Từ điểm đến sản xuất thành mắt xích giá trị
Tái cấu trúc khu công nghiệp là chuyển đổi từ nơi tập trung nhà máy sang hệ sinh thái kết nối hạ tầng, công nghệ, đổi mới sáng tạo và các doanh nghiệp trong chuỗi giá trị toàn cầu. Đây là hướng đi Bắc Ninh đang theo đuổi khi cạnh tranh thu hút đầu tư ngày càng dựa vào năng lực tạo giá trị, không chỉ quỹ đất.
Tại Diễn đàn Công nghiệp Bắc Ninh 2026 ngày 4/11, lãnh đạo Ban Quản lý các khu công nghiệp tỉnh cho biết các khu công nghiệp bước vào giai đoạn phát triển mới, hướng từ cụm nhà máy đơn lẻ thành không gian hội tụ công nghệ, đổi mới và chuỗi giá trị toàn cầu. Thời điểm này đáng chú ý vì các chuỗi giá trị đang dịch chuyển, buộc địa phương phải vừa đón vốn mới vừa chứng minh khả năng tham gia sâu và trở thành đối tác đáng tin cậy. Bắc Ninh có nền tảng công nghiệp lớn: 23 trong tổng số 40 khu công nghiệp đang hoạt động, với hơn 2.310 dự án. Quy mô ấy tạo lợi thế ban đầu, nhưng không tự động đưa doanh nghiệp địa phương lên những khâu có hàm lượng giá trị cao hơn.
Mở rộng hệ sinh thái, không chỉ mở rộng mặt bằng
Bài toán của khu công nghiệp Bắc Ninh không nên dừng ở việc có thêm đất sạch hay lấp đầy nhà xưởng. Tỉnh đặt mục tiêu đến cuối năm 2026 nâng quỹ đất sạch sẵn sàng đón dự án từ khoảng 600 lên 1.155 ha. Đây là điều kiện cần để thu hút đầu tư công nghệ, nhưng sức cạnh tranh dài hạn phụ thuộc vào cách đất đai, hạ tầng và nhà cung ứng được kết nối thành một hệ sinh thái.
Định hướng đến năm 2030 và 2050 gồm ba chuyển dịch: từ sản xuất truyền thống sang hạ tầng hệ sinh thái; từ thu hút từng dự án sang hình thành cụm ngành, với mục tiêu có hơn 700 doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ vào năm 2030; và từ tăng trưởng theo quy mô sang cạnh tranh bằng chất lượng, năng suất, tính bền vững về môi trường. Đây là lựa chọn đúng: nếu chỉ chạy theo số dự án, Bắc Ninh có thể tăng sản lượng nhưng vẫn phụ thuộc vào những khâu lắp ráp và nguồn cung bên ngoài. Phát triển bền vững vì thế phải được xem là năng lực vận hành và sức hút đầu tư, không phải phần trang trí trong quy hoạch.
Cơ hội cho nhà cung ứng trong tỉnh
Cơ hội lớn nhất không chỉ là thêm nhà đầu tư công nghệ mới, mà là giúp doanh nghiệp trong tỉnh trở thành nhà cung ứng đủ năng lực cho họ. Đại diện VCCI nhấn mạnh rằng tăng tỷ lệ nội địa hóa có thể giúp Việt Nam chuyển từ địa điểm lắp ráp thành trung tâm đổi mới sáng tạo của khu vực. Muốn vậy, việc kết nối vốn đầu tư nước ngoài với công nghiệp hỗ trợ phải đi vào thực chất, để doanh nghiệp địa phương có cơ hội tham gia nhiều hơn và tạo thêm giá trị trong chuỗi cung ứng công nghệ cao.
Các điều kiện hỗ trợ đang được tính đến gồm phát triển điện mặt trời mái nhà và hệ thống lưu trữ năng lượng tập trung; đến năm 2028, công suất điện mặt trời dự kiến gần 4.000 MW và lưu trữ tập trung đạt 1.000 MW. Địa phương cũng hướng tới phát triển cảng thủy nội địa ven sông Đuống, đồng thời thúc đẩy hạ tầng giao thông và sân bay quốc tế Gia Bình. Đào tạo nhân lực khoa học, kỹ thuật được hỗ trợ qua các nghị quyết về học phí. Tuy nhiên, kết nối giao thông còn chậm và thiếu hụt nhân lực vẫn là điểm nghẽn. Bắc Ninh chỉ nâng được vị thế khi những điều kiện ấy giúp nhà cung ứng nội địa đáp ứng tiêu chuẩn và tham gia ổn định vào mạng lưới toàn cầu.
