mô ổn định, lạm phát được kiểm soát và các cân đối lớn cơ bản được bảo đảm. Một câu nói có thể trích dẫn là: “Tập trung quyết liệt phấn đấu tăng trưởng kinh tế từ 10% trở lên gắn với giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát, bảo đảm các cân đối lớn; lấy hiệu quả thực chất, năng suất và đời sống Nhân dân làm thước đo”. Vấn đề không còn là có dám đặt mục tiêu hay không, mà là có dám thay đổi cách làm để đạt mục tiêu hay không.
Bức tranh 2026: Nền tảng hay “đỉnh cao tạm thời”?
Trung ương đánh giá năm 2026 là năm “đặc biệt quan trọng”, vừa là năm chính trị trọng điểm, vừa là năm đầu triển khai Nghị quyết Đại hội XIV. Trong bối cảnh thế giới khó khăn, thách thức, kinh tế Việt Nam vẫn đạt kết quả “khá toàn diện, đột phá” với nhiều điểm sáng: tăng trưởng cao, ổn định vĩ mô, nợ công và bội chi dưới giới hạn, thu ngân sách tăng mạnh. Thu ngân sách 9 tháng ước đạt khoảng 2,19 triệu tỷ đồng, bằng 86,5% dự toán và tăng 12,1% so với cùng kỳ, dù đã miễn, giảm, gia hạn khoảng 360 nghìn tỷ đồng thuế, phí.
Ở góc độ chính sách phát triển kinh tế, đây là minh chứng rằng khi thể chế được tháo gỡ, môi trường kinh doanh cải thiện, tăng trưởng có thể bật lên nhanh. Trung ương nhấn mạnh nhiều luật, nghị quyết quan trọng đã được ban hành, tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, đồng thời cắt giảm 53% thời gian và 55% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính, điều kiện kinh doanh, vượt yêu cầu tại Kết luận 18. Điều này cho thấy cải cách thủ tục không phải khẩu hiệu, mà đã chuyển thành con số cụ thể.
Tuy vậy, Nghị quyết cũng thẳng thắn chỉ ra nguyên nhân hạn chế: tác động của xung đột quốc tế, năng lực khoa học công nghệ cần thời gian để phát huy, và đặc biệt là “tổ chức thực hiện vẫn là khâu yếu”. Nếu không nhìn nhận 2026 như một “đỉnh cao tạm thời” và tự mãn, thì bài học quan trọng là: tăng trưởng 9% không thể là ngoại lệ, mà phải trở thành chuẩn mới, được duy trì bằng kỷ luật thực thi và đổi mới mô hình phát triển.
Khơi thông nguồn lực: Từ khẩu hiệu đến phân bổ ngân sách
Khái niệm “khơi thông nguồn lực” trong Nghị quyết 106 không dừng ở việc kêu gọi chung chung, mà gắn trực tiếp với chiến lược ngân sách và chính sách phát triển kinh tế. Trung ương yêu cầu tạo đột phá trong huy động và sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực cho phát triển, từ tăng thu ngân sách, phát hành trái phiếu, vay ODA, đến huy động vốn tín dụng và đầu tư của doanh nghiệp nhà nước, đồng thời tạo môi trường thuận lợi, minh bạch để thu hút đầu tư tư nhân.
Về ngân sách nhà nước, Nghị quyết đặt mục tiêu tăng thu khoảng 9,1% so với thực hiện năm 2026, đồng thời nhấn mạnh tiết kiệm chi, nhất là chi thường xuyên. Đây là điểm then chốt: nếu chi thường xuyên không được siết lại, mọi nỗ lực tăng thu sẽ bị “ăn mòn” bởi bộ máy cồng kềnh. Công tác triển khai các công trình đầu tư công được yêu cầu tăng cường theo dõi, đôn đốc để nâng cao tiến độ thực hiện và giải ngân vốn. Nghĩa là, tiền phải đi kèm tiến độ, không còn chỗ cho tình trạng vốn nằm trên giấy.
Trung ương cũng yêu cầu phối hợp chặt chẽ chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác. Đây là lời nhắc rằng tăng trưởng GDP hai con số không thể dựa vào nới lỏng tiền tệ đơn thuần, mà phải là sự kết hợp giữa kỷ luật ngân sách, cải cách thể chế và đầu tư hạ tầng chiến lược. Nếu không, mục tiêu 10% sẽ bị trả giá bằng lạm phát và bất ổn vĩ mô – điều Nghị quyết 106 khẳng định phải tránh bằng mọi giá.
Kế hoạch năm 2027: Tăng tốc, nhưng phải “vì dân”
Nghị quyết 106 xác định năm 2027 là năm tăng tốc, bứt phá, tạo đà, tạo thế, tạo lực để thực hiện thắng lợi Nghị quyết Đại hội XIV. Mục tiêu tăng trưởng từ 10% trở lên được gắn chặt với yêu cầu giữ vững ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn. Điều đáng chú ý là Trung ương chọn “hiệu quả thực chất, năng suất và đời sống Nhân dân” làm thước đo, thay vì chỉ nhìn vào con số GDP.
Trên thực tế, nhiều chính sách an sinh đã được triển khai trong năm 2026 và sẽ tiếp tục là nền tảng cho kế hoạch năm 2027: an sinh xã hội được bảo đảm, đời sống người dân được nâng lên; tăng lương cơ sở từ 1/7/2026 và tăng phụ cấp đối với cán bộ, công chức cấp xã từ 25% lên 55%; nhà ở xã hội, nhà ở cho thuê phát triển mạnh; sử dụng thống nhất một bộ sách giáo khoa từ năm học 2026-2027, khánh thành đồng loạt 107 trường học tại các xã biên giới và tiếp tục miễn, giảm học phí. Những con số này cho thấy tăng trưởng không chỉ để đẹp báo cáo, mà phải đi vào túi tiền, mái nhà và lớp học của người dân.
Tuy nhiên, để kế hoạch năm 2027 không trở thành danh sách mong ước, khâu tổ chức thực hiện phải được coi là “nút thắt chính trị” cần tháo gỡ. Khi Trung ương thừa nhận tổ chức thực hiện là khâu yếu, đó là lời cảnh báo cho cả hệ thống. Nếu bộ máy không dám chịu trách nhiệm, không dám quyết vì sợ sai, thì mọi chính sách phát triển kinh tế, dù thiết kế tốt đến đâu, cũng sẽ bị chôn vùi trong thủ tục. Tăng trưởng hai con số chỉ có ý nghĩa khi đi cùng một Nhà nước dám làm, dám chịu trách nhiệm và một xã hội được hưởng lợi rõ ràng từ thành quả tăng trưởng.
