Dấu mốc trở lại sau hai thập niên
USCGC Bertholf là tàu tuần tra an ninh hàng hải lớp Legend của Tuần duyên Mỹ, được thiết kế để thực hiện nhiệm vụ chấp pháp trên biển và hợp tác với lực lượng đối tác. Chiều 1-11, tàu cập cảng Hiệp Phước, cửa ngõ Sài Gòn, mở đầu chuyến thăm TP.HCM và đánh dấu lần đầu một tàu tuần duyên Mỹ ghé cảng thành phố sau hơn 20 năm. Đây không chỉ là một cuộc ghé cảng mang tính nghi thức: việc chọn TP.HCM làm điểm đến đưa hoạt động giao lưu giữa hai lực lượng đến gần hơn với các cơ quan chấp pháp hàng hải Việt Nam. Với một chuyến thăm hiếm có như vậy, giá trị đáng chú ý nằm ở khả năng tạo nhịp tiếp xúc chuyên môn, thay vì chỉ ở hình ảnh con tàu xuất hiện tại cảng.
Từ nghi thức ngoại giao đến phối hợp thực chất
Mục tiêu được nêu rõ là củng cố quan hệ với Cảnh sát biển Việt Nam và các cơ quan chấp pháp hàng hải khác. Đại sứ Mỹ tại Việt Nam Jennifer Wicks cho biết trong những ngày tiếp theo, Tuần duyên Mỹ và Cảnh sát biển Việt Nam sẽ tổ chức huấn luyện chung. Đây là phần thiết thực nhất của chuyến thăm: quan hệ giữa các lực lượng chỉ bền vững khi được chuyển thành trao đổi nghiệp vụ và khả năng phối hợp, chứ không dừng ở tuyên bố thiện chí. Thủy thủ đoàn cũng dự kiến tham gia các hoạt động trao đổi chuyên môn với phía Việt Nam. Những cuộc tiếp xúc này tạo cơ hội để hai bên hiểu rõ hơn cách làm việc của nhau, qua đó đặt nền tảng cho hợp tác hàng hải trong các nhiệm vụ chấp pháp.
Đặt chuyến thăm trong quan hệ rộng hơn
Chuyến thăm diễn ra khi hai nước vừa kỷ niệm ba năm thiết lập quan hệ Đối tác chiến lược toàn diện, đồng thời Mỹ hướng tới dấu mốc 250 năm độc lập vào năm 2026, theo phát biểu của Đại sứ Wicks. Bà nhấn mạnh hợp tác giữa hai nước trải rộng từ kinh tế, thương mại, y tế và giáo dục đến quốc phòng, an ninh. Trong bối cảnh ấy, tàu tuần duyên Mỹ đến TP.HCM là một biểu hiện cụ thể của việc mở rộng phối hợp trên biển, chứ không nên bị xem như một sự kiện tách rời khỏi quan hệ song phương. Bertholf dài khoảng 127 mét, nhưng ý nghĩa của chuyến thăm không đo bằng kích thước tàu: điều quan trọng là liệu tiếp xúc chuyên môn có được duy trì sau khi tàu rời cảng hay không.
Giá trị nằm ở những bước tiếp theo
Chuyến thăm tạo cơ hội để biến thiện chí thành phối hợp có nội dung, với hoạt động huấn luyện chung và trao đổi giữa thủy thủ đoàn hai nước là những bước tiếp theo đã được công bố. Đây là hướng đi đáng hoan nghênh, bởi các thách thức hàng hải đòi hỏi lực lượng chấp pháp duy trì liên lạc và hiểu biết nghiệp vụ lẫn nhau. Tuy vậy, một chuyến ghé cảng tự nó chưa đủ để chứng minh quan hệ đã chuyển sang mức hợp tác sâu hơn; kết quả sẽ phụ thuộc vào việc các hoạt động trao đổi có tiếp nối và tạo được nền tảng làm việc ổn định hay không. Dấu mốc sau 20 năm vì thế có ý nghĩa như điểm khởi đầu, không phải đích đến. Nếu được nối bằng những hoạt động thực chất, chuyến thăm Bertholf sẽ góp phần làm rõ giá trị lâu dài của hợp tác hàng hải Mỹ–Việt.
