Chuyến thăm năm ngày, trọng tâm là phối hợp trên biển
USCGC Bertholf là tàu tuần tra an ninh quốc gia thuộc Lực lượng Tuần duyên Hoa Kỳ, được thiết kế cho nhiệm vụ dài ngày và hoạt động xa bờ. Ngày 1/11, tàu mang số hiệu WMSL-750 cập cảng Saigon Gateway, bắt đầu chuyến thăm hữu nghị TP.HCM kéo dài năm ngày. Đây không nên chỉ được nhìn như một nghi thức ngoại giao: mục tiêu được nêu rõ là tăng cường quan hệ giữa Tuần duyên Hoa Kỳ với Cảnh sát biển Việt Nam và các cơ quan thực thi pháp luật trên biển. Tàu do Đại tá Andrew Pate chỉ huy, cùng khoảng 150 sĩ quan và thủy thủ. Quy mô chuyến thăm vừa đủ để tạo điều kiện trao đổi trực tiếp, nhưng giá trị của nó sẽ được đo bằng những gì hai lực lượng học hỏi và phối hợp sau khi con tàu rời cảng.
Giá trị nằm ở năng lực thực thi, không chỉ ở biểu tượng
Bertholf là tàu đầu tiên của lớp National Security Cutter, còn gọi là lớp Legend, dài khoảng 127 m và được phát triển để hoạt động xa bờ, duy trì hiện diện lâu dài. Nền tảng này phù hợp với các nhiệm vụ tuần tra, giám sát, tìm kiếm cứu nạn và phối hợp thực thi pháp luật trên biển. Nhưng chuyến thăm không tự động chuyển thành năng lực mới cho Việt Nam; điều đáng theo dõi là liệu giao lưu có tạo ra quy trình phối hợp, trao đổi chuyên môn và hiểu biết vận hành hữu ích hay không. Trong thời gian ở Việt Nam, thủy thủ đoàn dự kiến giao lưu, trao đổi kinh nghiệm và phối hợp với Cảnh sát biển Việt Nam. Nếu những hoạt động ấy giúp lực lượng hai bên phản ứng tốt hơn trước buôn lậu, sự cố trên biển hay các thách thức an ninh chung, lợi ích sẽ vượt khỏi khuôn khổ nghi lễ.
Một dấu mốc trong chuỗi hợp tác Mỹ–Việt
Theo Đại sứ Jennifer Wicks, đây là chuyến thăm đầu tiên của một tàu thuộc lực lượng vũ trang Hoa Kỳ tới TP.HCM sau 20 năm. Dấu mốc ấy tạo sức nặng ngoại giao, nhưng ý nghĩa dài hạn nằm ở tính liên tục: chuyến đi tiếp nối lần tàu USCGC Waesche cập cảng Cam Ranh năm 2024 và việc Hoa Kỳ chuyển giao ba tàu tuần tra lớp Hamilton cho Cảnh sát biển Việt Nam. Sự kiện diễn ra trong năm Hoa Kỳ kỷ niệm 250 năm ngày Độc lập, đồng thời phản ánh đà phát triển của hợp tác quốc phòng và an ninh song phương. Đây là cơ sở để xem chuyến thăm như một phần của quá trình xây dựng tin cậy, thay vì một hoạt động đơn lẻ. Tuyên bố về hợp tác chỉ có sức thuyết phục khi được nối tiếp bằng trao đổi đều đặn và kết quả cụ thể.
An ninh hàng hải gắn với lợi ích thiết thực
Hợp tác an ninh hàng hải có ý nghĩa thiết thực khi giúp lực lượng chấp pháp bảo vệ an toàn tuyến biển, xử lý hoạt động bất hợp pháp và phối hợp ứng phó sự cố. Các nguồn mô tả những hoạt động như vậy có thể nâng cao năng lực thực thi pháp luật trên biển và tăng cường phối hợp trước thách thức chung. Với người dân, doanh nghiệp vận tải và cộng đồng ven biển, lợi ích không nằm ở sự hiện diện của một con tàu tại cảng, mà ở vùng biển an toàn hơn và khả năng ứng phó đáng tin cậy hơn. Chuyến thăm góp phần thúc đẩy hợp tác quốc phòng, an ninh trong khuôn khổ Đối tác Chiến lược Toàn diện Việt Nam–Hoa Kỳ, hướng tới an toàn hàng hải và ổn định khu vực. Năm ngày là khoảng thời gian ngắn; phép thử thật sự là liệu trao đổi chuyên môn có tiếp tục và tạo ra phối hợp bền vững hay không.
