Tiếng Anh mầm non tích hợp: Bước ngoặt nhưng không phải cuộc tổng tiến công
Chương trình tiếng Anh mầm non tích hợp tại Thành phố Hồ Chí Minh là một chương trình pilot Hồ Chí Minh kéo dài ba năm, triển khai trên cơ sở tự nguyện tại các trường mầm non công lập đủ điều kiện, nhằm giúp trẻ làm quen tiếng Anh từ sớm mà vẫn bảo đảm quyền lợi của những trẻ không tham gia chương trình. Đây là bước đi mang tính chiến lược nhưng cần được hiểu đúng: đó là một phép thử có kiểm soát, không phải cuộc tổng tiến công buộc mọi trẻ phải học tiếng Anh. Ngày 7/9, Phó Chủ tịch UBND Thành phố Nguyễn Mạnh Cường đã ký văn bản giao Sở Giáo dục và Đào tạo triển khai thí điểm giáo dục tích hợp tiếng Anh ở cấp mầm non trong ba năm, bắt đầu từ năm học 2026-2027. Theo ông, thành phố đồng ý cho thí điểm để từng bước nâng cao năng lực tiếng Anh của trẻ, phù hợp định hướng coi tiếng Anh là ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường. Phụ huynh vì thế không nên hoang mang, mà cần chủ động tìm hiểu và chọn lựa sáng suốt.
Chương trình pilot Hồ Chí Minh vận hành ra sao và tác động gì đến gia đình?
Điểm quan trọng nhất của chương trình pilot Hồ Chí Minh là tính tự nguyện và minh bạch. UBND Thành phố yêu cầu việc triển khai tiếng Anh mầm non tại các trường công lập phải dựa trên đăng ký tự nguyện, có sự đồng ý của phụ huynh hoặc người chăm sóc trẻ, đồng thời không sử dụng ngân sách nhà nước cho các hoạt động dịch vụ. Các cơ sở giáo dục bắt buộc phải cung cấp đầy đủ, kịp thời thông tin về nội dung, thời lượng, cách tổ chức, mức phí và các khoản chi liên quan trước khi phụ huynh quyết định đăng ký. Điều này là tín hiệu tích cực: gia đình có quyền chọn, không bị đặt vào thế đã rồi. Đồng thời, thành phố nhấn mạnh việc thực hiện chương trình mầm non hiện hành và quyền chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục của trẻ không tham gia thí điểm phải được bảo đảm, không bị ảnh hưởng. Với các gia đình, tác động trực tiếp là thêm một lựa chọn giáo dục song ngữ trẻ trong trường công, chứ không phải nghĩa vụ mới.
Mục tiêu dài hạn: từ làm quen tiếng Anh đến giáo dục song ngữ trẻ
Chương trình tiếng Anh mầm non tích hợp không phải động thái đơn lẻ mà nằm trong tầm nhìn dài hạn về giáo dục song ngữ trẻ của Thành phố. Chính quyền đặt mục tiêu đến năm 2030, 100% trẻ mầm non trên địa bàn được làm quen với tiếng Anh, đồng thời mở rộng thí điểm dạy một số môn bằng tiếng Anh. Đây cũng được xác định là một trong những hướng đột phá về phát triển giáo dục và đào tạo. Việc giao Sở Giáo dục và Đào tạo chủ trì lựa chọn chương trình, tài liệu, học liệu và đối tác triển khai, cũng như hướng dẫn, kiểm tra, giám sát hàng năm cho thấy đây là mô hình được quản lý khá chặt chẽ, không phải “dịch vụ ngoại ngữ” tự phát. Sau ba năm, Sở sẽ tổng kết và đánh giá chất lượng, hiệu quả giáo dục, mức độ phù hợp với trẻ, điều kiện tổ chức và sự đồng thuận của phụ huynh để tham mưu giai đoạn tiếp theo. Với các gia đình, điều này nghĩa là tiếng Anh sẽ dần trở thành trải nghiệm phổ biến, nhưng lộ trình được điều chỉnh dựa trên dữ liệu thực tế, không áp đặt.
Phụ huynh cần chuẩn bị tiếng Anh cho trẻ như thế nào trước và trong giai đoạn thí điểm?
Khi tiếng Anh mầm non bước vào trường công qua một chương trình pilot Hồ Chí Minh được thiết kế khá kỹ, câu hỏi lớn không phải “có nên cho con học không” mà là “chuẩn bị tiếng Anh cho trẻ ra sao để con không quá tải”. Trước hết, phụ huynh cần hiểu rõ đây là chương trình tích hợp trong khuôn khổ mầm non, không thay thế tiếng Việt hay chương trình chính, và trẻ không tham gia vẫn được bảo đảm đầy đủ quyền chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục. Thực tế, mục tiêu chính của thành phố là từng bước nâng cao năng lực tiếng Anh của trẻ phù hợp lứa tuổi, gắn với định hướng biến tiếng Anh thành ngôn ngữ thứ hai trong nhà trường. Vì vậy, cách chuẩn bị khôn ngoan là tạo môi trường ngôn ngữ nhẹ nhàng: cho con tiếp xúc với âm thanh, bài hát, truyện ngắn tiếng Anh phù hợp độ tuổi, tránh đặt nặng thành tích. Đồng thời, phụ huynh nên theo sát thông tin từ trường về nội dung, thời lượng và học liệu để bảo đảm nhịp học của con hài hòa với cuộc sống gia đình.
Kết luận: Cơ hội cho trẻ, bài kiểm tra cho hệ thống – và quyền chọn của phụ huynh
Nhìn tổng thể, tiếng Anh mầm non thông qua chương trình pilot Hồ Chí Minh là phép thử cần thiết cho tham vọng giáo dục song ngữ trẻ của một đô thị lớn. Thành phố đã đặt ra khung nguyên tắc rõ: tự nguyện, phi lợi nhuận, minh bạch thông tin, không dùng ngân sách nhà nước cho dịch vụ, mở rộng lựa chọn nhưng không xâm phạm quyền của trẻ không tham gia. Theo quyết định mới, Sở Giáo dục và Đào tạo phải chịu trách nhiệm toàn diện từ khâu chọn chương trình, học liệu đến giám sát hàng năm và báo cáo UBND Thành phố. Đây là cơ hội để hệ thống công lập chứng minh rằng mình có thể tổ chức giáo dục ngoại ngữ ngay từ mầm non một cách có trách nhiệm và phù hợp đặc điểm phát triển của trẻ. Phần còn lại thuộc về phụ huynh: chủ động tìm hiểu, đối thoại với nhà trường, đánh giá sức khỏe, tâm lý, khả năng tiếp nhận của con và ra quyết định dựa trên lợi ích dài hạn của trẻ, thay vì áp lực chạy đua ngoại ngữ.
